Τα βρέφη των αρχαϊκών ανθρώπων ήταν πιθανότατα εξίσου ανήμπορα με τα σύγχρονα ανθρώπινα μωρά, γεγονός που σημαίνει ότι χρειάζονταν εντατική φροντίδα από τους γονείς τους, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα.
Σε αντίθεση με τα άλλα μεγάλα ανθρωποειδή, τα ανθρώπινα μωρά γεννιούνται σε πιο ανώριμο στάδιο ανάπτυξης, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την ικανότητά τους να κινούνται. Ένα συχνό αποτέλεσμα αυτής της αδυναμίας είναι η παραμορφωτική πλαγιοκεφαλία (deformational plagiocephaly), γνωστή και ως «σύνδρομο επίπεδου κεφαλιού».
Η μελέτη, με επικεφαλής τον καθηγητή Yousuke Kaifu του Πανεπιστημίου του Τόκιο, δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences.
Ανάλυση κρανίων από διαφορετικές εποχές
Οι ερευνητές συνέκριναν αξονικές τομογραφίες σύγχρονων βρεφών, ιστορικά ανθρώπινα κρανία από την Ιαπωνία, απολιθωμένα δείγματα των ειδών Homo erectus και Homo floresiensis, καθώς και κρανία άλλων μεγάλων πιθήκων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο οι σύγχρονοι άνθρωποι όσο και τα απολιθωμένα ανθρώπινα είδη παρουσιάζουν πολύ μεγαλύτερη ποικιλία στις παραμορφώσεις του κρανίου σε σύγκριση με τους χιμπαντζήδες, τους μπονόμπο, τους γορίλες και τους ουρακοτάγκους.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτό αποτελεί ένδειξη πως ήδη οι αρχαϊκοί άνθρωποι έφερναν στον κόσμο βρέφη με περιορισμένη κινητικότητα, τα οποία απαιτούσαν μακροχρόνια φροντίδα και προστασία.
Το εξελικτικό «παζλ» της ανθρώπινης βρεφικής ηλικίας
Τα ανθρώπινα νεογνά διαφέρουν σημαντικά από εκείνα των άλλων μεγάλων πιθήκων. Γεννιούνται με αδύναμους μύες στον αυχένα, μαλακά οστά στο κρανίο και εγκέφαλο που συνεχίζει να αναπτύσσεται με ταχύ ρυθμό μετά τη γέννηση.
Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες, γνωστή ως «μαιευτικό δίλημμα» (obstetrical dilemma), υποστηρίζει ότι αυτό αποτελεί εξελικτικό συμβιβασμό ανάμεσα στη δίποδη βάδιση, που επηρεάζει τη μορφή της λεκάνης και του γεννητικού σωλήνα, και στη γέννηση απογόνων με μεγάλους εγκεφάλους.
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, παρέμενε άγνωστο πότε ακριβώς στην ανθρώπινη εξέλιξη εμφανίστηκε αυτή η παρατεταμένη περίοδος εξάρτησης των βρεφών.
Τι αποκαλύπτουν οι παραμορφώσεις του κρανίου
Ο καθηγητής Kaifu εξηγεί ότι η ερευνητική ομάδα αναζήτησε μεταβολές στο σχήμα του άνω τμήματος του κρανίου που δημιουργούνται κατά ή αμέσως μετά τη γέννηση και διατηρούνται εν μέρει μέχρι την ενηλικίωση.
Σήμερα, η παραμορφωτική πλαγιοκεφαλία εμφανίζεται όταν ένα βρέφος παραμένει συχνά στην ίδια θέση, επειδή οι μύες του αυχένα του δεν είναι αρκετά ανεπτυγμένοι ώστε να στηρίζουν αποτελεσματικά το κεφάλι.
Η ιδέα για τη μελέτη γεννήθηκε το 2007, όταν ο Kaifu παρατήρησε το απολίθωμα ενός Homo floresiensis στην Ινδονησία. Η ιδιόμορφη μορφή του κρανίου φαινόταν να είχε προκύψει μετά τη γέννηση και όχι από ασθένεια ή φθορά του απολιθώματος.
Με τη βοήθεια ειδικού γιατρού κατέληξε στην εκτίμηση ότι επρόκειτο για περίπτωση παραμορφωτικής πλαγιοκεφαλίας, γεγονός που τον οδήγησε στην υπόθεση ότι τέτοιες παραμορφώσεις μπορούν να αποτελούν ένδειξη βρεφικής αδυναμίας και ανάγκης για παρατεταμένη φροντίδα.
Σύγκριση με σύγχρονα βρέφη και πιθήκους
Για να ελέγξουν την υπόθεση, οι επιστήμονες ανέλυσαν:
- αξονικές τομογραφίες 123 υγιών βρεφών ηλικίας από μίας ημέρας έως 17 μηνών,
- 385 ιστορικά ανθρώπινα κρανία από την Ιαπωνία ηλικίας 200 έως 1.000 ετών,
- 996 κρανία μεγάλων πιθήκων,
- πέντε απολιθώματα Homo erectus και ένα Homo floresiensis.
Τα άλλα μεγάλα ανθρωποειδή εμφάνιζαν πολύ μικρότερη ποικιλία στις παραμορφώσεις του κρανίου, γεγονός που συνάδει με το ότι γεννιούνται πιο ανεπτυγμένα και μπορούν να κινούνται πολύ πιο γρήγορα μετά τη γέννησή τους.
Ενδείξεις για κοινωνική φροντίδα πριν από ένα εκατομμύριο χρόνια
Σύμφωνα με τον Kaifu, τα ευρήματα προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τη συμπεριφορά του Homo erectus, ενός ανθρώπινου είδους που έζησε πριν από περισσότερα από ένα εκατομμύριο έως περίπου 110.000 χρόνια.
Αν τα βρέφη του ήταν εξίσου ανήμπορα με τα σημερινά, τότε οι γονείς τους θα έπρεπε να τα φρόντιζαν με ιδιαίτερη επιμέλεια. Μάλιστα, σε ένα περιβάλλον γεμάτο μεγάλους θηρευτές, η μητέρα δύσκολα θα μπορούσε να αναθρέψει και να προστατεύσει μόνη της ένα νεογέννητο, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη κοινωνικής συνεργασίας και υποστήριξης από άλλα μέλη της ομάδας.
Η έκπληξη του Homo floresiensis
Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα αφορούσε τον Homo floresiensis, το μικρόσωμο ανθρώπινο είδος που συχνά αποκαλείται «χόμπιτ».
Παρότι ο εγκέφαλός του είχε μέγεθος παρόμοιο με εκείνον ενός χιμπαντζή, τα στοιχεία δείχνουν ότι και τα δικά του νεογνά περνούσαν μια εξίσου απαιτητική περίοδο ανάπτυξης μετά τη γέννηση.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η παρατεταμένη φροντίδα των βρεφών δεν αποτελεί απλώς συνέπεια της εξέλιξης μεγάλου εγκεφάλου, αλλά πιθανότατα ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό της ανθρώπινης εξέλιξης, που έχει τις ρίζες του τουλάχιστον πριν από ένα εκατομμύριο χρόνια, από την εποχή του κοινού προγόνου του Homo erectus και του Homo floresiensis.
Πηγή: phys.org [Με μετάφραση]
