Συσκευή CPAP και μάσκα. Ενδεικτική φωτογραφία εξοπλισμού, 2026. Infrogmation / Wikimedia Commons. Οι μικρογραφίες ενδέχεται να είναι περικομμένες. CC BY-SA 4.0.
Το ροχαλητό που διακόπτεται από σιωπή και ακολουθείται από μια απότομη, θορυβώδη ανάσα αξίζει περισσότερη προσοχή από ένα παράπονο για τον θόρυβο στο υπνοδωμάτιο. Μπορεί να συνοδεύει την υπνική άπνοια, μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή σταματά και ξαναρχίζει επανειλημμένα στη διάρκεια του ύπνου. Η διάγνωση έχει σημασία και για την ξεκούραση και για την υγεία.
Συσκευή CPAP και μάσκα. Ενδεικτική φωτογραφία εξοπλισμού, 2026. Infrogmation / Wikimedia Commons. Οι μικρογραφίες ενδέχεται να είναι περικομμένες. CC BY-SA 4.0.
Ο άνθρωπος που κοιμάται συχνά δεν αντιλαμβάνεται αυτές τις διακοπές. Μπορεί να θεωρεί ότι συμπληρώνει αρκετές ώρες στο κρεβάτι, αλλά το πρωί να ξυπνά κουρασμένος, με ξηροστομία ή πονοκέφαλο. Μέσα στην ημέρα μπορεί να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί ή να αποκοιμιέται εύκολα. Κάποιες φορές, η πρώτη χρήσιμη περιγραφή έρχεται από τον άνθρωπο που κοιμάται δίπλα του.
Τι συμβαίνει όταν κλείνει ο αεραγωγός
Η συχνότερη μορφή είναι η αποφρακτική υπνική άπνοια. Οι ιστοί του ανώτερου αεραγωγού στενεύουν ή εμποδίζουν τη δίοδο του αέρα, ενώ ο οργανισμός εξακολουθεί να προσπαθεί να αναπνεύσει. Η πτώση του οξυγόνου και η αναπνευστική προσπάθεια μπορούν να προκαλέσουν σύντομες αφυπνίσεις. Ο ύπνος κατακερματίζεται ακόμη κι όταν οι αφυπνίσεις δεν αφήνουν συνειδητή ανάμνηση.
Υπάρχει και κεντρική υπνική άπνοια, στην οποία το πρόβλημα αφορά τα σήματα που ελέγχουν την αναπνοή. Η διάκριση επηρεάζει τη διερεύνηση και τη θεραπεία. Ενα ηχητικό από το κινητό ή η ειδοποίηση ενός ρολογιού μπορεί να δώσει αφορμή για συζήτηση με γιατρό, αλλά δεν προσδιορίζει με ασφάλεια ούτε τον τύπο ούτε τη βαρύτητα της διαταραχής.
Το αυξημένο βάρος αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την αποφρακτική μορφή. Ρόλο παίζουν επίσης η ανατομία του προσώπου και του φάρυγγα, οι αμυγδαλές και άλλοι παράγοντες. Ανθρωποι χωρίς παχυσαρκία μπορούν επίσης να έχουν άπνοια. Αντίστοιχα, το ροχαλητό από μόνο του δεν αρκεί για να τεθεί διάγνωση.
Ο έλεγχος κοιτάζει ολόκληρη τη νύχτα
Η αξιολόγηση αρχίζει με το ιστορικό: τι παρατηρεί ο ασθενής, τι αναφέρει ο σύντροφος, πόση υπνηλία υπάρχει, ποια φάρμακα λαμβάνονται και αν συνυπάρχουν άλλα νοσήματα. Ακολουθεί, όπου ενδείκνυται, μελέτη ύπνου. Μετρήσεις της αναπνοής, του οξυγόνου και άλλων παραμέτρων βοηθούν να διαπιστωθεί τι συμβαίνει και πόσο συχνά.
Ο κατάλληλος τύπος εξέτασης επιλέγεται από τον γιατρό. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταγραφή στο σπίτι, ενώ άλλες χρειάζονται πληρέστερη εξέταση σε εργαστήριο ύπνου. Ενα αποτέλεσμα που δεν εξηγεί τα συμπτώματα χρειάζεται επανεκτίμηση, ιδιαίτερα όταν η κλινική υποψία παραμένει ισχυρή.
Η θεραπεία πρέπει να μπορεί να εφαρμόζεται
Η συσκευή συνεχούς θετικής πίεσης, γνωστή ως CPAP, διοχετεύει αέρα μέσω μάσκας ώστε να διατηρείται ανοικτός ο αεραγωγός. Η σωστή εφαρμογή της μάσκας, η ρύθμιση και η αντιμετώπιση ενοχλήσεων, όπως η ξηρότητα, έχουν πρακτική σημασία: μια αποτελεσματική θεραπεία χρειάζεται να χρησιμοποιείται συστηματικά.
Ανάλογα με την περίπτωση, υπάρχουν ειδικοί στοματικοί νάρθηκες και επιλεγμένες άλλες παρεμβάσεις. Η διαχείριση του βάρους, η σωματική δραστηριότητα και ο περιορισμός του αλκοόλ μπορούν να ενταχθούν στο θεραπευτικό σχέδιο. Η επιλογή εξαρτάται από τον τύπο της άπνοιας, τη βαρύτητα και τις ανάγκες του ασθενούς.
Η άπνοια που παραμένει χωρίς αντιμετώπιση συνδέεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο και μπορεί να επηρεάζει τη μνήμη, την προσοχή και την ασφάλεια στην οδήγηση. Οποιος νυστάζει στο τιμόνι χρειάζεται να σταματήσει την οδήγηση και να ζητήσει αξιολόγηση. Οι παύσεις στην αναπνοή, ειδικά όταν συνδυάζονται με ημερήσια υπνηλία, είναι λόγος να κλειστεί ιατρικό ραντεβού.
Της Ολοίβιας
