Δερματική δοκιμασία νυγμού στο αντιβράχιο. Ενδεικτική φωτογραφία. Ar945 / Wikimedia Commons. CC0 1.0.
Ενα παιδί κάνει εξετάσεις για αλλεργία και το αποτέλεσμα για το φιστίκι βγαίνει θετικό. Εχει λοιπόν τροφική αλλεργία; Η απάντηση εξαρτάται από κάτι που κανένας αριθμός στο χαρτί δεν μπορεί να υποκαταστήσει: τι συνέβη όταν έφαγε τη συγκεκριμένη τροφή. Το τεστ είναι ένα κομμάτι της διάγνωσης. Η ερμηνεία του αρχίζει από το ιστορικό.
Τι μετρά πραγματικά η εξέταση
Οταν ο οργανισμός παράγει ειδικά αντισώματα IgE απέναντι σε μια πρωτεΐνη τροφής, μιλάμε για ευαισθητοποίηση. Μια εξέταση αίματος μπορεί να ανιχνεύσει αυτά τα αντισώματα. Στη δερματική δοκιμασία νυγμού, μια μικρή ποσότητα εκχυλίσματος έρχεται σε επαφή με το δέρμα και μετριέται η τοπική αντίδραση. Και οι δύο δοκιμασίες βοηθούν στην αξιολόγηση μιας πιθανής αλλεργίας που σχετίζεται με IgE.
Μερικοί άνθρωποι έχουν θετικό τεστ και τρώνε την τροφή χωρίς συμπτώματα. Αλλοι εμφανίζουν αντίδραση που ταιριάζει στο ιστορικό τους. Η πιθανότητα αλλάζει ανάλογα με την τροφή, την ηλικία, την εξέταση και το κλινικό πλαίσιο. Ενα υψηλότερο αποτέλεσμα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα αντίδρασης. Ο αριθμός από μόνος του δεν προβλέπει αξιόπιστα πόσο σοβαρή θα είναι μια μελλοντική αντίδραση.
Οι λεπτομέρειες που αλλάζουν τη διάγνωση
Ο αλλεργιολόγος ρωτά ποια τροφή καταναλώθηκε, πόση, σε ποια μορφή και σε πόσο χρόνο άρχισαν τα συμπτώματα. Εξετάζει αν υπήρξαν κνίδωση, οίδημα ή αναπνευστικά συμπτώματα και αν η ίδια αντίδραση συνέβη ξανά. Μια εξέταση που γίνεται για να απαντήσει συγκεκριμένο ερώτημα έχει μεγαλύτερη κλινική αξία από έναν μεγάλο κατάλογο εξετάσεων για τροφές που το άτομο τρώει ήδη χωρίς πρόβλημα.
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, εργαστηριακός έλεγχος για συγκεκριμένες πρωτεΐνες μιας τροφής δίνει πιο λεπτομερή εικόνα. Η αλλεργία και η δυσανεξία παραμένουν διαφορετικές έννοιες. Για παράδειγμα, η δυσανεξία στη λακτόζη αφορά δυσκολία στην πέψη ενός σακχάρου, ενώ η αλλεργία στο γάλα αφορά αντίδραση του ανοσοποιητικού σε πρωτεΐνες του.
Δύο υποθετικές περιπτώσεις δείχνουν γιατί έχει σημασία το πλαίσιο. Στην πρώτη, ένα άτομο είχε άμεσα συμπτώματα κάθε φορά που έτρωγε την ίδια τροφή και το τεστ ήταν θετικό. Στη δεύτερη, ένα άτομο που τρώει τακτικά την τροφή χωρίς ενόχληση είχε θετικό αποτέλεσμα σε έλεγχο πολλών τροφών. Το ίδιο εργαστηριακό εύρημα έχει διαφορετικό βάρος. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει συγκεκριμένη αντίδραση προς διερεύνηση. Στη δεύτερη, ο αδικαιολόγητος αποκλεισμός μπορεί να περιορίσει τη διατροφή χωρίς αντίστοιχο όφελος.
Παρόμοια προσοχή χρειάζεται όταν ένα εμπορικό τεστ διαφημίζει ότι εντοπίζει δεκάδες «δυσανεξίες». Οι εξετάσεις ειδικής IgE που χρησιμοποιούνται στη διερεύνηση συγκεκριμένης αλλεργίας έχουν διαφορετικό σκοπό από ένα γενικό πάνελ εξετάσεων. Η πρώτη συζήτηση πρέπει να αφορά τα συμπτώματα και το χρονικό τους μοτίβο.
Πότε χρειάζεται δοκιμασία τροφής
Αν μετά το ιστορικό και τις εξετάσεις παραμένει ουσιαστική αμφιβολία, μπορεί να εξεταστεί ελεγχόμενη δοκιμασία από το στόμα. Η τροφή χορηγείται σε διαδοχικές ποσότητες με ιατρική παρακολούθηση και με δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης αντίδρασης. Η απόφαση και ο τρόπος διεξαγωγής προσαρμόζονται στον κίνδυνο του συγκεκριμένου ατόμου. Μια ύποπτη τροφή δεν πρέπει να δοκιμάζεται στο σπίτι για να επιβεβαιωθεί ή να αποκλειστεί αλλεργία χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Η σωστή διάγνωση έχει δύο οφέλη. Βοηθά να προστατευτεί όποιος πραγματικά κινδυνεύει και αποτρέπει περιττούς αποκλεισμούς τροφών, που δυσκολεύουν τη διατροφή και την καθημερινότητα. Το ερώτημα που αξίζει να συνοδεύει κάθε αποτέλεσμα είναι απλό: πώς ταιριάζει αυτό που μέτρησε το τεστ με αυτό που έζησε ο άνθρωπος;
Της Ολοίβιας
