Για πολλά χρόνια επικρατούσε η αντίληψη ότι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) αφορά κυρίως τα παιδιά και υποχωρεί με την ενηλικίωση. Σήμερα, όμως, είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι πρόκειται για μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που συχνά συνοδεύει το άτομο σε όλη του τη ζωή.
Για πολλούς ενήλικες, η ΔΕΠΥ μπορεί να δυσκολεύει σημαντικά την καθημερινότητα, επηρεάζοντας την οργάνωση, την ανταπόκριση στις υποχρεώσεις, την απόδοση στην εργασία αλλά και τις προσωπικές σχέσεις.
Νέα μελέτη εξέτασε κατά πόσο η εφαρμογή γνωστικής εκπαίδευσης NeuroNation MED μπορεί να βοηθήσει ενήλικες με ΔΕΠΥ να διαχειρίζονται καλύτερα τις καθημερινές απαιτήσεις μέσα από ειδικά σχεδιασμένες ασκήσεις εξάσκησης του εγκεφάλου.
Οι συμμετέχοντες ένιωσαν καλύτερα, αλλά οι μετρήσεις δεν το επιβεβαίωσαν
Ύστερα από 12 εβδομάδες χρήσης της εφαρμογής, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι η ποιότητα ζωής τους είχε βελτιωθεί και ότι αισθάνονταν πιο συγκεντρωμένοι και με καλύτερη μνήμη. Παράλληλα, δήλωσαν μεγαλύτερη πρόοδο στις γλωσσικές δεξιότητες και στις εκτελεστικές λειτουργίες σε σύγκριση με άτομα που συνέχισαν μόνο τη συνήθη θεραπεία τους, όπως η φαρμακευτική αγωγή.
Ωστόσο, όταν οι ερευνητές αξιολόγησαν τις επιδόσεις τους με αντικειμενικές γνωστικές δοκιμασίες, τα αποτελέσματα δεν επιβεβαίωσαν τις υποκειμενικές τους εντυπώσεις.
Οι βαθμολογίες σε τεστ προσοχής, μνήμης και χρόνου αντίδρασης παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες, ενώ ούτε τα βασικά συμπτώματα της ΔΕΠΥ, όπως η υπερκινητικότητα, η παρορμητικότητα και η απροσεξία, παρουσίασαν σημαντική βελτίωση σύμφωνα με τις καθιερωμένες κλίμακες αξιολόγησης.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο Journal of Psychiatric Research.
Η επιβάρυνση της ΔΕΠΥ στους ενήλικες
Η ΔΕΠΥ εμφανίζεται συνήθως στην παιδική ή εφηβική ηλικία και συχνά συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή, επηρεάζοντας περίπου το 2,5% των ενηλίκων.
Η διαταραχή συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας, υψηλότερα επίπεδα στρες και μεγαλύτερη πιθανότητα τροχαίων ατυχημάτων λόγω παρορμητικότητας και δυσκολίας συγκέντρωσης.
Παρότι τα διεγερτικά φάρμακα, όπως η μεθυλφαινιδάτη και οι αμφεταμίνες, βοηθούν πολλούς ασθενείς, δεν είναι αποτελεσματικά για όλους. Επιπλέον, ενδέχεται να προκαλέσουν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως διαταραχές ύπνου, ενώ δεν αντιμετωπίζουν πάντα αποτελεσματικά τις δυσκολίες στις εκτελεστικές λειτουργίες.
Η συμπεριφορική θεραπεία μπορεί να προσφέρει πολύτιμες δεξιότητες αντιμετώπισης, όμως απαιτεί χρόνο, έχει κόστος και δεν είναι πάντοτε εύκολα προσβάσιμη.
Μπορεί η εξάσκηση του εγκεφάλου να βοηθήσει;
Επειδή ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει νευροπλαστικότητα, δηλαδή την ικανότητα να προσαρμόζεται και να βελτιώνεται μέσω εξάσκησης, οι επιστήμονες αναζητούν οικονομικές και εύκολα προσβάσιμες παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να συμπληρώσουν τις υπάρχουσες θεραπείες.
Οι ψηφιακές εφαρμογές γνωστικής εκπαίδευσης θεωρήθηκαν μια πολλά υποσχόμενη επιλογή.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Οι ερευνητές συμμετείχαν 77 ενήλικες ηλικίας 18 έως 60 ετών με διαγνωσμένη ΔΕΠΥ.
Για να περιοριστεί η επίδραση άλλων παραγόντων, αποκλείστηκαν άτομα με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές, όπως διπολική διαταραχή ή διαταραχές προσωπικότητας.
Η μελέτη ακολούθησε σχεδιασμό διασταυρούμενης παρέμβασης (crossover). Η πρώτη ομάδα χρησιμοποίησε την εφαρμογή NeuroNation MED για 12 εβδομάδες, πραγματοποιώντας τρεις συνεδρίες την εβδομάδα διάρκειας 30 έως 40 λεπτών η καθεμία. Η εφαρμογή περιλάμβανε 23 διαφορετικές ασκήσεις που στόχευαν στην ενίσχυση της μνήμης, της προσοχής και της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών.
Η δεύτερη ομάδα συνέχισε αρχικά μόνο τη συνήθη θεραπεία της και στη συνέχεια ακολούθησε και αυτή το ίδιο πρόγραμμα εκπαίδευσης.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν την αποτελεσματικότητα τόσο μέσω ερωτηματολογίων για τα συμπτώματα και την ποιότητα ζωής όσο και μέσω ηλεκτρονικών και γραπτών νευροψυχολογικών δοκιμασιών που μετρούσαν την προσοχή, τη μνήμη και τους χρόνους αντίδρασης.
Αυξημένη αυτοπεποίθηση, αλλά όχι αντικειμενική βελτίωση
Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, όσοι χρησιμοποίησαν την εφαρμογή ανέφεραν καλύτερη συναισθηματική κατάσταση, υψηλότερη αυτοεκτίμηση και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση στην αντιμετώπιση απαιτητικών γνωστικών εργασιών.
Παρ’ όλα αυτά, οι αντικειμενικές δοκιμασίες έδειξαν ότι οι επιδόσεις τους παρέμειναν σχεδόν ίδιες με εκείνες πριν από την έναρξη του προγράμματος.
Οι μεγαλύτερες υποκειμενικές βελτιώσεις καταγράφηκαν σε άτομα που είχαν αρχικά χαμηλότερες γνωστικές επιδόσεις. Ωστόσο, αντίστοιχες βελτιώσεις παρατηρήθηκαν και χωρίς τη χρήση της εφαρμογής, γεγονός που καθιστά δύσκολη την απόδοση των αλλαγών αποκλειστικά στο πρόγραμμα εξάσκησης.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η εφαρμογή πιθανόν βοήθησε τους συμμετέχοντες να αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση των γνωστικών τους λειτουργιών και περισσότερη αυτοπεποίθηση στην αντιμετώπιση νοητικά απαιτητικών καταστάσεων.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Η μελέτη λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι το να αισθάνεται κάποιος γνωστικά καλύτερα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν μειωθεί τα βασικά συμπτώματα της ΔΕΠΥ ή ότι έχουν βελτιωθεί οι αντικειμενικές γνωστικές του επιδόσεις.
Παρ’ όλα αυτά, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η υποκειμενική εμπειρία των ασθενών έχει τη δική της αξία και θα πρέπει να συνεκτιμάται μαζί με τα αντικειμενικά δεδομένα κατά την αξιολόγηση νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Με βάση τα αποτελέσματα, η εφαρμογή NeuroNation MED θα μπορούσε να αποτελέσει ένα συμπληρωματικό εργαλείο υποστήριξης για ενήλικες με ΔΕΠΥ, σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή και την ψυχοθεραπεία, χωρίς όμως να μπορεί να θεωρηθεί αυτόνομη θεραπεία για τα βασικά συμπτώματα της διαταραχής.
Πηγή:phys.org [Με μετάφραση]
