//

Κυστική Ίνωση: Η συμβολή του γενετικού ελέγχου στην ανίχνευση και έγκαιρη αντιμετώπιση συμπτωμάτων

Στην Κύπρο το ποσοστό γεννήσεων ατόμων με κυστική ίνωση είναι περίπου 1:8000

 

Η κυστική ίνωση ή αλλιώς ινοκυστική νόσος είναι μια ιδιαίτερα απειλητική για τη ζωή, γενετική κληρονομική πάθηση. Η νόσος είναι χρόνια και προοδευτική, προκαλώντας σοβαρή βλάβη κυρίως στα όργανα του αναπνευστικού και του πεπτικού συστήματος των νοσούντων. Εκτιμάται ότι περισσότερα από 70.000 άτομα παγκοσμίως πάσχουν από κυστική ίνωση.

Τα άτομα με κυστική ίνωση παρουσιάζουν πολλαπλά συμπτώματα που ποικίλλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα της νόσου. Μερικά άτομα εμφανίζουν ήπια έως καθόλου συμπτώματα στα πρώτα χρόνια ζωής, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις όπου τα συμπτώματα πρωτοεμφανίζονται κατά την εφηβεία ή την ενηλικίωση. Τα συμπτώματα, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν την πολύ αλμυρή γεύση του ιδρώτα, επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του θώρακα, βήχα, δύσπνοια, υποσιτισμό και δυσανεξία στην άσκηση. Η κυστική ίνωση μπορεί να προκαλέσει συνεχείς λοιμώξεις του θώρακα και του αναπνευστικού συστήματος που οδηγούν σε αναπνευστική ανεπάρκεια. Επιπλέον συμπτώματα και άλλες ασθένειες που σχετίζονται με την κυστική ίνωση περιλαμβάνουν την ανδρική υπογονιμότητα, τη βλάβη του ήπατος που μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση, το διαβήτη και την οστεοπόρωση που εμφανίζεται λόγω κακής απορρόφησης ορισμένων τροφών.

Ένα άτομο για να κληρονομήσει και να νοσήσει από αυτή την πάθηση πρέπει να φέρει δύο αντίγραφα της γενετικής μετάλλαξης, τα οποία κληρονομεί ένα από κάθε γονέα. Εκτιμάται ότι στην Κύπρο το ποσοστό γεννήσεων ατόμων με κυστική ίνωση είναι περίπου 1:8000 [1]. Μελλοντικοί γονείς μπορεί να είναι υγιής και μη πάσχοντες από κυστική ίνωση, αλλά να είναι φορείς της νόσου, να έχουν δηλαδή ένα αντίγραφο την γενετικής μετάλλαξης. Στον Καυκασιανό πληθυσμό, η συχνότητα εμφάνισης φορέων κυστικής ίνωσης είναι περίπου 1:25. Όταν και οι δύο γονείς είναι φορείς, υπάρχει πιθανότητα 25% να γεννηθεί το παιδί με κυστική ίνωση, 25% πιθανότητα να μην επηρεαστεί το παιδί και 50% πιθανότητα το παιδί να είναι το ίδιο φορέας. Ο έλεγχος φορέων, είναι μια γενετική εξέταση που μπορεί να καθορίσει αν τα άτομα είναι φορείς γενετικών μεταλλάξεων που μπορούν να οδηγήσουν σε συγκεκριμένες γενετικές παθήσεις, όπως την κυστική ίνωση. Ο έλεγχος φορέων δύναται να είναι ένα βασικό βήμα προς τον ενημερωμένο οικογενειακό προγραμματισμό και συνιστάται σε κάθε ζευγάρι που προγραμματίζει μια εγκυμοσύνη από διεθνείς οργανισμούς, όπως το American College of Obstetricians and Gynecologists και το American College of Medical Genetics.

Οι περισσότερες χώρες με υψηλή συχνότητα εμφάνισης της κυστικής ίνωσης στον γενικό πληθυσμό, περιλαμβάνουν τις πιο συχνές μεταλλάξεις του γονιδίου CFTR στα εθνικά προγράμματα προληπτικού ελέγχου νεογνών. Οι εξετάσεις προληπτικού ελέγχου νεογνών αποτελούν μέρος των γενικών σχεδίων δημόσιας υγείας της κάθε χώρας και εξετάζουν τα νεογνά για γενετικές παθήσεις. Αυτά τα προγράμματα παρέχουν έγκαιρη διάγνωση σοβαρών, απειλητικών για τη ζωή και διαχειρίσιμων παθήσεων. Με αυτό τον τρόπο είναι εφικτή η έγκαιρη θεραπεία και μπορεί έτσι να ωφεληθεί η υγεία και η ποιότητα ζωής του παιδιού. Εναλλακτικά, η διάγνωση της κυστικής ίνωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί σε οποιαδήποτε ηλικία με εξέταση ιδρώτα ή γενετική εξέταση.

Δυστυχώς, δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για την κυστική ίνωση, παρά μόνο συμπτωματική αντιμετώπιση για τη μείωση των συμπτωμάτων και περιορισμό των επιπλοκών. Διαφορετικοί τύποι φαρμάκων χρησιμοποιούνται ως κύρια επιλογή θεραπείας.

Ελπίδες θεραπείας

Μια ελπιδοφόρα έρευνα για την εξεύρεση θεραπείας της κυστικής ίνωσης, γίνεται μέσω της γονιδιακής θεραπείας. Η γονιδιακή θεραπεία είναι μια τεχνική που στοχεύει στην επιδιόρθωση ή την ανοικοδόμηση των γονιδίων με μεταλλάξεις [2]. Η γονιδιακή θεραπεία για την κυστική ίνωση δεν μπορεί να διορθώσει οποιαδήποτε βλάβη οργάνων που έχει ήδη προκληθεί, αλλά μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα, να αποτρέψει περαιτέρω βλάβες και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής ενός ατόμου. Όσο νωρίτερα διαγνωστεί η πάθηση και εφαρμοστεί η γονιδιακή θεραπεία τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση για το πάσχον άτομο.

Ο δρόμος για τη θεραπεία της κυστικής ίνωσης είναι ακόμη μακρύς, εξελισσόμενος και με πολλές προκλήσεις. Πριν από μερικές δεκαετίες, τα περισσότερα παιδιά με κυστική ίνωση δεν επιζούσαν μέχρι την ενηλικίωση. Οι εξελίξεις στην ιατρική επέτρεψαν στα άτομα με κυστική ίνωση να έχουν μέσο όρο ζωής που να υπερβαίνει τα 35 έτη και προσδόκιμο ζωής τα 40 χρόνια. Πολλά ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα σε όλο τον κόσμο εργάζονται σκληρά για να φέρουν νέες προοπτικές στη μελέτη αυτής της ασθένειας και την ανεύρεση θεραπειών. Οι φιλόδοξες αυτές προοπτικές στοχεύουν στην ανάπτυξη καινοτόμων φαρμάκων, σε καινούριες επιλογές θεραπείας και τέλος στην εξεύρεση μιας οριστικής θεραπείας για την πάθηση της κυστικής ίνωσης.

Μέσω του νεογνικού γενετικού ελέγχου Oreana και του ελέγχου φορέων γενετικών παθήσεων Adventia που προσφέρονται στην Κύπρο και παγκοσμίως από την NIPD Genetics, μπορούν να ανιχνευτούν μεταλλάξεις που προκαλούν τον κλασικό φαινότυπο κυστικής ίνωσης καθώς επίσης και πολλές άλλες παθήσεις. Για να μάθετε περισσότερα, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα www.nipd.com. Τα πιθανά επόμενα βήματα και η κλινική διαχείριση πρέπει πάντα να συζητούνται με τον προσωπικό γιατρό.

Δρ. Μάριος Ιωαννίδης
Διευθυντής Έρευνας και Ανάπτυξης NIPD Genetics
Πηγές:
  1. https://assets.researchsquare.com/files/rs-413045/v1/a1f57b6e-70f0-4355-aa68-6600743bpdf
  1. https://www.cff.org/Research/Research-Into-the-Disease/Restore-CFTR-Function/Gene-Therapy-for-Cystic-Fibrosis/

Σαν σήμερα στην επιστήμη


Τετάρτη
28
Ιουλίου
2021
1915
Σαν σήμερα, το 1915 γεννήθηκε ο Charles Hard Townes, Αμερικανός φυσικός ο οποίος βραβεύτηκε το 1964 το με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής. Βραβεύτηκε μαζί με τους Σοβιετικούς Νικολάι Μπασόφ και Αλεξάντερ Πρόχοροφ για τη θεμελιώδη εργασία τους στον τομέα της κβαντικής ηλεκτρονικής, η οποία οδήγησε στην κατασκευή ταλαντωτών και ενισχυτών βασισμένων στην αρχή Μέιζερ-λέιζερ. Ο Townes είναι επίσης ο άνθρωπος που ανακάλυψε ότι στο κέντρο του γαλαξία μας υπάρχει μια μεγάλη μαύρη τρύπα. Ο Townes ήταν θρησκευόμενος και πίστευε ότι η επιστήμη και η θρησκεία μπορούν να συγκλίνουν και έτσι να παρέχουν καλύτερη κατανόηση της φύσης και του σκοπού του σύμπαντος.

Ημερολόγιο Εκδηλώσεων

Ιούλιος 2021
Κ Δ Τ Τ Π Π Σ
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31