Η κρατούσα θεωρία αναφέρει πώς όταν ο Ήλιος εξαντλήσει το υδρογόνο που τροφοδοτεί τις πυρηνικές του αντιδράσεις θα διογκωθεί και θα μετατραπεί σε ερυθρό γίγαντα καταπίνοντας κυριολεκτικά τον Ερμή και την Αφροδίτη και πιθανότατα τη Γη.
Μια νέα μελέτη όμως δείχνει ότι ο πλανήτης μας ίσως καταφέρει να αποφύγει αυτό το τερατώδες τέλος. Χρησιμοποιώντας ανανεωμένα μοντέλα για τον τρόπο με τον οποίο τα γηρασμένα άστρα αλληλεπιδρούν βαρυτικά με τους πλανήτες τους οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι δυνάμεις που έλκουν τη Γη προς τον διογκωμένο Ήλιο είναι ασθενέστερες από ό,τι προέβλεπαν τα παλαιότερα μοντέλα. Αυτό θα μπορούσε να δώσει στη Γη περισσότερο χρόνο ώστε να απομακρυνθεί σταδιακά καθώς ο Ήλιος θα αποβάλλει τα εξωτερικά του στρώματα στο Διάστημα αποφεύγοντας το ενδεχόμενο να εξαφανιστεί από το Σύμπαν.
Ο κρίσιμος παράγοντας της μάζας
Η νέα μελέτη δεν εγγυάται ότι η Γη θα επιβιώσει. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πλέον η μεγαλύτερη αβεβαιότητα δεν αφορά τη βαρυτική έλξη του διογκωμένου Ήλιου αλλά το πόση μάζα θα χάσει το άστρο κατά τα τελευταία στάδια της εξέλιξής του κάτι που παραμένει ελάχιστα κατανοητό.
«Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα δεν προέρχεται πλέον από τους υπολογισμούς των παλιρροϊκών δυνάμεων, αλλά από το πόση μάζα θα χάσει ο μελλοντικός Ήλιος. Οι παρατηρήσεις ερυθρών γιγάντων παρόμοιων με τον Ήλιο δείχνουν προς το παρόν ότι η Γη πιθανότατα θα επιβιώσει όμως απαιτούνται καλύτερες παρατηρήσεις για να είμαστε βέβαιοι» δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Ματς Έσελντερς, από το Ινστιτούτο Αστρονομίας του Πανεπιστημίου KU Leuven στο Βέλγιο.
Όταν άστρα όπως ο Ήλιος εξαντλούν το υδρογόνο στον πυρήνα τους και μετατρέπονται σε ερυθρούς γίγαντες ξεκινά μια κοσμική «διελκυστίνδα». Από τη μία πλευρά οι παλιρροϊκές βαρυτικές δυνάμεις τραβούν τους πλανήτες προς το άστρο. Από την άλλη η απώλεια μάζας του άστρου μειώνει τη βαρυτική του έλξη επιτρέποντας στους πλανήτες να απομακρύνονται. Το ποια από τις δύο αυτές διεργασίες θα επικρατήσει καθορίζει αν ένας πλανήτης θα καταστραφεί ή θα επιβιώσει.
Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται σε δύο στάδια. Καθώς ο Ήλιος διογκώνεται οι βαρυτικές παλιρροϊκές δυνάμεις λειτουργούν σαν ένα ανεπαίσθητο φρένο που αφαιρεί σταδιακά ενέργεια από την τροχιά της Γης οδηγώντας την πιο κοντά στο άστρο. Ταυτόχρονα, όμως ο ετοιμοθάνατος Ήλιος εκτοξεύει τεράστιες ποσότητες αερίου μέσω ισχυρών αστρικών ανέμων χάνοντας τελικά περίπου το μισό της μάζας του. Καθώς γίνεται ελαφρύτερος η βαρυτική του έλξη εξασθενεί και οι πλανήτες που θα έχουν επιβιώσει μετακινούνται σε πιο απομακρυσμένες τροχιές οι οποίες ενδέχεται να βρίσκονται ακόμη και στη διπλάσια απόσταση από το άστρο σε σχέση με σήμερα.
«Η μοίρα της Γης εξαρτάται από την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα σε αυτά τα δύο φαινόμενα. Αν υπερισχύσουν οι παλιρροϊκές αλληλεπιδράσεις, η Γη θα καταποθεί. Αν υπερισχύσει η απώλεια μάζας, τότε θα διαφύγει σε μια πιο απομακρυσμένη τροχιά» εξήγησε ο Έσελντερς.
Τα μοντέλα
Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι προηγούμενες μελέτες κατέληγαν σε διαφορετικά συμπεράσματα επειδή αντιμετώπιζαν με διαφορετικό τρόπο αυτές τις δύο αντίρροπες διεργασίες. Ορισμένες αγνοούσαν εντελώς τις παλιρροϊκές δυνάμεις ενώ άλλες χρησιμοποιούσαν απλοποιημένα μοντέλα αρκετών δεκαετιών τα οποία υπερεκτιμούσαν τη βαρυτική έλξη προς τον Ήλιο.
Αντί για αυτές τις παλαιότερες προσεγγίσεις η νέα μελέτη χρησιμοποιεί επικαιροποιημένους υπολογισμούς που λαμβάνουν υπόψη τις αλλαγές στην εσωτερική δομή και τη δυναμική των γηρασμένων άστρων. Έτσι οι επιστήμονες μπόρεσαν να υπολογίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τόσο τις παλιρροϊκές δυνάμεις όσο και την επίδραση των αστρικών ανέμων εξετάζοντας παράλληλα διαφορετικά σενάρια για τον ρυθμό απώλειας μάζας του Ήλιου.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ακόμη και με την ασθενέστερη βαρυτική έλξη που προκύπτει από το νέο μοντέλο ο Ερμής και η Αφροδίτη δεν μπορούν να αποφύγουν τη διαστολή του Ήλιου και τελικά θα… καταποθούν. Αντίθετα η Γη και ο Άρης φαίνεται ότι θα επιβιώσουν και θα μετακινηθούν σε ευρύτερες τροχιές γύρω από τον λευκό νάνο που θα απομείνει όταν ο Ήλιος ολοκληρώσει την εξέλιξή του.
Παρ’ όλα αυτά, η εικόνα δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει πλήρως. Επειδή οι αστρονόμοι δεν μπορούν ακόμη να μετρήσουν με ακρίβεια πόσο γρήγορα χάνουν μάζα τα άστρα παρόμοια με τον Ήλιο στα τελευταία στάδια της ζωής τους, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η τελική μοίρα της Γης εξακολουθεί να παραμένει αβέβαιη.
Η σύγκριση
Χρησιμοποιώντας ως πρότυπο τον ερυθρό γίγαντα L2 Puppis, που βρίσκεται περίπου 183 έτη φωτός μακριά και έχει παρόμοια μάζα με τον Ήλιο οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι με τους πραγματικούς ρυθμούς απώλειας μάζας που παρατηρούνται η Γη θα απομακρυνθεί αρκετά γρήγορα ώστε να αποφύγει την κατάποση γεγονός που γέρνει την πλάστιγγα υπέρ της επιβίωσής της.
Για την ανθρωπότητα πάντως, το εύρημα έχει περισσότερο θεωρητική παρά πρακτική σημασία. Οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι πολύ πριν ο Ήλιος μετατραπεί σε ερυθρό γίγαντα, θα γίνεται σταδιακά ολοένα και πιο θερμός. Σε περίπου 1 δισεκατομμύριο χρόνια οι ωκεανοί της Γης θα έχουν εξατμιστεί και ο πλανήτης θα έχει καταστεί εντελώς αφιλόξενος για κάθε μορφή ζωής.
Παρόλο που οι άνθρωποι πιθανότατα δεν θα βρίσκονται εδώ για να δουν την τελική εξέλιξη, η κατανόηση του αν η Γη θα επιβιώσει ή όχι αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη μελέτη της εξέλιξης των πλανητικών συστημάτων καθώς τα άστρα τους γερνούν. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μελλοντικές παρατηρήσεις ετοιμοθάνατων άστρων παρόμοιων με τον Ήλιο θα επιτρέψουν την περαιτέρω βελτίωση αυτών των μοντέλων και θα προσφέρουν μια πιο σαφή εικόνα για το μακρινό μέλλον του συστήματος Ήλιου–Γης.
Naftemporiki.gr
