«Ζούμε όλοι σε καιρό πολέμου, ο καθένας με τις δικές του δυσκολίες, αλλά κάνουμε αυτό που ξέρουμε καλύτερα».
Καθώς πέφτει η νύχτα πάνω από ένα φυσικό πάρκο στην άκρη του Κιέβου, στην Ουκρανία, παιδιά συγκεντρώνονται γύρω από εθελοντές που ανοίγουν προσεκτικά πάνινες σακούλες και απελευθερώνουν νυχτερίδες στο λυκόφως.
Περισσότεροι από 1.000 θεατές ζητωκραυγάζουν και χειροκροτούν – οικογένειες, στρατιώτες εκτός υπηρεσίας και φίλοι των νυχτερίδων, μερικοί ντυμένοι σε γκοθ στιλ – καθώς η καθεμία ανοίγει τα φτερά της και σκίζει τον αέρα.
Εκατοντάδες νυχτερίδες, πολλές από τις οποίες είχαν διασωθεί από εμπόλεμες περιοχές στα ανατολικά της χώρας, αφέθηκαν ελεύθερες αργά το βράδυ του Σαββάτου (4 Απριλίου) σε μία από τις πολλές εκδηλώσεις σε όλη την Ουκρανία που οργανώθηκαν για να συμπέσουν με τον ερχομό της άνοιξης.
«Αυτό είναι σημαντικό για εμάς ως οργάνωση, επειδή τα ζώα αυτά περιλαμβάνονται στην κόκκινη λίστα με τα απειλούμενα είδη», λέει η Αναστασία Βόβκ, εθελόντρια στο Ουκρανικό Κέντρο Περίθαλψης Νυχτερίδων, που οργάνωσε την απελευθέρωση. «Η προστασία τους είναι πάρα πολύ σημαντική».
«Η ζωή συνεχίζεται, παρά τον πόλεμο»
Και τα 28 είδη νυχτερίδων στην Ουκρανία έχουν χαρακτηριστεί προστατευόμενα ζώα, λόγω της μείωσης των πληθυσμών τους.
Για πολλούς από τους παρευρισκόμενους, η εκδήλωση ήταν μια ευπρόσδεκτη ανάσα και μια αφορμή για οικογενειακή έξοδο έπειτα από έναν σκληρό χειμώνα με θερμοκρασίες υπό το μηδέν, νυχτερινές ρωσικές επιθέσεις με drones και πυραύλους και παρατεταμένες διακοπές ρεύματος.
Το βράδυ του Σαββάτου, παιδιά, πολλά από τα οποία φορούσαν μπλουζάκια και καπέλα με σχέδια νυχτερίδων, παρακολουθούσαν τους εθελοντές να ταΐζουν τα ζώα με προνύμφες εντόμων με τσιμπιδάκια, πριν τα αφήσουν ελεύθερα. Σε μερικά επιτράπηκε να φορέσουν γάντια και να πιάσουν οι ίδιοι τις νυχτερίδες.
«Η ζωή συνεχίζεται, παρά τον πόλεμο», λέει ο 54χρονος κάτοικος του Κιέβου Ολεξίι Μπελιάιεφ, που παραβρέθηκε με την οικογένειά του. «Ο πόλεμος είναι αυτή τη στιγμή το κυρίαρχο, αλλά πρέπει να υπάρχει και κάτι άλλο».
Ο Μπελιάιεφ διατηρεί μια μικρή τυπογραφική επιχείρηση και αφιερώνει χρόνο σε εθελοντική δουλειά για έργα του στρατού.
Πώς ο πόλεμος στην Ουκρανία επηρεάζει τις απειλούμενες νυχτερίδες
Ο πόλεμος έχει εκτοπίσει ζώα αλλά και ανθρώπους. Τα κτίρια που καταστρέφονται από τους βομβαρδισμούς καταστρέφουν τα καταφύγια των νυχτερίδων και οι εκρήξεις τρομάζουν τα μικροσκοπικά θηλαστικά, όπως λένε οι ειδικοί.
«Τον χειμώνα οι νυχτερίδες πέφτουν σε χειμερία νάρκη και, αν ενοχληθούν, μπορεί να πεθάνουν. Αναπαράγονται αργά, με ένα ή δύο μικρά τον χρόνο, οπότε οι πληθυσμοί τους ανακάμπτουν πολύ αργά», εξηγεί η Αλόνα Σουλένκο, η οποία είχε την ευθύνη για την απελευθέρωση του Σαββάτου.
«Καθώς οι φυσικοί χώροι χειμερίας νάρκης εξαφανίζονται, οι νυχτερίδες μετακινούνται στις πόλεις, σε ρωγμές κτιρίων και μπαλκόνια. Όμως οι επισκευές ή η κατεδάφιση αυτών των σημείων μπορεί να εξοντώσουν ολόκληρες αποικίες».
Όλα τα είδη νυχτερίδων στην Ουκρανία τρέφονται με έντομα και προστατεύονται από τον νόμο, ενώ η χώρα βρίσκεται πάνω σε μια σημαντική μεταναστευτική διαδρομή της ανατολικής Ευρώπης.
Η οργάνωση λέει ότι έχει διασώσει συνολικά περισσότερες από 30.000 νυχτερίδες, μεταξύ των οποίων 4.000 τον περασμένο χειμώνα.
«Ζούμε όλοι σε πολεμική περίοδο και ο καθένας έχει τους δικούς του αγώνες», λέει η Σουλένκο στο AP. «Αλλά κάνουμε αυτό που ξέρουμε καλύτερα… Αν σταματήσουμε αυτό που κάνουμε, θα πεθάνουν χιλιάδες νυχτερίδες».
Κανείς δεν μπορεί να μετρήσει τις ώρες που σπαταλά μπροστά σε μια οθόνη είτε για να εργαστεί, για να επικοινωνήσει, να χαλαρώσει, να ενημερωθεί κ.λ.π. αλλά μια νέα ανάλυση υπολόγισε αυτόν τον χρόνο και τα αποτελέσματα όπως ήταν αναμενόμενο δεν είναι ευχάριστα.
Τις ώρες που περνάμε μπροστά από μια οθόνη δεν τις μετράμε πια, τις ζούμε, καθώς σχεδόν επτά ώρες την ημέρα βρισκόμαστε online, πέντε φορές περισσότερο χρόνο στα social media απ’ ό,τι σε πραγματικές κοινωνικές επαφές.
Σε βάθος ζωής, αυτό μεταφράζεται σε πέντε χρόνια και τέσσερις μήνες μέσα σε feeds, notifications και scrolling, ένας χρόνος που, σύμφωνα με ανάλυση της Bank of America, θα αρκούσε για 32 ταξίδια προς το φεγγάρι και πίσω. Σε ετήσια βάση, ο συνολικός χρόνος που αφιερώνεται στα social media θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για την κατασκευή 131.000 μεγάλων Πυραμίδων της Γκίζας, ενώ ο μέσος ενήλικας στις ΗΠΑ θα περάσει συνολικά 44 χρόνια της ζωής του μπροστά σε οθόνες.
Η μελέτη «Tech care of yourself – Future Wellness Primer» της Bank of America αποτυπώνει τη διττή φύση της τεχνολογίας. Από τη μία πλευρά αποτελεί τον βασικό επιταχυντή προόδου και παραγωγικότητας, από την άλλη, η εκτεταμένη χρήση της συνδέεται με αυξανόμενους κινδύνους για τη σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία. Μοναξιά, άγχος, παχυσαρκία, μυωπία και κατάθλιψη συγκροτούν ένα σύνολο επιβαρύνσεων με συνολικό οικονομικό αποτύπωμα που φτάνει τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, δηλαδή περίπου το 6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Η διείσδυση της τεχνολογίας είναι καθολική. Όπως επισημαίνεται, το 66% των ανθρώπων παγκοσμίως χρησιμοποιεί ήδη τεχνητή νοημοσύνη σε τακτική βάση, ενώ σχεδόν 1,8 δισεκατομμύρια έχουν δοκιμάσει εργαλεία AI. Η εξάπλωση συνοδεύεται και από νέες ψηφιακές πραγματικότητες, όπως η αύξηση των deepfakes κατά 500 φορές την περίοδο 2018-2024, αλλά και η ταχεία υιοθέτηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης για καθημερινές ανάγκες.
Η επιβάρυνση στο σώμα είναι μετρήσιμη. Όταν το κεφάλι γέρνει προς τα εμπρός σε γωνία 60 μοιρών, το φορτίο στον αυχένα αυξάνεται έξι φορές, αντίστοιχο με το να κουβαλά κανείς ένα παιδί οκτώ ετών για σχεδόν 50 ώρες την εβδομάδα. Ταυτόχρονα, η παρατεταμένη έκθεση σε οθόνες μειώνει το ανοιγοκλείσιμο των ματιών κατά περίπου τρεις φορές φτάνοντας σε μόλις πέντε ανά λεπτό. Η καθιστική καθημερινότητα ενισχύει περαιτέρω τον κίνδυνο παχυσαρκίας με τις σχετικές οικονομικές επιπτώσεις να εκτιμάται ότι έως το 2035 θα ξεπεράσουν το σημερινό ΑΕΠ της Ιαπωνίας.
Σε ψυχολογικό επίπεδο η συνεχής ροή πληροφοριών δημιουργεί ένα περιβάλλον υπερδιέγερσης. Notifications, emails και ειδήσεις κατακερματίζουν την προσοχή και ενισχύουν τη γνωστική κόπωση. Μπορεί να χρειαστούν έως και 23 λεπτά για να αποκατασταθεί πλήρως η συγκέντρωση μετά από μια διακοπή ενώ η διάρκεια προσοχής της γενιάς Ζ εκτιμάται ότι είναι μικρότερη ακόμη και από εκείνη ενός χρυσόψαρου. Στις ΗΠΑ το 44% των εφήβων δηλώνει ότι η απουσία κινητού τηλεφώνου προκαλεί άγχος.
Η μοναξιά
Η κοινωνική διάσταση είναι εξίσου έντονη. Όπως αναφέρεται στην μελέτη, η μοναξιά εμφανίζεται πλέον με συχνότητα αντίστοιχη της παχυσαρκίας και του διαβήτη, ενώ η κοινωνική αποσύνδεση έχει επιπτώσεις στην υγεία συγκρίσιμες με το κάπνισμα έως και 15 τσιγάρων ημερησίως. Το ποσοστό των ενηλίκων στις ΗΠΑ χωρίς στενούς φίλους έχει αυξηθεί τέσσερις φορές από το 1990, ενώ η γενιά Ζ εμφανίζει τα υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς. Παράλληλα, οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν ως «companions» αυξήθηκαν επτά φορές μέσα σε τρία χρόνια, με τη βασική χρήση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης το 2025 να αφορά τη θεραπεία και τη συντροφικότητα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η έννοια της ευεξίας (wellness) σύμφωνα πάντα με την έρευνα αποκτά κεντρικό ρόλο. Ορίζεται ως η ενεργή επιδίωξη δραστηριοτήτων, επιλογών και τρόπων ζωής που οδηγούν σε μια κατάσταση συνολικής υγείας και περιλαμβάνει οκτώ αλληλένδετες διαστάσεις: σωματική, νοητική, συναισθηματική, κοινωνική, πνευματική, επαγγελματική, οικονομική και περιβαλλοντική. Η οικονομία της ευεξίας αποτελεί πλέον έναν από τους μεγαλύτερους κλάδους παγκοσμίως. Έχει φτάσει τα 7 τρισεκατομμύρια δολάρια και εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 10 τρισεκατομμύρια έως το 2029, ξεπερνώντας ήδη κλάδους όπως η πληροφορική και η φαρμακοβιομηχανία. Περιλαμβάνει επιμέρους τομείς όπως η προσωπική φροντίδα και ομορφιά, η υγιεινή διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, ο τουρισμός ευεξίας και η ψυχική υγεία.
Οι άξονες
Η Bank of America εντοπίζει τρεις βασικούς άξονες ανάπτυξης: δραστηριότητες που ενισχύουν την κοινωνική σύνδεση, τεχνολογικές λύσεις ευεξίας και ατομικές επιλογές που σχετίζονται με τη διατροφή, την άσκηση και τη φροντίδα του εαυτού. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η έννοια της «ψηφιακής αποτοξίνωσης» (digital detox), δηλαδή της συνειδητής μείωσης της χρήσης τεχνολογίας με στόχο την αποφόρτιση από τη συνεχή συνδεσιμότητα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η τεχνολογία ευεξίας. Φορετές συσκευές, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακές πλατφόρμες επιτρέπουν τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων, όπως ο καρδιακός ρυθμός, τα πρότυπα ύπνου και η φυσική δραστηριότητα, προσφέροντας εξατομικευμένες οδηγίες για τη διαχείριση της υγείας. Το 31% των χρηστών χρησιμοποιεί γενετική τεχνητή νοημοσύνη για συμβουλές ευεξίας και το 24% για υποστήριξη ψυχικής υγείας.
Η ανάπτυξη αυτών των λύσεων συνδέεται και με τα κενά στα συστήματα υγείας. Παγκοσμίως, υπάρχουν 92% λιγότεροι επαγγελματίες ψυχικής υγείας σε σχέση με τους γιατρούς, ενώ σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν λαμβάνει την απαραίτητη φροντίδα. Οι ψηφιακές υπηρεσίες, όπως η εικονική θεραπεία και οι ψηφιακές θεραπευτικές εφαρμογές, διευρύνουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες και μειώνουν εμπόδια όπως το κόστος και η απόσταση.
Παράλληλα, η αξιοποίηση των δεδομένων υγείας ενισχύεται. Εκτιμάται ότι κάθε άνθρωπος θα παράγει στη διάρκεια της ζωής του δεδομένα που αντιστοιχούν σε 300 εκατομμύρια βιβλία, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για πρόληψη, διάγνωση και παρακολούθηση. Στο ευρύτερο τεχνολογικό οικοσύστημα εντάσσονται και τα ανθρωποειδή ρομπότ, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η εξυπηρέτηση και η φροντίδα, συμπεριλαμβανομένης της παροχής συντροφικότητας.
Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για έως και 3 δισεκατομμύρια μονάδες παγκοσμίως έως το 2060, με κύρια χρήση στις υπηρεσίες και τα νοικοκυριά. Συνολικά, τα δεδομένα της έκθεσης αποτυπώνουν την ταχεία ενσωμάτωση της τεχνολογίας στην καθημερινότητα και την παράλληλη ενίσχυση της σημασίας της ευεξίας ως βασικού πλαισίου διαχείρισης των επιπτώσεων αυτής της μετάβασης.
Από κυρίαρχος των κυπριακών ουρανών, ο γύπας έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο απειλούμενα είδη του νησιού. Με τον πληθυσμό του να έχει συρρικνωθεί δραματικά και τις απειλές να παραμένουν έντονες, η επιβίωσή του εξαρτάται πλέον από στοχευμένες παρεμβάσεις και τη στάση της ίδιας της κοινωνίας.
Ο γύπας (Gypsfulvus), το μεγαλύτερο αρπακτικό πουλί της Κύπρου, βρίσκεται σήμερα σε οριακό σημείο. Ο πληθυσμός του νησιού είναι ο μικρότερος στην Ευρώπη, με μόλις λίγες δεκάδες άτομα να επιβιώνουν. Η κατάρρευση του είδους δεν είναι αποτέλεσμα φυσικών αιτιών, αλλά κυρίως ανθρώπινων πρακτικών που διαχρονικά υπονόμευσαν την παρουσία του στο κυπριακό οικοσύστημα.
Η πιο σοβαρή απειλή είναι η χρήση παράνομων δηλητηρίων στην ύπαιθρο. Δηλητηριασμένα δολώματα, που τοποθετούνται για την εξόντωση θηρευτών, μετατρέπονται σε παγίδες θανάτου για τους γύπες. Επειδή τρέφονται ομαδικά με νεκρά ζώα, ένα μόνο δηλητηριασμένο κουφάρι μπορεί να αφανίσει μεγάλο μέρος ενός ήδη μικρού πληθυσμού. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί περιστατικά μαζικών δηλητηριάσεων που οδήγησαν σε δραματικές απώλειες μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
Πέρα από τα δηλητήρια, το είδος απειλείται και από την ηλεκτροπληξία σε δίκτυα μεταφοράς ενέργειας, την υποβάθμιση των φυσικών του ενδιαιτημάτων και τη γενικότερη ανθρώπινη πίεση στο περιβάλλον. Η συρρίκνωση της υπαίθρου και η αλλαγή των παραδοσιακών πρακτικών κτηνοτροφίας έχουν επίσης μειώσει τη διαθεσιμότητα τροφής, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
Απέναντι σε αυτή την κρίση, τα τελευταία χρόνια αναπτύσσονται συντονισμένες δράσεις διάσωσης. Στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων, γύπες μεταφέρονται από χώρες όπως η Ισπανία και επανεντάσσονται στην Κύπρο, σε μια προσπάθεια ενίσχυσης του πληθυσμού. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν σύγχρονα μέσα παρακολούθησης, όπως πομπούς GPS, ώστε να καταγράφουν την πορεία τους και να εντοπίζουν έγκαιρα πιθανούς κινδύνους. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, με αρκετά από τα πουλιά να προσαρμόζονται επιτυχώς στο νέο τους περιβάλλον.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι ενισχύσεις από το εξωτερικό δεν αρκούν από μόνες τους. Χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση των δηλητηριάσεων και ενίσχυση της περιβαλλοντικής επιτήρησης, κάθε προσπάθεια κινδυνεύει να ακυρωθεί. Η επιβίωση του γύπα δεν είναι μόνο θέμα επιστημονικών προγραμμάτων, αλλά και συλλογικής ευθύνης.
Ο γύπας διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη φύση, λειτουργώντας ως «καθαριστής» που απομακρύνει νεκρά ζώα και περιορίζει την εξάπλωση ασθενειών. Η εξαφάνισή του θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις στο οικοσύστημα, επηρεάζοντας όχι μόνο την άγρια ζωή αλλά και τη δημόσια υγεία.
Η μάχη για τη διάσωση του γύπα στην Κύπρο παραμένει ανοιχτή. Τα επόμενα χρόνια θα είναι καθοριστικά: είτε το είδος θα ανακάμψει μέσα από συντονισμένες δράσεις και αλλαγή νοοτροπίας, είτε θα αποτελέσει ένα ακόμη παράδειγμα απώλειας φυσικής κληρονομιάς. Σε κάθε περίπτωση, το μέλλον του δεν κρίνεται μόνο στους βράχους όπου φωλιάζει, αλλά κυρίως στις αποφάσεις που λαμβάνονται στο έδαφος.
Η νέα γενιά του Jeep Compass e-Hybrid κάνει την είσοδό του στην κυπριακή αγορά δυναμικά. Επ’ ευκαιρίας του λανσαρίσματος του μοντέλου στις αγορές, η θρυλική μάρκα διαθέτει περιορισμένο αριθμό της συλλεκτικής έκδοσης Collector’s Launch Edition Plus. Στην Κυπριακή αγορά έχουν φτάσει μόλις 20 αυτοκίνητα που προσφέρονται στους λίγους τυχερούς σε μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική τιμή.
Συγκεκριμένα, ο υποψήφιος αγοραστής θα μπορεί να αποκτήσει ένα Jeep Compass e-Hybrid, της συλλεκτικής έκδοσης Collector’s Launch Edition Plus, με πλήρες πακέτο εξοπλισμού άνεσης και ασφάλειας στην εξαιρετικά ανταγωνιστική τιμή των €35.900. Δηλαδή, τιμή με όφελος €10.000 σε σχέση με την αρχική τιμή των €45.900, κάτι που αναδεικνύει το Compass e-Hybrid First Edition Plus σαν ένα μοντέλο με ισχυρό value for money στην κατηγορία SUV. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα των 20 μονάδων το καθιστά μία πραγματικά μοναδική ευκαιρία, που συνδυάζει τεχνολογία, εξοπλισμό, χαρακτήρα και τιμή, διαθέσιμη μόνο τώρα, διαμορφώνοντας ένα από τα πιο ολοκληρωμένα πακέτα της αγοράς σήμερα.
Σχεδιαστικά, το νέο Compass διατηρεί τα χαρακτηριστικά στοιχεία της μάρκας, με τη γνωστή μάσκα ‘’7-slot’’ φωτιζόμενη να πρωταγωνιστεί στο εμπρός μέρος. Με πιο καθαρές και σύγχρονες γραμμές το συνολικό ντιζάιν είναι πιο δυναμικό και πιο επιβλητικό σε σχέση με την προηγούμενη γενιά.
Το αμάξωμα έχει μεγαλώσει αισθητά κάτι που μεταφράζεται σε περισσότερους χώρους για τους επιβάτες αλλά και σε μεγαλύτερο χώρο αποσκευών. Παρά το μεγαλύτερο μέγεθος, το Compass διατηρεί τις εκτός δρόμου δυνατότητες που χαρακτηρίζουν την Jeep. Η απόσταση από το έδαφος φτάνει τα 20 εκ., ενώ οι γωνίες προσέγγισης, ράμπας και αναχώρησης επιτρέπουν στο μοντέλο να κινηθεί με άνεση και εκτός ασφάλτου.
Στο εσωτερικό, το νέο Compass δείχνει σαφώς πιο σύγχρονο. Ο ψηφιακός πίνακας οργάνων είναι 10,25 ιντσες, ενώ στο κέντρο του ταμπλό υπάρχει μια μεγάλη οθόνη αφής 16 ιντσών για το σύστημα infotainment, που υποστηρίζει ασύρματο Apple CarPlay και Android Auto.Η καμπίνα έχει σχεδιαστεί με έμφαση στην εργονομία. Υπάρχουν αρκετοί φυσικοί διακόπτες για τις βασικές λειτουργίες, Το πίσω κάθισμα χωρίζεται σε αναλογία 40/20/40 και επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στη μεταφορά αποσκευών. Στον δρόμο, το νέο Compass δείχνει πιο ώριμο από ποτέ. Η ανάρτηση έχει ρυθμιστεί με στόχο την ισορροπία ανάμεσα στην άνεση και τη σταθερότητα. Το νέο Jeep πατάει σταθερά και απορροφά αποτελεσματικά τις ανωμαλίες του δρόμου, ενώ οι κλίσεις στις στροφές είναι περιορισμένες.
Το σύστημα διεύθυνσης έχει ελαφριά αίσθηση στην πόλη και γίνεται πιο σταθερό σε υψηλότερες ταχύτητες. Αυτό βοηθά τόσο στους ελιγμούς μέσα στην πόλη όσο και στα ταξίδια. Η βελτιωμένη ηχομόνωση συμβάλλει επίσης σε μια πιο πολιτισμένη εμπειρία, με λιγότερους θορύβους να φτάνουν στην καμπίνα.
Το νέο Compass διαθέτει το σύστημα Selec-Terrain, που επιτρέπει στον οδηγό να επιλέξει διαφορετικά προγράμματα λειτουργίας όπως Auto, Sport, Snow και Sand/Mud. Με αυτό τον τρόπο προσαρμόζεται η λειτουργία των ηλεκτρονικών συστημάτων ώστε να εξασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή πρόσφυση σε κάθε επιφάνεια.
Η Collector’s Launch Edition plus έκδοση που διατίθεται στην Κύπρο προσφέρεται με το υβριδικό σύστημα e-Hybrid με ισχύ 145 ίππων. Το υβριδικό σύστημα 48V διαθέτει έναν ηλεκτρικό κινητήρα ενσωματωμένο στο αυτόματο κιβώτιο διπλού συμπλέκτη 6 σχέσεων, επιτρέποντας και αμιγώς ηλεκτρική κίνηση σε συνθήκες χαμηλού φορτίου.
Η Collector’s Launch Edition plus προσθέτει LED Matrix προβολείς, θερμαινόμενα καθίσματα και τιμόνι, ατμοσφαιρικό φωτισμό καμπίνας και handsfree άνοιγμα του χώρου αποσκευών. Το Premium pack περιλαμβάνει Full Eco-Leather Seats με λειτουργίες αερισμού και μασάζ καθώς και αναβαθμισμένο ηχοσύστημα FOCAL (9) ηχείων και subwoofer. Το Convenience pack προσθέτει 360⁰ κάμερα, αισθητήρες παρκαρίσματος περιμετρικά, μαζί με το σύστημα αποτροπής λάθους χρήσης πεντάλ. Η μεταλλική μπογιά όπως και η διχρωμία στο αμάξωμα, περιλαμβάνονται χωρίς επιπλέον κόστος.
Το αποτέλεσμα είναι ένα SUV που ανταποκρίνεται πλήρως στις σύγχρονες απαιτήσεις, τόσο σε αστικό περιβάλλον όσο και σε πιο απαιτητικές διαδρομές. Μπορείτε να το δείτε και να το οδηγήσετε στις εκθέσεις της CiC Automasters δε όλη την Κύπρο.
Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου (Π.Ι.) σε συνεργασία με τις Διευθύνσεις Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, το Κέντρο Επιχειρηματικότητας CEDAR, με τη στήριξη του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus, της KPMG Κύπρου, του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, του Οργανισμού Νεολαίας Κύπρου, της ActionAid Ελλάς και του εκκολαπτηρίου νεοφυών εταιριών GRAVITY, διοργάνωσε για 12η χρονιά την τελική Ημερίδα και Τελετή Βράβευσης του ομώνυμου Διαγωνισμού, στο πλαίσιο του Προγράμματος Δημιουργικότητας, Καινοτομίας και Επιχειρηματικής Ιδέας «ΙΔΕΟΔΡΟΜΙΟ», που απευθύνεται σε μαθητές/μαθήτριες της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης (Γυμνασίων, Λυκείων και Τεχνικών Σχολών) της Κύπρου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026, στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus στη Λάρνακα.
Στο εναρκτήριο καλωσόρισμα που απηύθυνε ο Δρ Φάνος Τεκέλας, Διευθυντής του Κέντρου Επιχειρηματικότητας CEDAR και Επίκουρος Καθηγητής Επιχειρηματικότητας του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus δήλωσε ότι «ως ένας από τους ιδρυτές της ημερίδας, χαίρομαι ιδιαιτέρως γιατί, η πρωτοβουλία αυτή μεγαλώνει, αγκαλιάζοντας χρόνο με το χρόνο περισσότερα σχολεία και νέους εταίρους».
Ακολούθησε ο χαιρετισμός της Διευθύντριας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δρ, Έλενας Χατζηκακού, τον οποίο ανέγνωσε ο λειτουργός του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Δρ Ιωάννη Σακκάς, καθώς και χαιρετισμός από τον Κοσμήτορα της Σχολής Διοίκησης και Επιχειρήσεων του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus, Καθηγητή Λούκα Γλύπτη. Επίσης, χαιρετισμό απηύθυνε ο κ. Παγκράτιος Βανέζης, Διοικητικός Σύμβουλος και Επικεφαλής της Ομάδας Επιχειρηματικότητας και Νεοφυών Επιχειρήσεων της KPMG Κύπρου.
Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε σύντομη ανασκόπηση των δράσεων του Προγράμματος «ΙΔΕΟΔΡΟΜΙΟ» από την κ. Μαρία Παντελή,Λειτουργό του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Κύπρου (Π.Ι.). και Συντονίστρια Επιμόρφωσης για την Επιχειρηματικότητα στην Εκπαίδευση.
Κατά τη διάρκεια της ημέρας, περισσότεροι από 200 μαθητές παρουσίασαν τις επιχειρηματικές τους ιδέες και είχαν την ευκαιρία να ανταλλάξουν εμπειρίες με άλλες μαθητικές ομάδες, σε μια γιορτή δημιουργίας και έμπνευσης, αφιερωμένη τόσο στην καινοτόμα όσο και στην κοινωνική και πράσινη επιχειρηματικότητα.
Επιπλέον, παρακολούθησαν και συμμετείχαν σε συζήτηση με ομάδα φοιτητών του Πανεπιστημίου UCLan Cyprus , οι οποίοι βραβεύθηκαν για τις επιχειρηματικές τους ιδέες καθώς και με επιτυχημένους επιχειρηματίες.
Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με τη διεξαγωγή του Διαγωνισμού Δημιουργικότητας, Καινοτομίας και Επιχειρηματικής Ιδέας «ΙΔΕΟΔΡΟΜΙΟ», στο πλαίσιο του οποίου απονεμήθηκαν βραβεία στις κατηγορίες Καινοτόμου Επιχειρηματικής Ιδέας, Κοινωνικής και Πράσινης Ιδέας και Οικονομικά Βιώσιμης Επιχειρηματικής Ιδέας κατόπιν αξιολόγησης από Κριτική Επιτροπή. Οι επιλεχθείσες ομάδες παρουσίασαν και υποστήριξαν τις ιδέες τους ζωντανά ενώπιον του κοινού.
Νικητήριες ομάδες στην Κατηγορία Καινοτόμου Επιχειρηματικής Ιδέας αναδείχθηκαν: η «Green Loop» του Παγκύπριου Γυμνασίου Λευκωσίας, η «Motosense» του Παγκύπριου Γυμνασίου Λευκωσίας (Ομάδα Λυκείων).
ΣτηνΚατηγορία Κοινωνικής και Περιβαλλοντικής Επιχειρηματικής Ιδέας διακρίθηκαν οι ομάδες: «ReGreen Stories» του Γυμνασίου Αγίας Παρασκευής Γεροσκήπου, «Red Block» της ΤΕΣΕΚ Αυγόρου και «Μία Σπίθα Γνώσης» ΤΕΣΕΚ Λάρνακας.
Στην κατηγορία Οικονομικά Βιώσιμης Επιχειρηματικής Ιδέας βραβεύτηκαν οι ομάδες: «Float and Flow» του Γυμνασίου Σταυρού και η «RePaper» του Περιφερειακού Γυμνασίου και Λυκείου Λευκάρων.
Η Χρυσή Ομάδα με τη μεγαλύτερη βαθμολογία αναδείχτηκε η «GreenLoop» του Παγκύπριου Γυμνασίου Λευκωσίας (Ομάδα Γυμνασίων). Οι μαθητές μαζί με τον/την υπεύθυνο εκπαιδευτικό θα έχουν την ευκαιρία να ταξιδέψουν στο εξωτερικό για εκπαιδευτική εκδρομή.
Στις 21–22 Μαΐου 2026, η Λεμεσός θα φιλοξενήσει το Doers Summit, τη διοργάνωση που τα προηγούμενα χρόνια ήταν ευρέως γνωστή ως Reflect Festival.
Αυτό που ξεκίνησε το 2018 ως ένα τολμηρό εγχείρημα για τη σύνδεση αναδυόμενων τεχνολογικών οικοσυστημάτων, έχει εξελιχθεί σε μία από τις πιο αναγνωρισμένες συναντήσεις στη Μεσόγειο για ιδρυτές, επενδυτές και ηγέτες της τεχνολογίας.
Τα τελευταία οκτώ χρόνια, το Reflect Festival καθιερώθηκε ως ένας αγαπημένος θεσμός πέρα από την κυπριακή tech κοινότητα, αποκτώντας τη φήμη ενός σημείου συνάντησης όπου περιφερειακά οικοσυστήματα συνδέονται με την παγκόσμια καινοτομία. Η μετάβαση στο Doers Summit αντικατοπτρίζει την εξέλιξη της αποστολής της διοργάνωσης: να φέρνει κοντά ανθρώπους που δημιουργούν, χρηματοδοτούν και αναπτύσσουν εταιρείες πέρα από σύνορα. Μετά από επιτυχημένες διοργανώσεις σε Αθήνα και Ντουμπάι το 2025, όπου το summit διεύρυνε το διεθνές του αποτύπωμα, η κοινότητα επιστρέφει πλέον στη βάση της, στη Λεμεσό, αυτή τη φορά με το όνομα Doers Summit.
«Το Reflect Festival εξελίχθηκε σε μια κοινότητα στην οποία άνθρωποι από ολόκληρο το παγκόσμιο τεχνολογικό οικοσύστημα ένιωθαν πραγματικά ότι ανήκουν», δήλωσε ο Στυλιανός Λάμπρου, Συνιδρυτής και CEO της The Doers Company. «Η εξέλιξή του σε Doers Summit μας επιτρέπει να επεκτείνουμε αυτή την κοινότητα παγκοσμίως, διατηρώντας παράλληλα τη Λεμεσό στο επίκεντρο εκεί όπου ξεκίνησαν όλα.»
Μια Συνάντηση 10.000 Doers
Η διοργάνωση του 2026 αναμένεται να υποδεχθεί περισσότερους από 10.000 συμμετέχοντες στο Kolla Factory στη Λεμεσό, συμπεριλαμβανομένων ιδρυτών startups και scale-ups, επενδυτών venture capital, private equity και angel, ecosystem leaders, policymakers, εκπροσώπων media και διεθνών αποστολών. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει εξειδικευμένα tracks για επενδυτές, startups, media, εταιρικούς συνεργάτες και διεθνή οικοσυστήματα, σχεδιασμένα για στοχευμένο networking και επίτευξη συμφωνιών.
Πέρα από ένα παραδοσιακό συνέδριο
Σε έναν ζωντανό χώρο με festival χαρακτήρα, το summit θα φιλοξενήσει τέσσερις διαδραστικές σκηνές, μαζί με lounges, χώρους συναντήσεων και περιοχές ειδικά σχεδιασμένες για networking και συνεργασία. Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει επίσης το Doers Pitch, όπου επιλεγμένα startups παρουσιάζουν ζωντανά τις ιδέες τους μπροστά σε κορυφαίους επενδυτές. Τον τελευταίο χρόνο, το format έχει σημειώσει σημαντική δυναμική, διευκολύνοντας περισσότερες από 150 follow-up συναντήσεις μεταξύ ιδρυτών και επενδυτών.
Πέρα από το βασικό πρόγραμμα, η εμπειρία επεκτείνεται με περισσότερα από 20 επιμελημένα side events, συμπεριλαμβανομένων τεσσάρων flagship διοργανώσεων που οι διοργανωτές εξελίσσουν τα τελευταία χρόνια: το Elevate Summit (proptech και καινοτομία στον χώρο των ακινήτων), το CarryOn (curated συνάντηση επενδυτών venture capital και ιδρυτών), το Money etc. (εξερευνώντας το μέλλον του fintech και των χρηματοοικονομικών υποδομών) και το TechIsland Summit, που φέρνει κοντά leaders που διαμορφώνουν το ταχέως αναπτυσσόμενο τεχνολογικό οικοσύστημα της Κύπρου. Όλα αυτά συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο πρόγραμμα που ξεπερνά τα όρια ενός παραδοσιακού συνεδρίου.
Υποστηριζόμενο από Κορυφαίους Συνεργάτες
Το Doers Summit Limassol 2026 υποστηρίζεται από ένα διαρκώς αναπτυσσόμενο δίκτυο συνεργατών που συμβάλλουν στην ενίσχυση του οικοσυστήματος καινοτομίας της περιοχής. Μεταξύ των συνεργατών περιλαμβάνεται το Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας της Κύπρου, καθώς και εταιρείες όπως PayPal, SOFTSWISS, AWS, Skroutz, Nespresso και CAPSBOLD, ενώ επιπλέον κορυφαίοι συνεργάτες που υποστηρίζουν την επιχειρηματικότητα και την τεχνολογική πρόοδο θα ανακοινωθούν τις επόμενες ημέρες.
Μείνετε Ενημερωμένοι
Τα εισιτήρια για το Doers Summit Limassol 2026 είναι ήδη διαθέσιμα. Ιδρυτές, επενδυτές, στελέχη και ecosystem leaders που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν μπορούν να βρουν εισιτήρια, ενημερώσεις για το πρόγραμμα και περισσότερες πληροφορίες στο
Η Κύπρος υποδέχθηκε διεθνείς φοιτητές στο πλαίσιο του Erasmus+ Blended Intensive Program (BIP), το οποίο σχεδιάστηκε με στόχο τη γεφύρωση της ακαδημαϊκής έρευνας με την επαγγελματική εφαρμογή στον τομέα της διαφήμισης και διοργανώθηκε από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ) στη Λεμεσό.
Το πρόγραμμα υποστηρίχθηκε από τη βραβευμένη CAPSBOLD Creative Marketing Agency, της οποίας η ομάδα συνέβαλε με την επαγγελματική της εμπειρία στην υλοποίηση της πρωτοβουλίας.
Η CAPSBOLD υποστήριξε το πρόγραμμα και συνέβαλε ενεργά στο ακαδημαϊκό του περιεχόμενο. Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων, η Oksana Baykova, Senior Brand Strategy Manager στην CAPSBOLD, πραγματοποίησε guest lecture για τους φοιτητές, παρουσιάζοντας πώς η στρατηγική σκέψη συνδέει τα δεδομένα, την κατανόηση του κοινού και τη δημιουργικότητα για τη δημιουργία ισχυρών brands. Η ίδια ανέφερε:
«Η εκπαίδευση γίνεται πολύ πιο ουσιαστική όταν οι φοιτητές μπορούν να συνδέσουν τη θεωρία με την πραγματική πρακτική της αγοράς. Προγράμματα όπως αυτό δίνουν στους φοιτητές την ευκαιρία να δοκιμάσουν τις ιδέες τους σε πραγματικές προκλήσεις και να κατανοήσουν πώς λειτουργεί η στρατηγική σκέψη πέρα από την τάξη. Είναι επίσης ιδιαίτερα ενθαρρυντικό να βλέπουμε τέτοιες πρωτοβουλίες να πραγματοποιούνται στην Κύπρο, φέρνοντας κοντά διεθνείς φοιτητές και επαγγελματίες του κλάδου.»
Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε με παρουσιάσεις των φοιτητικών έργων, τα οποία αξιολογήθηκαν από επιτροπή στην οποία συμμετείχαν και μέλη της ομάδας της CAPSBOLD, ο Denis Lukyanov, Product Marketing Lead, και η Elizaveta Balakireva, SMM Lead. Όπως ανέφεραν:
«Ήταν εντυπωσιακό να δούμε πόσο διαφορετικά προσέγγισε κάθε ομάδα την πρόκληση. Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, οι φοιτητές ανέπτυξαν ένα ευρύ φάσμα δημιουργικών και στρατηγικών ιδεών για την προώθηση της Κύπρου. Αυτό που το κάνει ακόμη πιο αξιοσημείωτο είναι ότι οι περισσότεροι προέρχονταν από διαφορετικές χώρες και είχαν περιορισμένη προηγούμενη γνώση της Κύπρου ως προορισμού, ωστόσο κατάφεραν γρήγορα να ερευνήσουν την αγορά και να προτείνουν ουσιαστικές και ποικίλες λύσεις.»
Η Yioula Melanthiou, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου και διοργανώτρια του προγράμματος, υπογράμμισε τη σημασία της συμμετοχής του κλάδου σε ακαδημαϊκές πρωτοβουλίες: «Η συνεργασία με εταίρους από τον κλάδο, όπως η CAPSBOLD, επιτρέπει στους φοιτητές μας να δουν πώς η στρατηγική σκέψη και το branding εφαρμόζονται σε πραγματικά επαγγελματικά περιβάλλοντα. Η συμμετοχή τους πρόσθεσε μια σημαντική πρακτική διάσταση στο πρόγραμμα.»
Η Nina Petrova, Senior PR Manager στην CAPSBOLD, τόνισε επίσης τη σημασία της σύνδεσης της εκπαίδευσης με την επαγγελματική πρακτική: «Η ομάδα της CAPSBOLD χάρηκε ιδιαίτερα που συμμετείχε σε αυτή την πρωτοβουλία. Συνεργαζόμαστε στενά με πολλές τοπικές επωνυμίες και ήταν χαρά μας να μοιραστούμε την εμπειρία και τις γνώσεις μας με τους φοιτητές. Πιστεύουμε ότι οι ευκαιρίες για τους φοιτητές να αλληλεπιδρούν με επαγγελματίες του κλάδου και να μαθαίνουν μέσα από πραγματικές εμπειρίες είναι εξαιρετικά πολύτιμες. Ελπίζουμε ότι αυτό το πρόγραμμα θα αποτελέσει μια δυναμική αφετηρία για περαιτέρω συνεργασίες με πανεπιστήμια και εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες.»
Σχετικά με την CAPSBOLD
Η CAPSBOLD είναι μια βραβευμένη δημιουργική εταιρεία μάρκετινγκ με έδρα τη Λεμεσό, Κύπρος, και γραφεία στο Γερεβάν, Αρμενία και το Βελιγράδι, Σερβία. Η εταιρεία προσφέρει ολοκληρωμένες υπηρεσίες μάρκετινγκ — συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής επωνυμίας, της δημιουργικής παραγωγής, του μάρκετινγκ απόδοσης, των κοινωνικών μέσων (SMM), των δημοσίων σχέσεων (PR) και του περιεχομένου με χρήση τεχνητής νοημοσύνης — σε πελάτες από τους τομείς του αθλητισμού, της τεχνολογίας, της ψυχαγωγίας, των ακινήτων και άλλους. Η CAPSBOLD έχει αναγνωριστεί στα Web Excellence Awards, Symbol Creative Awards και Cyprus Marketing Achievement Awards.
Μία από τις πιο εύκολα παρατηρήσιμες αλληλεπιδράσεις μεταξύ ζώων και φυτών είναι η παρουσία στα άνθη, μικρών ή και μεγαλύτερων ζώων. Η πλειονότητα αυτών των περιπτώσεων αφορά τους επικονιαστές, οι οποίοι με την μετακίνησή τους από άνθος σε άνθος, του ίδιου είδους φυτού, μεταφέρουν γύρη, καθιστώντας δυνατή τη γονιμοποίηση και, κατ’ επέκταση, την αναπαραγωγή των φυτών.
Ρόλος και σημασία
Για τα τρία τέταρτα των ανθοφόρων φυτών, και για το ένα τρίτο των καλλιεργούμενων φυτών, η μεταφορά γύρης, μέσω των επικονιαστών αποτελεί το μοναδικό τρόπο για την επίτευξη της γονιμοποίησης. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τη θεμελιώδη συμβολή τους στη λειτουργία των οικοσυστημάτων και στην παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Τα ανθοφόρα φυτά αποτελούν δομικό στοιχείο των πλείστων οικοσυστημάτων και στηρίζουν τροφικές αλυσίδες, ενδιαιτήματα και φυσικές διεργασίες. Επομένως, οι επικονιαστές, μέσα από τη δράση τους, στηρίζουν τόσο τη βιοποικιλότητα όσο και την παγκόσμια οικονομία.
Ποιοι είναι οι επικονιαστές και τι είναι η επικονίαση;
Περίπου το 50% των γνωστών επικονιαστών είναι έντομα, με κυρίαρχες ταξινομικές ομάδες τα Υμενόπτερα (μοναχικές μέλισσες, σφήκες), τα Λεπιδόπτερα (πεταλούδες, νυχτοπεταλούδες) καθώς και ορισμένα Δίπτερα όπως οι συρφίδες. Παράλληλα, ως επικονιαστές δρουν και πολλά είδη πουλιών και θηλαστικών.
Η επικονίαση αποτελεί μια σχέση αμοιβαιότητας μεταξύ φυτού και ζώου: το ζώο λαμβάνει τροφή (νέκταρ ή γύρη) ενώ το φυτό επιτυγχάνει την αναπαραγωγή του με τη μεταφορά της γύρης, έτσι και οι δύο ομάδες οργανισμών αποκομίζουν όφελος, χωρίς να βλάπτεται καμιά από αυτές. Απολιθωμένα ευρήματα δείχνουν ότι αυτή η σχέση υφίσταται εδώ και εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια. Η μακροχρόνια αυτή αλληλεπίδραση οδήγησε σε συνεξέλιξη, δηλαδή σε παράλληλες εξελικτικές προσαρμογές φυτών και επικονιαστών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αμοιβαία σχέση εξελίχθηκε σε σχέση απόλυτης εξάρτησης, όπου είτε το ένα από τα δύο συμμετέχοντα είδη, είτε και τα δύο εξαρτώνται απόλυτα για τη διατήρηση των πληθυσμών τους, από την παρουσία του άλλου.
Ανθρωπογενείς επεμβάσεις και μείωση πληθυσμών
Παρά την ως τώρα αφθονία και έντονη παρουσία, σήμερα οι πληθυσμοί των επικονιαστών μειώνονται σημαντικά, με άμεσες συνέπειες τόσο για τα οικοσυστήματα, όσο και για την παγκόσμια γεωργική παραγωγή.
Κυριότερη αιτία αποτελεί ο κατακερματισμός και η καταστροφή φυσικών οικοτόπων. Η μετατροπή φυσικών εκτάσεων σε καλλιεργήσιμη γη, η αστική επέκταση και οι ολοένα συχνότερες πυρκαγιές περιορίζουν σημαντικά τους χώρους διαβίωσης και τροφοληψίας. Παράλληλα, αλλαγές στις γεωργικές πρακτικές – εντατική καλλιέργεια, μονοκαλλιέργειες και αλόγιστη χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών, ειδικά εντομοκτόνων – μειώνουν την ποικιλία διαθέσιμων φυτών και προκαλούν άμεσες απώλειες στους πληθυσμούς των επικονιαστών. Η μείωση των πληθυσμών των μελισσών αποτελεί ένα καλά μελετημένο παράδειγμα.
Η κλιματική αλλαγή επιδρά τόσο χωρικά όσο και χρονικά. Μεταβάλλει τη γεωγραφική εξάπλωση ειδών, φέροντας σε επαφή οργανισμούς που δεν συνυπήρχαν, ορισμένοι εκ των οποίων λειτουργούν ως ανταγωνιστές, θηρευτές ή φορείς ασθενειών των επικονιαστών. Επιπλέον, η άνοδος της θερμοκρασίας μεταβάλλει την περίοδο άνθισης πολλών φυτών, οδηγώντας σε χρονική αναντιστοιχία με τους επικονιαστές και διαταράσσοντας σχέσεις που διαμορφώθηκαν εξελικτικά επί εκατομμύρια χρόνια.
Μέτρα αντιμετώπισης
Ηαποκατάσταση και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Όπως σε πολλά περιβαλλοντικά ζητήματα, καθοριστική είναι και η συμβολή του καθενός μας. Απλές πράξεις τοπικού χαρακτήρα μπορούν να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα: αύξηση της ποικιλίας ανθοφόρων φυτών σε κήπους και δημόσιους χώρους, αποφυγή χρήσης εντομοκτόνων, καθώς και στήριξη πιο φιλικών προς το περιβάλλον γεωργικών πρακτικών, μέσω των καταναλωτικών μας επιλογών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχει υιοθετηθεί η Αναθεωρημένη Πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους Επικονιαστές («Νέα Συμφωνία για τους Επικονιαστές»), που δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιανουάριο του 2023. Στόχος της είναι η αναχαίτιση της μείωσης των άγριων επικονιαστών έως το 2030. Η πρωτοβουλία συνδέεται με τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024 και καθιστά τους στόχους δεσμευτικούς για τα κράτη μέλη.
Εκπαίδευση και κοινωνική ευθύνη – Ρόλος Μονάδας ΕΠΑΑ
Η εκπαίδευση αποτελεί θεμέλιο λίθο για την προστασία των επικονιαστών. Μέσα από τα προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης των Κέντρων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης , αλλά και τα προγράμματα «Γονείς και Παιδιά», μαθητές και μαθήτριες, γονείς και εκπαιδευτικοί γνωρίζουν βιωματικά τον κόσμο των επικονιαστών και αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην προστασία τους. Σημαντική συμβολή έχει το «Πρασινίζω το Σχολείο μου – Πρασινίζω τη γειτονιά μου» της Mονάδας ΕΠΑΑ , που εφαρμόζεται από το 2024-2025 και ενισχύει το αστικό πράσινο με ιθαγενή φυτά, υποστηρίζοντας τους πληθυσμούς των επικονιαστών.
Η προστασία των επικονιαστών δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική αναγκαιότητα, αλλά και πράξη ευθύνης απέναντι στη φυσική ιστορία του πλανήτη. Οι οργανισμοί αυτοί είναι αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξέλιξης και ενσαρκώνουν τη βαθιά σχέση αμοιβαιότητας μεταξύ φυτών και ζώων, η οποία διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τον ιστό της ζωής στη Γη. Διαφυλάσσοντάς τους, διασφαλίζουμε τη σταθερότητα των οικοσυστημάτων και την ευημερία των ανθρώπινων κοινωνιών, τιμώντας παράλληλα την εξελικτική κληρονομιά της Γης.
Δρ. Νικόλας Παπανικόλας
Δρ. Γεώργιος Φυττής
Λειτουργοί Μονάδας ΕΠΑΑ
Βιβλιογραφικές αναφορές:
The Importance of Pollinators – USDA
usda.gov
Global Action on Pollination Services for Sustainable Agriculture
fao.org
Assessment Report on Pollinators, Pollination and … – IPBES secretariat
ipbes.net
Scent – US Forest Service
fs.usda.gov
Bat Pollination – US Forest Service
fs.usda.gov
Evolutionary ecology of nectar – Oxford Academic
academic.oup.com
Diversified Farming in a Monoculture Landscape: Effects on Honey Bee …
academic.oup.com
Planting Pollinator-Friendly Gardens – Penn State Extension
extension.psu.edu
Plants and landscapes to support pollinators | UMN Extension
extension.umn.edu
Single-crop farming has potential to harm bees, UO study finds
news.uoregon.edu
IPBES Releases Final Summaries of Assessments on Pollinators …
sdg.iisd.org
World Bee Day 2025: We all depend on pollinators
europarl.europa.eu
More
ipbes – The assessment report on POLLINATORS, POLLINATION AND FOOD …
bayer.com
The assessment report on pollinators, pollination and food production
digitallibrary.un.org
IPBES Report on Pollinators, Pollination and Food production
scnat.ch
The assessment report on POLLINATORS, POLLINATION … – IPBES secretariat
files.ipbes.net
Attracting Pollinators to Your Garden Using Native Plants
Σε ηλικία 96 ετών πέθανε χθες Σάββατο ο Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Γιούργκεν Χάμπερμας, μια από τις πιο εμβληματικές μορφές της ευρωπαϊκής διανόησης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την είδηση του θανάτου του ανακοίνωσε ο εκδοτικός του οίκος Suhrkamp, διευκρινίζοντας ότι ο Χάμπερμας άφησε την τελευταία του πνοή στο Στάρνμπεργκ της Βαυαρίας, όπου ζούσε τα τελευταία χρόνια.
Ο Χάμπερμας θεωρείται ένας από τους σημαντικότερος Ευρωπαίους φιλόσοφους των τελευταίων δεκαετιών και ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της λεγόμενης «Κριτικής Θεωρίας», της πνευματικής παράδοσης που αναπτύχθηκε γύρω από τη Σχολή της Φρανκφούρτης. Το έργο του επηρέασε βαθιά τη φιλοσοφία, την κοινωνιολογία, την πολιτική θεωρία και τη δημόσια συζήτηση γύρω από τη δημοκρατία, την επικοινωνία και τη λειτουργία των σύγχρονων κοινωνιών.
Γεννημένος το 1929 στο Ντίσελντορφ της Γερμανίας, ο Χάμπερμας μεγάλωσε σε μια χώρα που προσπαθούσε να επανεφεύρει τον εαυτό της μετά την καταστροφή του ναζισμού. Η εμπειρία της μεταπολεμικής Γερμανίας και η ανάγκη για δημοκρατική ανασυγκρότηση σημάδεψαν βαθιά τη σκέψη του. Σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του επιχείρησε να θεμελιώσει φιλοσοφικά τη δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική νομιμοποίηση προκύπτει από τον δημόσιο διάλογο και τη λογική επιχειρηματολογία μεταξύ πολιτών.
Η πιο γνωστή συμβολή του είναι η θεωρία της «επικοινωνιακής δράσης», σύμφωνα με την οποία οι κοινωνίες δεν συγκροτούνται μόνο από οικονομικές ή διοικητικές δομές, αλλά κυρίως από διαδικασίες επικοινωνίας μέσω των οποίων οι άνθρωποι επιδιώκουν κατανόηση και συναίνεση. Η ιδέα αυτή αναπτύχθηκε στο μνημειώδες έργο του The Theory of Communicative Action (1981), που θεωρείται από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά έργα του 20ού αιώνα.
Εξίσου επιδραστική υπήρξε η θεωρία του για τη «δημόσια σφαίρα». Στο έργο του The Structural Transformation of the Public Sphere (1962) ανέλυσε τον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιες συζητήσεις –μέσα από τον Τύπο, τα μέσα ενημέρωσης και τον πολιτικό διάλογο– διαμορφώνουν τη δημοκρατική ζωή. Η έννοια αυτή επηρέασε βαθιά την πολιτική επικοινωνία, τις σπουδές ΜΜΕ και τη σύγχρονη θεωρία της δημοκρατίας.
Παράλληλα με το ακαδημαϊκό του έργο, ο Χάμπερμας υπήρξε και μια έντονα παρεμβατική δημόσια φωνή. Δεν δίσταζε να συμμετέχει σε μεγάλες πολιτικές συζητήσεις της εποχής του: από την επεξεργασία της ναζιστικής κληρονομιάς στη Γερμανία έως τις συζητήσεις για την ευρωπαϊκή ενοποίηση, την παγκοσμιοποίηση και τις κρίσεις της σύγχρονης δημοκρατίας. Οι παρεμβάσεις του συχνά επηρέαζαν τον δημόσιο διάλογο και τη διαμόρφωση πολιτικών ιδεών στην Ευρώπη.
Η επιρροή του ξεπέρασε τα όρια της φιλοσοφίας. Τα έργα του μεταφράστηκαν σε δεκάδες γλώσσες και αποτέλεσαν βασική αναφορά για πολιτικούς επιστήμονες, κοινωνιολόγους και νομικούς. Μεταξύ των βασικών του ιδεών συγκαταλέγονται η «ηθική του διαλόγου», ο «συνταγματικός πατριωτισμός» και η ανάγκη για δημοκρατικούς θεσμούς που βασίζονται στον ορθολογικό δημόσιο διάλογο.
Κατά τη διάρκεια της μακράς του πορείας τιμήθηκε με πολυάριθμα διεθνή βραβεία και θεωρήθηκε από πολλούς ο τελευταίος μεγάλος εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής φιλοσοφικής παράδοσης που συνέδεσε τη θεωρία με τη δημόσια πολιτική ζωή. Για περισσότερες από επτά δεκαετίες παρέμεινε ενεργός στη φιλοσοφία και τη δημόσια συζήτηση, επηρεάζοντας γενιές διανοουμένων.
Ο θάνατός του σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής της ευρωπαϊκής σκέψης. Ο Χάμπερμας υπήρξε ένας από τους λίγους διανοουμένους που προσπάθησαν να υπερασπιστούν την ιδέα ότι η δημοκρατία μπορεί να στηρίζεται στον ορθό λόγο, στον διάλογο και στη συλλογική αναζήτηση της αλήθειας. Σε μια εποχή πόλωσης και κρίσεων, το έργο του παραμένει σημείο αναφοράς για όσους πιστεύουν στη δύναμη του δημόσιου διαλόγου και της δημοκρατικής λογικής.
Ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων ήταν αρκετό για να πυροδοτήσει ένα παγκόσμιο κύμα αμφιβολιών. Στα κοινωνικά δίκτυα άρχισε να κυκλοφορεί ένα μήνυμα του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου προς τους πολίτες του Ισραήλ. Όμως σε ορισμένα καρέ του βίντεο, το χέρι του φαίνεται να διαθέτει έξι δάχτυλα. Το στιγμιότυπο έγινε αμέσως viral, προκαλώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση: είναι το βίντεο αυθεντικό ή προϊόν τεχνητής νοημοσύνης;
Οι φήμες δεν άργησαν να διογκωθούν. Σε πλατφόρμες όπως το X, το Telegram και το TikTok, χρήστες άρχισαν να διατυπώνουν ακόμη και το ερώτημα αν ο Νετανιάχου βρίσκεται πραγματικά στη ζωή ή αν η δημόσια παρουσία του αναπαράγεται μέσω τεχνητών βίντεο. Παρότι οι ισχυρισμοί αυτοί δεν επιβεβαιώνονται από καμία αξιόπιστη πηγή, το περιστατικό αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο: τη ριζική αλλαγή που έχει επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα.
Η εποχή των deepfakes
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει εξελιχθεί σε σημείο που μπορεί πλέον να δημιουργεί εξαιρετικά πειστικές εικόνες, φωνές και βίντεο. Τα λεγόμενα deepfakes βασίζονται σε νευρωνικά δίκτυα που εκπαιδεύονται με χιλιάδες εικόνες ενός προσώπου ώστε να μπορούν να αναπαράγουν τις κινήσεις του, τις εκφράσεις του προσώπου και ακόμη και τη φωνή του.
Τα τελευταία χρόνια, η τεχνολογία αυτή έχει περάσει από τα ερευνητικά εργαστήρια στη μαζική χρήση. Σήμερα, εργαλεία δημιουργίας συνθετικών βίντεο είναι διαθέσιμα ακόμη και σε απλούς χρήστες του διαδικτύου. Αυτό σημαίνει ότι η παραγωγή ενός πειστικού ψεύτικου βίντεο πολιτικού ηγέτη δεν αποτελεί πλέον τεχνολογικό άθλο αλλά μια διαδικασία που μπορεί να γίνει μέσα σε λίγες ώρες.
Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, ακόμη και ένα αυθεντικό βίντεο μπορεί πλέον να προκαλεί αμφιβολίες. Η λεπτομέρεια με τα «έξι δάχτυλα» στο βίντεο του Νετανιάχου θεωρήθηκε από ορισμένους χαρακτηριστικό λάθος των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, καθώς τα μοντέλα δημιουργίας εικόνας παρουσιάζουν συχνά δυσκολία στην ακριβή αναπαράσταση των ανθρώπινων χεριών.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι σε πολλές περιπτώσεις τέτοιες εικόνες μπορεί να είναι αποτέλεσμα οπτικής ψευδαίσθησης, συμπίεσης του βίντεο ή στιγμιαίας παραμόρφωσης της εικόνας. Το γεγονός όμως ότι το κοινό είναι πλέον έτοιμο να υποθέσει την ύπαρξη τεχνητής νοημοσύνης δείχνει πόσο έχει αλλάξει το περιβάλλον της πληροφορίας.
Η πληροφορία ως νέο πεδίο σύγκρουσης
Το επεισόδιο αυτό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φαινόμενο που οι αναλυτές αποκαλούν information warfare – πόλεμο της πληροφορίας. Σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης, οι φήμες και η παραπληροφόρηση μπορούν να εξαπλωθούν με τεράστια ταχύτητα, επηρεάζοντας την κοινή γνώμη, τις αγορές και ακόμη και τις πολιτικές αποφάσεις.
Η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει αυτή τη δυναμική. Τα συστήματα παραγωγής εικόνας και βίντεο μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για προπαγάνδα όσο και για την υπονόμευση της εμπιστοσύνης στην ίδια την πραγματικότητα. Αν το κοινό αρχίσει να πιστεύει ότι οποιοδήποτε βίντεο μπορεί να είναι ψεύτικο, τότε ακόμη και οι αυθεντικές πληροφορίες μπορούν να αμφισβητηθούν.
Ορισμένοι ερευνητές μιλούν ήδη για το λεγόμενο “liar’s dividend”: μια κατάσταση όπου οι πολιτικοί μπορούν να απορρίπτουν αυθεντικά στοιχεία ως «deepfake», εκμεταλλευόμενοι τη γενικευμένη δυσπιστία απέναντι στα ψηφιακά μέσα.
Η πρόκληση της επαλήθευσης
Η αντιμετώπιση αυτής της νέας πραγματικότητας αποτελεί τεράστια πρόκληση για δημοσιογράφους, επιστήμονες και κυβερνήσεις. Ερευνητικά κέντρα και εταιρείες τεχνολογίας αναπτύσσουν ήδη εργαλεία που μπορούν να εντοπίζουν σημάδια τεχνητής δημιουργίας σε εικόνες και βίντεο.
Την ίδια στιγμή, μεγάλες πλατφόρμες τεχνολογίας προσπαθούν να εισαγάγουν ψηφιακά υδατογραφήματα (watermarks) και συστήματα πιστοποίησης της αυθεντικότητας των εικόνων. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα είδος «ψηφιακής υπογραφής» που θα επιτρέπει την επαλήθευση της προέλευσης ενός οπτικού υλικού.
Ωστόσο, η τεχνολογία εξελίσσεται τόσο γρήγορα ώστε κάθε νέο εργαλείο ανίχνευσης συνοδεύεται από ακόμη πιο εξελιγμένες τεχνικές παραποίησης.
Μια νέα εποχή αμφιβολίας
Το περιστατικό με το βίντεο του Νετανιάχου –είτε πρόκειται για απλή οπτική ψευδαίσθηση είτε για αποτέλεσμα της ψηφιακής εποχής– αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της ενημέρωσης.
Για πρώτη φορά στην ιστορία της επικοινωνίας, η ανθρωπότητα εισέρχεται σε μια εποχή όπου η εικόνα δεν αποτελεί πλέον απόδειξη της πραγματικότητας.
Και όσο η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πιο ισχυρή, τόσο πιο δύσκολο θα είναι να απαντηθεί με βεβαιότητα το ερώτημα που γεννήθηκε από ένα απλό στιγμιότυπο στο διαδίκτυο: αυτό που βλέπουμε είναι πραγματικό ή απλώς μια εξαιρετικά πειστική ψηφιακή κατασκευή;
