Εναν λεπτομερή κατάλογο των κυττάρων σε μια περιοχή που βοηθά τον εγκέφαλο να μετατρέπει τις αποφάσεις σε πράξεις παρουσίασε διεθνής ομάδα επιστημόνων. Ο νέος άτλας των βασικών γαγγλίων, που ανακοινώθηκε στις 12 Νοεμβρίου, συνδέει την ταυτότητα και τη γονιδιακή δραστηριότητα των κυττάρων με τη θέση τους μέσα στον εγκέφαλο.
Τα βασικά γάγγλια είναι ομάδες δομών βαθιά στον εγκέφαλο. Συμμετέχουν στην κίνηση, στην εκμάθηση συνηθειών και στην επιλογή ενεργειών. Συνδέονται επίσης με παθήσεις όπως η νόσος του Πάρκινσον και του Χάντινγκτον, γεγονός που τα καθιστά σημαντικό στόχο της νευροεπιστήμης.
Εκατομμύρια κύτταρα, διαφορετικοί ρόλοι
Στο ευρύτερο εγχείρημα συνεργάστηκαν περισσότερα από 50 ιδρύματα σε εννέα χώρες. Η μοριακή καταγραφή που περιγράφει το Ινστιτούτο Allen περιλαμβάνει 25,5 εκατομμύρια κύτταρα από ανθρώπους, μακάκους και μαρμοζέτες. Τα διαθέσιμα δεδομένα επιτρέπουν επίσης συγκρίσεις με ποντίκια.
Οι επιστήμονες εξέτασαν ανθρώπινο εγκεφαλικό ιστό που είχε δωρηθεί μετά θάνατον. Με τεχνικές ανάλυσης μεμονωμένων κυττάρων κατέγραψαν ποια γονίδια ήταν ενεργά και συνδύασαν τα αποτελέσματα με απεικόνιση. Ετσι μπορούν να ξεχωρίζουν κυτταρικούς πληθυσμούς που, σε μια πιο γενική εικόνα, θα έμοιαζαν ίδιοι.
Ο άτλας περιλαμβάνει νευρώνες, που μεταφέρουν σήματα, αλλά και γλοιακά κύτταρα, τα οποία έχουν πολλούς υποστηρικτικούς και ρυθμιστικούς ρόλους. Καταγράφει ακόμη στάδια ανάπτυξης, ώστε οι ερευνητές να μελετούν πώς διαμορφώνεται η περιοχή.
Το ότι δύο κύτταρα βρίσκονται κοντά δεν σημαίνει ότι εκτελούν την ίδια δουλειά. Η μοριακή καταγραφή βοηθά να αναγνωριστούν οι διαφορές τους, ενώ η τρισδιάστατη θέση διατηρεί τη σχέση τους με την ανατομία. Ο συνδυασμός έχει σημασία: ένας κατάλογος κυττάρων χωρίς διευθύνσεις και ένας χάρτης χωρίς ταυτότητες αφήνουν διαφορετικά κενά στην περιγραφή της περιοχής.
Εργαλείο αναφοράς για τη νόσο
Η χρησιμότητα ενός τέτοιου χάρτη φαίνεται όταν συγκρίνεται με ιστό από ανθρώπους με μια συγκεκριμένη πάθηση. Μια διαφορά που χάνεται στον μέσο όρο ολόκληρης της περιοχής μπορεί να εμφανιστεί όταν η εξέταση περιοριστεί σε έναν σπάνιο κυτταρικό τύπο. Ο χάρτης βοηθά να διατυπωθούν πιο συγκεκριμένα ερωτήματα για το ποια κύτταρα επηρεάζονται.
Στις συνοδευτικές εργασίες περιγράφεται και στοχευμένη παρέμβαση σε κύτταρα ποντικών που χρησιμοποιήθηκαν ως μοντέλα της νόσου του Πάρκινσον. Τα ευρήματα αυτά αφορούν προκλινική έρευνα και δεν συνιστούν δοκιμασμένη θεραπεία για ασθενείς.
Τα δεδομένα και εργαλεία διατίθενται στην ερευνητική κοινότητα. Η άμεση αλλαγή αφορά την ακρίβεια με την οποία μπορούν να μελετηθούν τα κύτταρα και οι διαφορές τους· η ανάπτυξη θεραπειών απαιτεί επόμενα, ξεχωριστά στάδια ελέγχου.
Της Ολοίβιας
