Η Διεθνής Ημέρα Μητρικής Γλώσσας καθιερώθηκε το 2000 και τιμάται κάθε χρόνο με στόχο την ενίσχυση της ειρήνης, της πολιτισμικής πολυμορφίας και της πολυγλωσσίας, αλλά και την προστασία όλων των γλωσσών του κόσμου.
Η ημέρα συνδέεται με τα γεγονότα της 21ης Φεβρουαρίου 1952 στη Ντάκα, όταν φοιτητές του τότε Ανατολικού Πακιστάν (σημερινό Μπανγκλαντές) εξεγέρθηκαν για να υπερασπιστούν τη γλώσσα Μπενγκάλι απέναντι στην επιβολή της Ουρντού ως μοναδικής επίσημης γλώσσας. Η αστυνομική καταστολή υπήρξε βίαιη και κόστισε τη ζωή σε τουλάχιστον τέσσερις διαδηλωτές. Αρχικά η επέτειος τιμήθηκε στο Μπανγκλαντές ως «Ημέρα του Γλωσσικού Κινήματος» και στη συνέχεια αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως παγκόσμια ημέρα. Στη χώρα μάλιστα αποτελεί επίσημη αργία.
Σήμερα στον πλανήτη ομιλούνται πάνω από 7.000 γλώσσες, ωστόσο περίπου το 40% βρίσκεται σε κίνδυνο εξαφάνισης. Η αγγλική είναι η πιο διαδεδομένη γλώσσα διεθνώς, με περίπου 1,5 δισεκατομμύρια ομιλητές σε 186 χώρες, αν και μόνο το 20% τη χρησιμοποιεί ως μητρική. Ακολουθούν τα μανδαρινικά κινεζικά με σχεδόν 1,2 δισεκατομμύρια ομιλητές, ενώ τα χίντι, τα ισπανικά και τα τυποποιημένα αραβικά συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα.
Υπάρχουν 293 γνωστά συστήματα γραφής, εκ των οποίων 156 χρησιμοποιούνται ακόμη σήμερα. Η λατινική γραφή είναι η πιο διαδεδομένη, καθώς χρησιμοποιείται σε εκατοντάδες γλώσσες και από περισσότερο από το 70% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Παράλληλα, χιλιάδες γλώσσες απειλούνται. Μια γλώσσα θεωρείται απειλούμενη όταν δεν μεταδίδεται πλέον στις νεότερες γενιές. Σχεδόν 3.200 γλώσσες βρίσκονται σε κίνδυνο, ενώ εκατοντάδες έχουν ήδη εκλείψει ή παραμένουν «αδρανείς», δηλαδή δεν έχουν πλέον φυσικούς ομιλητές αλλά διατηρούνται ως στοιχείο πολιτιστικής ταυτότητας.
Η απώλεια μιας γλώσσας δεν σημαίνει μόνο αλλαγή στον τρόπο επικοινωνίας· συνεπάγεται και απώλεια μνήμης, παραδόσεων και ιδιαίτερων τρόπων κατανόησης του κόσμου. Για τον λόγο αυτό, η προώθηση της πολυγλωσσίας και η προστασία των μικρών γλωσσών αποτελούν βασικό στόχο της διεθνούς κοινότητας.
