Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη διεκδικεί ολοένα και περισσότερο χώρο στην καθημερινότητά μας, η εκπαίδευση βρίσκεται στο επίκεντρο ενός κρίσιμου διλήμματος: αποτελεί η AI εργαλείο ενδυνάμωσης της μάθησης ή μήπως εγκυμονεί τον κίνδυνο να την αποδυναμώσει; Ενώ η τεχνολογία προβάλλεται ως η επόμενη μεγάλη εκπαιδευτική επανάσταση, αρκετές χώρες και εκπαιδευτικοί φορείς αντιμετωπίζουν την ενσωμάτωσή της με έντονο προβληματισμό.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα κράτη πειραματίζονται με τη χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στα σχολεία, από chatbots που βοηθούν στη μελέτη μέχρι αυτοματοποιημένα συστήματα αξιολόγησης. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή δεν είναι ενιαία. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο καταγράφεται σημαντική απόκλιση ως προς τον βαθμό εμπιστοσύνης και αποδοχής της AI στην εκπαιδευτική διαδικασία, με αρκετές κυβερνήσεις να προχωρούν με φρένο αντί για γκάζι.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που επικαλείται το Euronews, μόλις το 32% των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει εμπιστοσύνη στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ στον ΟΟΣΑ το ποσοστό φτάνει το 36%. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν μια γενικευμένη επιφυλακτικότητα, η οποία εντείνεται όταν η συζήτηση αφορά την εκπαίδευση παιδιών και εφήβων.
Παρά τις διαβεβαιώσεις των τεχνολογικών εταιρειών ότι η AI μπορεί να βελτιώσει την εξατομικευμένη μάθηση, να μειώσει τον φόρτο εργασίας των εκπαιδευτικών και να προετοιμάσει καλύτερα τους μαθητές για την αγορά εργασίας, αρκετοί παιδαγωγοί εκφράζουν ανησυχίες. Βασικό επιχείρημά τους είναι ότι η υπερβολική εξάρτηση από αλγορίθμους ενδέχεται να περιορίσει την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και την ουσιαστική κατανόηση της γνώσης.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν χώρες όπως η Εσθονία και η Ισλανδία, οι οποίες, παρότι θεωρούνται ψηφιακά προηγμένες, επιλέγουν μια πιο συγκρατημένη ενσωμάτωση της AI στα σχολεία τους. Οι αρμόδιες αρχές δίνουν έμφαση στη χρήση της τεχνολογίας ως υποστηρικτικού εργαλείου και όχι ως υποκατάστατου της ανθρώπινης διδασκαλίας.
Παράλληλα, οργανισμοί εκπαίδευσης επισημαίνουν ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο τεχνολογικό αλλά βαθιά παιδαγωγικό και ηθικό. Ποιος ελέγχει τα δεδομένα των μαθητών; Πόσο αξιόπιστα είναι τα αποτελέσματα που παράγονται από συστήματα AI; Και τελικά, ποιος αποφασίζει τι σημαίνει «καλή μάθηση»;
Το βέβαιο είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη ήρθε για να μείνει. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν τα εκπαιδευτικά συστήματα θα καταφέρουν να τη χρησιμοποιήσουν ως σύμμαχο και όχι ως εύκολη λύση που, μακροπρόθεσμα, μπορεί να υπονομεύσει τον ίδιο τον πυρήνα της εκπαίδευσης.
