Οι επιστήμονες ανακάλυψαν τον πρώτο γνωστό τριλοβικό αστεροειδή στην κύρια ζώνη αστεροειδών ανάμεσα στον Άρη και τον Δία. Επιπλέον διαπίστωσαν ότι συνοδεύεται από έναν μικρό φυσικό δορυφόρο.
Πρόκειται για τον αστεροειδή 44 Nysa, ο οποίος είχε ανακαλυφθεί ήδη από το 1857. Εκείνη την εποχή εμφανιζόταν απλώς ως ένα μικροσκοπικό φωτεινό σημείο στον ουρανό και παρά τις μεταγενέστερες παρατηρήσεις ακόμη και με το πανίσχυρο διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble οι επιστήμονες γνώριζαν ελάχιστα για τη μορφή του.
Οι προηγούμενες εκτιμήσεις υποδείκνυαν ότι πιθανότατα ήταν διλοβικός όπως συμβαίνει με αρκετούς αστεροειδείς και κομήτες, μεταξύ των οποίων και ο αστεροειδής 52246 Donaldjohanson, από τον οποίο πέρασε το διαστημόπλοιο Lucy της NASA το 2025. Ωστόσο νέες παρατηρήσεις από το τηλεσκόπιο Large Binocular Telescope στην Αριζόνα και τη συστοιχία τηλεσκοπίων VLT στη Χιλή αποκάλυψαν ότι ο 44 Nysa διαθέτει στην πραγματικότητα τρεις λοβούς κάτι που δεν έχει παρατηρηθεί ποτέ ξανά σε αστεροειδή.
«Οι εικόνες αποκαλύπτουν ένα πραγματικά ασυνήθιστο αντικείμενο. Η πιθανότερη εξήγηση είναι ότι πρόκειται είτε για έναν τριπλό αστεροειδή επαφής, αποτελούμενο από τρία ενωμένα σώματα, είτε για ένα εξαιρετικά ακανόνιστο ενιαίο σώμα, διαφορετικό από οτιδήποτε έχουμε παρατηρήσει μέχρι σήμερα» δήλωσε η επικεφαλής της έρευνας Κέιτ Μίνκερ από το Αστεροσκοπείο Lowell στις ΗΠΑ.
Οι παρατηρήσεις
Η λήψη τόσο λεπτομερών εικόνων δεν ήταν εύκολη. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν δύο προηγμένα συστήματα απεικόνισης υψηλής αντίθεσης, τα SHARK-VIS και SPHERE/ZIMPOL σε συνδυασμό με τεχνολογία προσαρμοστικής οπτικής που διορθώνει την παραμόρφωση της εικόνας από την ατμόσφαιρα της Γης.
Στη συνέχεια εφαρμόστηκαν ειδικές τεχνικές επεξεργασίας εικόνας για να αφαιρεθεί το έντονο φωτοστέφανο γύρω από τον αστεροειδή το οποίο θα μπορούσε να κρύβει μικρότερους συνοδούς.
Οι εικόνες αποκάλυψαν ένα σώμα με μέγιστη διάμετρο περίπου 75 χιλιομέτρων και δύο χαρακτηριστικές κοιλάδες που περιβάλλουν την επιφάνειά του. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτές αντιστοιχούν στα σημεία όπου ενώνονται οι τρεις λοβοί του αστεροειδούς. Παράλληλα εντοπίστηκε ένας μικρός δορυφόρος διαμέτρου περίπου ενός χιλιομέτρου ο οποίος περιφέρεται σε απόσταση τουλάχιστον 170 χιλιομέτρων από τον Nysa.
Ο δορυφόρος έλαβε προσωρινά την ονομασία S/2026 (44) 1. Επειδή παρατηρήθηκε σε δύο διαφορετικές εκστρατείες παρατήρησης, οι αστρονόμοι μπόρεσαν να μελετήσουν την τροχιακή του κίνηση γύρω από τον αστεροειδή. «Χρησιμοποιήσαμε μια εξειδικευμένη τεχνική υψηλής αντίθεσης, η οποία προέρχεται από άλλο πεδίο της αστρονομίας, για να ανιχνεύσουμε τον μικρό δορυφόρο, του οποίου το αχνό φως χανόταν μέσα στη λαμπρότητα του κύριου αστεροειδούς» εξήγησε ο Τζιανλούκα Λι Κάουζι από το Ιταλικό Εθνικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής.
Ονομασία και προέλευση
Ο αστεροειδής πήρε το όνομά του από τη μυθική Νύσα, τον τόπο όπου σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία ανατράφηκε ο θεός Διόνυσος από τις νύμφες. Ο αστρονόμος Αλ Κόνραντ σημείωσε ότι η ονομασία ταιριάζει ιδιαίτερα στη νέα ανακάλυψη, καθώς ο Διόνυσος συνδεόταν με το αρχαίο θέατρο, όπου οι ηθοποιοί φορούσαν μάσκες και έκρυβαν την πραγματική τους ταυτότητα.
«Επιτέλους αποκαλύπτουμε την αληθινή φύση του αστεροειδούς, σχεδόν 170 χρόνια μετά την ανακάλυψή του», δήλωσε. Η προέλευση του παράξενου αυτού αντικειμένου παραμένει άγνωστη. Η επικρατέστερη θεωρία είναι ότι ο Nysa αποτελεί έναν «τριπλό αστεροειδή επαφής» δηλαδή τρία ξεχωριστά σώματα που συγκρατούνται μεταξύ τους από τη βαρύτητα.
Μια δεύτερη πιθανότητα είναι ότι στο μακρινό παρελθόν πέρασε πολύ κοντά από έναν πολύ μεγαλύτερο αστεροειδή. Οι ισχυρές παλιρροϊκές βαρυτικές δυνάμεις θα μπορούσαν να παραμορφώσουν το εξωτερικό του και ακόμη και να τον διασπάσουν σε διαδοχικά τμήματα δημιουργώντας τη σημερινή ασυνήθιστη μορφή του.
Αν συνέβη κάτι τέτοιο οι επιστήμονες αναρωτιούνται γιατί δεν υπάρχουν και άλλα θραύσματα στην περιοχή. Συνήθως τέτοιες συγκρούσεις δημιουργούν ολόκληρες «οικογένειες» αστεροειδών με παρόμοια σύσταση όμως ο Nysa φαίνεται να είναι μοναδικός με εξαίρεση το μικρό του δορυφόρο.
Η τροχιά
Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι η μελέτη της τροχιάς του δορυφόρου θα επιτρέψει τον ακριβή υπολογισμό της μάζας και της πυκνότητας του Nysa ώστε να διαπιστωθεί ποιο από τα δύο σενάρια εξηγεί καλύτερα την προέλευσή του.
Ο 44 Nysa παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον και για έναν ακόμη λόγο. Η επιφάνειά του αντανακλά περισσότερο φως από τους περισσότερους αστεροειδείς, επειδή είναι πλούσια σε ενστατίτη, ένα πυριτικό ορυκτό που περιέχει ελάχιστο σίδηρο. Ανήκει στους λεγόμενους αστεροειδείς τύπου E και είναι ο μεγαλύτερος και λαμπρότερος εκπρόσωπος αυτής της κατηγορίας.
Οι αστεροειδείς τύπου Ε θεωρείται ότι σχηματίστηκαν πολύ κοντά στον Ήλιο και ενδέχεται να αποτέλεσαν βασικά δομικά υλικά για το σχηματισμό των εσωτερικών πλανητών όπως η Γη. Αν ο Nysa αποτελεί πράγματι ένα σχεδόν ανέπαφο απομεινάρι εκείνης της εποχής θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τις συνθήκες που επικρατούσαν στο εσωτερικό του Ηλιακού Συστήματος πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Naftemporiki.gr
