Λεοντόψαρο του είδους Pterois miles στα νερά της Κύπρου, Μάιος 2025. tunicatedreamz / Wikimedia Commons. Οι μικρογραφίες ενδέχεται να είναι περικομμένες. CC BY 4.0.
Τα μεγάλα πτερύγια και οι έντονες λωρίδες του κάνουν το λεοντόψαρο να ξεχωρίζει αμέσως στον βυθό. Το Pterois miles έχει όμως και μια λιγότερο φωτογενή πλευρά: είναι ένας θηρευτής που εξαπλώθηκε στην ανατολική Μεσόγειο και μπορεί να επηρεάζει τις κοινότητες μικρών ψαριών και ασπόνδυλων. Τα κυπριακά νερά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής.
Λεοντόψαρο του είδους Pterois miles στα νερά της Κύπρου, Μάιος 2025. tunicatedreamz / Wikimedia Commons. Οι μικρογραφίες ενδέχεται να είναι περικομμένες. CC BY 4.0.
Η βασική διαδρομή εισόδου του είδους συνδέεται με τη διώρυγα του Σουέζ, που ενώνει την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο. Η γεωγραφική εγγύτητα της Κύπρου και οι κατάλληλες περιβαλλοντικές συνθήκες βοήθησαν την εγκατάστασή του. Η παρατήρηση ενός μεμονωμένου ψαριού και η δημιουργία πληθυσμού που αναπαράγεται είναι διαφορετικά στάδια· η ανησυχία αφορά τη δεύτερη κατάσταση και τη συνεχιζόμενη εξάπλωση.
Ενας νέος θηρευτής στην τροφική αλυσίδα
Το λεοντόψαρο τρέφεται με ψάρια και καρκινοειδή. Σε περιοχές όπου συγκεντρώνεται, η θήρευση και ο ανταγωνισμός μπορούν να αλλάζουν την ισορροπία των τοπικών κοινοτήτων. Η επίπτωση εξαρτάται από την πυκνότητα του πληθυσμού, το ενδιαίτημα, τη διαθεσιμότητα τροφής και την παρουσία άλλων ειδών.
Οι εντυπωσιακές επιπτώσεις που έχουν καταγραφεί σε άλλες θάλασσες δεν μεταφέρονται αυτόματα ως ίδιο ποσοστό σε κάθε κυπριακό ύφαλο. Η παρακολούθηση στο πεδίο χρειάζεται να δείχνει πού βρίσκονται τα ψάρια, σε τι αριθμούς και πώς μεταβάλλονται οι υπόλοιποι οργανισμοί. Μόνο έτσι μπορεί να αξιολογηθεί τι πετυχαίνει μια παρέμβαση.
Το Pterois miles βρίσκει καταφύγιο σε βραχώδεις σχηματισμούς και άλλες δομές του βυθού. Η αναπαραγωγή και η διασπορά των πρώιμων σταδίων του δυσκολεύουν τον περιορισμό του σε μια μικρή ζώνη. Μια καθαρισμένη καταδυτική θέση μπορεί να δεχτεί νέα άτομα από γειτονικές περιοχές.
Τι μπορούν να πετύχουν οι στοχευμένες αφαιρέσεις
Στην Κύπρο, το πρόγραμμα RELIONMED συνέδεσε επιστημονική παρακολούθηση, ενημέρωση και οργανωμένη αφαίρεση ψαριών από επιλεγμένα σημεία. Τέτοιες δράσεις μπορούν να μειώνουν τοπικά την αφθονία και να προστατεύουν ευαίσθητες θέσεις, ιδιαίτερα όταν επαναλαμβάνονται και καταγράφονται με κοινό τρόπο.
Η διαχείριση χρειάζεται εκπαιδευμένους δύτες, άδειες όπου απαιτούνται και ασφαλή οργάνωση. Το πλήθος των ψαριών που αφαιρέθηκαν σε μια εξόρμηση δεν αρκεί ως δείκτης επιτυχίας. Χρειάζεται σύγκριση με το τι υπήρχε πριν, τι απομένει μετά και πόσο γρήγορα επανέρχεται ο πληθυσμός.
Η ανάπτυξη αγοράς για την κατανάλωσή του μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον κίνητρο αλίευσης. Πρέπει όμως να συνοδεύεται από σωστή ταυτοποίηση, νόμιμη εμπορική διακίνηση και κατάλληλο χειρισμό. Η επιδίωξη περιορισμού ενός εισβολικού είδους δεν δικαιολογεί επικίνδυνους αυτοσχεδιασμούς από λουόμενους.
Ο κίνδυνος βρίσκεται στα αγκάθια
Το λεοντόψαρο διαθέτει δηλητηριώδεις άκανθες. Η επαφή μπορεί να προκαλέσει επώδυνο τραυματισμό και να χρειάζεται ιατρική φροντίδα. Δεν το αγγίζουμε, δεν επιχειρούμε να το πιάσουμε με γυμνά χέρια και δεν θεωρούμε ότι ένα νεκρό ψάρι είναι αυτομάτως ασφαλές στον χειρισμό. Σε τραυματισμό, ζητούμε ιατρική καθοδήγηση.
Ο κίνδυνος από τις άκανθες είναι διαφορετικός από την τοξικότητα άλλων ξενικών ψαριών, όπως ο λαγοκέφαλος. Η σύγχυση ονομάτων και ειδών μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Για τον παρατηρητή, μια φωτογραφία από ασφαλή απόσταση, μαζί με το σημείο και την ημερομηνία, είναι χρήσιμη συμβολή στην καταγραφή. Η παρακολούθηση αποκτά αξία όταν η εντυπωσιακή συνάντηση μετατρέπεται σε αξιόπιστη πληροφορία για τον βυθό.
Της Ολοίβιας
