Με μια παρέμβαση που κινήθηκε ανάμεσα στην τεχνολογική πρόβλεψη και τη φιλοσοφική τοποθέτηση, ο Έλον Μασκ εμφανίστηκε στο World Economic Forum του 2026 στο Νταβός σκιαγραφώντας ένα μέλλον ριζικών ανατροπών: τεχνητή νοημοσύνη ανώτερη του ανθρώπου, ρομπότ περισσότερα από τους ανθρώπους, άφθονη ενέργεια ως κλειδί της ανάπτυξης και μια ανθρωπότητα που καλείται να επαναπροσδιορίσει την εργασία, την οικονομία και την ίδια της την ύπαρξη.
Η παρουσία του Έλον Μασκ στο Νταβός δεν ήταν αυτονόητη. Ο ίδιος έχει κατά καιρούς επικρίνει το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ ως έναν κλειστό κύκλο ελίτ, αποκομμένο από τις πραγματικές κοινωνίες. Παρ’ όλα αυτά, η φετινή του εμφάνιση εξελίχθηκε σε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα γεγονότα της διοργάνωσης. Χωρίς σημειώσεις και με τον γνώριμο, ευθύ και συχνά αιχμηρό του λόγο, ο Μασκ δεν μίλησε ως απλός επιχειρηματίας, αλλά ως φορέας ενός συνολικού αφηγήματος για το πού κατευθύνεται ο πλανήτης.
Η τεχνολογία ως μηχανή αφθονίας
Κεντρικός άξονας της παρέμβασής του ήταν η άποψη ότι η τεχνολογία – και ειδικότερα η τεχνητή νοημοσύνη σε συνδυασμό με τη ρομποτική – μπορεί να οδηγήσει την ανθρωπότητα σε μια νέα εποχή αφθονίας. Σύμφωνα με τον Μασκ, όταν η παραγωγή αγαθών και υπηρεσιών αυτοματοποιηθεί σε μαζική κλίμακα, το κόστος θα μειωθεί δραστικά και βασικές ανάγκες θα μπορούν να καλυφθούν για πολύ μεγαλύτερα τμήματα του παγκόσμιου πληθυσμού.
Η μετάβαση αυτή, ωστόσο, δεν θα είναι ουδέτερη. Θα ανατρέψει το σημερινό οικονομικό μοντέλο, στο οποίο η εργασία αποτελεί τον βασικό μηχανισμό εισοδήματος και κοινωνικής ένταξης. Όπως άφησε να εννοηθεί, οι κοινωνίες θα βρεθούν μπροστά στην ανάγκη να επαναπροσδιορίσουν έννοιες όπως η απασχόληση, η παραγωγικότητα και η κοινωνική αξία.
Περισσότερα ρομπότ από ανθρώπους
Μία από τις πιο ηχηρές προβλέψεις του Έλον Μασκ ήταν ότι στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον τα ρομπότ θα είναι αριθμητικά περισσότερα από τους ανθρώπους. Ανθρωποειδή ρομπότ, εξοπλισμένα με προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη, θα εργάζονται σε εργοστάσια, υπηρεσίες, νοσοκομεία αλλά και σε σπίτια, αναλαμβάνοντας από βαριές χειρωνακτικές εργασίες μέχρι φροντίδα ηλικιωμένων.
Ο Μασκ παρουσίασε αυτό το σενάριο όχι ως απειλή αλλά ως απάντηση σε δομικά προβλήματα των σύγχρονων κοινωνιών, όπως η έλλειψη εργατικού δυναμικού και η γήρανση του πληθυσμού. Το κρίσιμο ερώτημα, παραδέχθηκε, δεν είναι αν θα συμβεί, αλλά πώς θα διαχειριστεί κοινωνικά και πολιτικά.
Τεχνητή νοημοσύνη πέρα από τον άνθρωπο
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της γενικής τεχνητής νοημοσύνης, εκτιμώντας ότι μέσα στα επόμενα χρόνια η AI θα ξεπεράσει την ανθρώπινη νοημοσύνη σε σχεδόν όλους τους τομείς. Μίλησε για συστήματα που δεν θα είναι απλώς εργαλεία, αλλά δομές με ικανότητα μάθησης, σύνθετης ανάλυσης και δημιουργίας.
Παρότι αναγνώρισε τους υπαρκτούς κινδύνους, υποστήριξε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι ο φόβος και η καθυστέρηση. Για τον ίδιο, η σωστή ρύθμιση και η υπεύθυνη ανάπτυξη μπορούν να καταστήσουν την AI εργαλείο προόδου και όχι απειλή για την ανθρωπότητα.
Η ενέργεια ως το πραγματικό όριο της προόδου
Σε αντίθεση με την κυρίαρχη συζήτηση που εστιάζει αποκλειστικά στο λογισμικό, ο Μασκ υπογράμμισε ότι το πραγματικό όριο της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης είναι η ενέργεια. Τα κέντρα δεδομένων, τα ρομπότ και τα υπολογιστικά συστήματα απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ισχύος.
Χωρίς φθηνή, άφθονη και σταθερή ενέργεια, προειδοποίησε, η τεχνολογική πρόοδος θα προσκρούσει σε ανυπέρβλητα εμπόδια. Στο πλαίσιο αυτό, άφησε αιχμές για πολιτικές αποφάσεις που καθυστερούν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών και ενεργειακών υποδομών.
Πολυπλανητική ανθρωπότητα και διαστημικό στοίχημα
Στο πιο μακρόπνοο σκέλος της παρέμβασής του, ο Έλον Μασκ επανέφερε το όραμα της διαστημικής επέκτασης. Υποστήριξε ότι η ανθρωπότητα οφείλει να γίνει πολυπλανητικό είδος, όχι από φιλοδοξία, αλλά από ανάγκη επιβίωσης. Η εγκατάσταση ανθρώπων σε άλλους πλανήτες λειτουργεί, όπως είπε, ως ασφαλιστική δικλείδα για τον ίδιο τον πολιτισμό.
Με δόση χιούμορ, επανέλαβε την επιθυμία του να ζήσει και να πεθάνει στον Άρη, διευκρινίζοντας ότι θα προτιμούσε αυτό να συμβεί «όχι από αποτυχημένη προσγείωση».
Γήρανση, μακροζωία και τα όρια της ζωής
Αγγίζοντας τα όρια της βιοτεχνολογίας, ο Μασκ χαρακτήρισε τη γήρανση «τεχνικό πρόβλημα που μπορεί να αντιμετωπιστεί». Την ίδια στιγμή, όμως, έθεσε έναν φιλοσοφικό προβληματισμό: μια κοινωνία χωρίς θάνατο ενδέχεται να οδηγηθεί σε στασιμότητα. Ο θάνατος, υποστήριξε, λειτουργεί και ως μηχανισμός ανανέωσης, επιτρέποντας στις νέες ιδέες να αντικαθιστούν τις παλιές.
Αισιοδοξία ως πολιτική επιλογή
Κλείνοντας, ο Έλον Μασκ κάλεσε το ακροατήριο να επιλέξει συνειδητά την αισιοδοξία απέναντι στο μέλλον. Όχι ως αφέλεια, αλλά ως στάση ευθύνης σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. «Είναι καλύτερο να είσαι αισιόδοξος και να κάνεις λάθος, παρά απαισιόδοξος και να έχεις δίκιο», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η παρέμβασή του στο Νταβός του 2026 δεν έδωσε εύκολες απαντήσεις. Ανέδειξε όμως με σαφήνεια το μέγεθος των αλλαγών που έρχονται – και το γεγονός ότι καμία κοινωνία δεν μπορεί να τις αγνοήσει.
