Τα έτοιμα γεύματα για φούρνο μικροκυμάτων είναι μεν πρακτικά, όμως νέα έκθεση αποκαλύπτει πόσο μπορεί να βλάπτουν την υγεία μας και τον πλανήτη.
Τα γεύματα για φούρνο μικροκυμάτων είναι μια ευκολία στην οποία δύσκολα αντιστέκεται κανείς σε μια φορτωμένη μέρα. Όμως, όπως προειδοποιεί νέα έκθεση, μπορεί να προκαλούν σιωπηλά σοβαρές βλάβες στην υγεία μας και στο περιβάλλον.
Η έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) της Greenpeace International αναλύει 24 πρόσφατες επιστημονικές μελέτες για τους κρυφούς κινδύνους για την υγεία από τα έτοιμα γεύματα σε πλαστική συσκευασία.
Σκιαγραφεί μια ζοφερή εικόνα: εκατοντάδες χιλιάδες μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια που διαρρέουν στο φαγητό μας μαζί με επικίνδυνες χημικές ουσίες, οι οποίες μπορεί να έχουν εκτεταμένες επιπτώσεις στην υγεία.
«Ο κόσμος νομίζει ότι κάνει μια αθώα επιλογή όταν αγοράζει και ζεσταίνει ένα γεύμα συσκευασμένο σε πλαστικό», λέει ο Graham Forbes, επικεφαλής της παγκόσμιας εκστρατείας για τα πλαστικά στη Greenpeace USA.
«Στην πραγματικότητα, εκτιθέμεθα σε ένα κοκτέιλ μικροπλαστικών και επικίνδυνων χημικών ουσιών που δεν θα έπρεπε ποτέ να βρίσκονται μέσα ή κοντά στο φαγητό μας».
Και η ρύπανση δεν σταματά στο σώμα μας. Τα πλαστικά δισκάκια και τα φιλμ τροφίμων ρυπαίνουν σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους, από την εξόρυξη ορυκτών καυσίμων μέχρι την ενεργοβόρα παραγωγή και την τελική τους απόρριψη.
Όταν έρθει η ώρα να πεταχτούν αυτά τα πλαστικά μίας χρήσης, η πολυστρωματική τους δομή τα καθιστά ιδιαίτερα δύσκολα στην ανακύκλωση. Καθώς διασπώνται σε μικρο- και νανοπλαστικά, τα απειροελάχιστα αυτά θραύσματα συσσωρεύονται στο έδαφος, στα ποτάμια και στους ωκεανούς, πλήττουν τα ζώα και επιστρέφουν ξανά στο διατροφικό μας σύστημα.
Ακόμη και όταν καταφέρνουν να ενταχθούν στην κυκλική οικονομία, τα πλαστικά υποβαθμίζονται ποιοτικά και μπορεί να ξανααπελευθερώσουν επικίνδυνα πρόσθετα σε νέα προϊόντα.
Είναι ασφαλή τα έτοιμα γεύματα σε πλαστικό για ζέσταμα και κατανάλωση;
Τα έτοιμα προϊόντα με την ένδειξη «κατάλληλο για φούρνο μικροκυμάτων» ίσως δημιουργούν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας στους καταναλωτές, προειδοποιεί η έκθεση.
Όπως υποστηρίζουν οι συγγραφείς, η σήμανση αφορά γενικά τη δομική αντοχή του δοχείου και όχι το αν αυτό απελευθερώνει μικροπλαστικά ή χημικά πρόσθετα στο φαγητό.
Μία μελέτη εντόπισε από 326.000 έως 534.000 μικρο- και νανοπλαστικά σωματίδια να διαρρέουν σε προσομοιωτές τροφίμων μετά από μόλις πέντε λεπτά θέρμανσης σε φούρνο μικροκυμάτων. Τα νανοπλαστικά είναι τόσο μικρά ώστε ενδέχεται να διεισδύουν σε όργανα και στην κυκλοφορία του αίματος.
Είναι επίσης γνωστό ότι τα πλαστικά περιέχουν πάνω από 4.200 επικίνδυνες χημικές ουσίες. Οι περισσότερες δεν ρυθμίζονται καθόλου στις συσκευασίες τροφίμων και ορισμένες συνδέονται με τον καρκίνο, τη στειρότητα, τις ορμονικές διαταραχές και μεταβολικά νοσήματα, επισημαίνει η έκθεση.
Τουλάχιστον 1.396 χημικές ουσίες από πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα έχουν ανιχνευθεί σε ανθρώπινους οργανισμούς, με ολοένα περισσότερα στοιχεία να συνδέουν την έκθεση σε αυτές με νευροαναπτυξιακές διαταραχές, καρδιαγγειακά νοσήματα, παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2.
Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι μεγαλύτεροι χρόνοι θέρμανσης, τα φθαρμένα δοχεία και τα λιπαρά φαγητά – τα οποία απορροφούν περισσότερες χημικές ουσίες – αυξάνουν σημαντικά, σύμφωνα με την έκθεση, την ποσότητα πλαστικών σωματιδίων και προσθέτων που διαρρέουν στα γεύματα.
Οι κανονιστικές κατευθυντήριες γραμμές για τα μικροπλαστικά που απελευθερώνονται από τις συσκευασίες τροφίμων είναι ανεπαρκείς σε παγκόσμιο επίπεδο, αναφέρει η έκθεση, προσθέτοντας ότι η άρνηση της βιομηχανίας έχει συμβάλει στις καθυστερήσεις της ρύθμισης.
Τα μικροπλαστικά από τις συσκευασίες τροφίμων αποτελούν «αυξανόμενη ανησυχία» στην Ευρώπη
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, για παράδειγμα, τα πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα ρυθμίζονται με βάση «όρια μετανάστευσης» για γνωστές χημικές ουσίες, κατόπιν γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), όμως προς το παρόν δεν υπάρχουν συγκεκριμένα όρια για τα σωματίδια μικροπλαστικού.
Σε ηλεκτρονικό μήνυμα προς το Euronews Green, η EFSA αναφέρει ότι είναι «ενημερωμένη για την αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με τη μετανάστευση μικροπλαστικών από τις συσκευασίες τροφίμων», έχοντας ήδη από το 2021 χαρακτηρίσει το ζήτημα προτεραιότητα.
Έκτοτε, η Αρχή αναφέρει ότι επισημαίνει τα κενά γνώσης για τη βιομηχανία τροφίμων, όπως την ανάγκη για εναρμονισμένες μεθόδους δοκιμών και ολοκληρωμένα δεδομένα έκθεσης σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα τροφίμων, καθώς και για αξιόπιστες αξιολογήσεις των κινδύνων για την υγεία.
Υπογραμμίζει επίσης τη σημασία κατανόησης του τρόπου με τον οποίο η επεξεργασία και η συσκευασία τροφίμων συμβάλλουν στην απελευθέρωση μικρο- και νανοπλαστικών.
Μετά από πρόσφατη επισκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας για το θέμα, η EFSA επισημαίνει ελλείψεις στα διαθέσιμα δεδομένα που πρέπει να καλυφθούν, μεταξύ άλλων μέσω της μελέτης της έκθεσης σε μικρο- και νανοπλαστικά από υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα, ώστε να μπορούν να καθοριστούν ασφαλή επίπεδα μετανάστευσης.
Μια εν εξελίξει αξιολόγηση των πιθανών κινδύνων για την υγεία από τα μικροπλαστικά σε τρόφιμα, νερό και αέρα πραγματοποιείται αυτή τη στιγμή από την EFSA, κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τα αποτελέσματά της αναμένονται στο τέλος του 2027.
Η πλαστική ρύπανση αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς
Η παγκόσμια παραγωγή πλαστικού αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί έως το 2050, και η πλαστική συσκευασία αποτελεί τεράστιο μέρος του προβλήματος. Αυτή τη στιγμή αντιστοιχεί στο 36% όλων των πλαστικών, σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Η αγορά των έτοιμων γευμάτων σε πλαστική συσκευασία, που ήδη ξεπερνά τα 160 δισ. ευρώ, αναμένεται να φτάσει σχεδόν τα 300 δισ. ευρώ το 2034, καθώς οι καταναλωτές συνεχίζουν να αναζητούν την ευκολία, σύμφωνα με έρευνα της διεθνούς συμβουλευτικής εταιρείας Towards FnB.
Το 2024 παρήχθησαν παγκοσμίως 71 εκατομμύρια τόνοι έτοιμων γευμάτων, που αντιστοιχούν κατά μέσο όρο σε 12,6 κιλά ανά άτομο, σύμφωνα με έρευνα αγοράς που δημοσίευσε η Statista.
Η Greenpeace υποστηρίζει ότι τα πλαστικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα θα πρέπει να υπαχθούν σε αυστηρότερους παγκόσμιους κανόνες στο πλαίσιο της υπό διαπραγμάτευση Παγκόσμιας Συνθήκης του ΟΗΕ για τα Πλαστικά, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής κατάργησης των επικίνδυνων προσθέτων αντί της μονομερούς στήριξης στην ανακύκλωση στο τέλος του κύκλου ζωής.
«Ο κίνδυνος είναι ξεκάθαρος, τα διακυβεύματα μεγάλα και ο χρόνος για δράση είναι τώρα», τονίζει ο Forbes.
gr.euronews
