Φωτοβολταϊκά σε στέγη κατοικίας κοντά στη Βοστώνη. Ενδεικτική φωτογραφία αρχείου. Gray Watson · Οι περικομμένες μικρογραφίες διατίθενται με την ίδια άδεια. CC BY-SA 3.0.
Ο ήλιος βρίσκεται ψηλά, οι στέγες μπορούν να παράγουν ηλεκτρισμό και όμως ορισμένα φωτοβολταϊκά περιορίζονται. Το φαινόμενο φαίνεται παράδοξο μόνο αν δούμε τη στέγη χωριστά από το δίκτυο. Στην Κύπρο, την ώρα που κορυφώνεται η ηλιακή παραγωγή, το σύστημα πρέπει να βρει πού θα πάει η ενέργεια που δεν χρειάζονται εκείνη τη στιγμή τα σπίτια και οι επιχειρήσεις.
Μία κιλοβατώρα ψάχνει προορισμό
Ενα φωτοβολταϊκό στη στέγη τροφοδοτεί το σπίτι όσο παράγει και υπάρχει αντίστοιχη κατανάλωση. Αν εκείνη την ώρα λειτουργούν λίγες συσκευές, το πλεόνασμα μπορεί να περάσει στο δίκτυο, ανάλογα με τον τύπο της εγκατάστασης. Οταν όμως χιλιάδες στέγες και φωτοβολταϊκά πάρκα παράγουν ταυτόχρονα, το ερώτημα είναι αν όλο αυτό το ρεύμα μπορεί να καταναλωθεί, να αποθηκευτεί ή να μεταφερθεί με ασφάλεια.
Η παραγωγή και η κατανάλωση στο ηλεκτρικό σύστημα πρέπει να ισορροπούν διαρκώς. Μια απότομη απόκλιση επηρεάζει τη συχνότητα. Η αυξημένη έγχυση σε έναν δρόμο με πολλές ηλιακές στέγες μπορεί επίσης να ανεβάσει την τάση ή να ξεπεράσει τα όρια του τοπικού δικτύου. Πρόκειται για διαφορετικούς περιορισμούς. Ο πρώτος αφορά την ισορροπία του συστήματος. Ο δεύτερος αφορά το πόσο ρεύμα αντέχει ένα συγκεκριμένο τμήμα του δικτύου.
Γιατί δεν σβήνουν απλώς οι συμβατικές μονάδες
Η Κύπρος λειτουργεί με απομονωμένο ηλεκτρικό σύστημα. Το πλεόνασμα μιας ηλιόλουστης ώρας δεν μπορεί σήμερα να διοχετευθεί σε γειτονική αγορά. Παράλληλα, κάποιες συμβατικές μονάδες χρειάζεται να παραμένουν διαθέσιμες για να καλύψουν τη μεταβολή της ζήτησης ή την πτώση της ηλιακής παραγωγής. Κάθε μονάδα έχει όρια στο πόσο χαμηλά μπορεί να δουλέψει και πόσο γρήγορα μπορεί να αυξήσει την ισχύ της. Αν ο ήλιος πέσει πίσω από σύννεφα ή η ζήτηση ανέβει, το δίκτυο πρέπει να ανταποκριθεί αμέσως.
Ετσι, όταν εξαντληθούν τα περιθώρια, μπορεί να δοθεί εντολή για προσωρινό περιορισμό της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές. Οι ημερήσιες αναφορές για το σύστημα μεταφοράς και οι καταγραφές για το σύστημα διανομής αφορούν διαφορετικές ομάδες εγκαταστάσεων. Για να διαβαστεί σωστά μια αναφορά περικοπών χρειάζεται να γνωρίζουμε τι καλύπτει, για ποια ώρα και αν παρουσιάζει στιγμιαία ισχύ ή συνολική ενέργεια.
Μέχρι το τέλος Ιουλίου 2026, περισσότερα από 105.200 νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις στην Κύπρο είχαν εγκαταστήσει φωτοβολταϊκά με συμψηφισμό μετρήσεων, περίπου 22% περισσότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Ο αριθμός δείχνει πόσο γρήγορα αλλάζει η παραγωγή στη διανομή. Για να εκτιμηθεί το μέγεθος των περικοπών χρειάζονται μετρήσεις ενέργειας και στοιχεία για το πότε σημειώθηκαν.
Τι αλλάζει με μια μπαταρία
Μια μπαταρία μπορεί να φορτίσει το μεσημέρι και να αποδώσει ενέργεια το απόγευμα, όταν η ηλιακή παραγωγή πέφτει. Η ισχύς της δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να φορτίσει ή να εκφορτίσει. Η χωρητικότητα δείχνει πόση ενέργεια κρατά. Και τα δύο έχουν σημασία. Μια μπαταρία που γέμισε πριν από την κορύφωση της παραγωγής δεν μπορεί να δεχθεί άλλο ρεύμα, ενώ η θέση της στο δίκτυο καθορίζει αν μπορεί να βοηθήσει έναν συγκεκριμένο υπερφορτωμένο κλάδο.
Για παράδειγμα, μια υποθετική μπαταρία με ισχύ 10 μεγαβάτ και διαθέσιμη χωρητικότητα 20 μεγαβατώρες μπορεί θεωρητικά να αποδίδει την πλήρη ισχύ της για δύο ώρες. Στην πράξη υπάρχουν απώλειες και όρια λειτουργίας. Το παράδειγμα εξηγεί γιατί μια ανακοίνωση για νέα ισχύ αποθήκευσης χρειάζεται και δεύτερο αριθμό, τη χωρητικότητα, για να δείξει πόσο διαρκεί η βοήθεια.
Βοηθά επίσης να μεταφέρεται ευέλικτη κατανάλωση στις ώρες παραγωγής. Μια αντλία ή ένας φορτιστής μπορεί, όπου υπάρχει δυνατότητα, να λειτουργεί όταν υπάρχει διαθέσιμη ηλιακή ενέργεια. Οι μετρητές δίνουν καλύτερη εικόνα της ζήτησης ανά ώρα. Η αναβάθμιση γραμμών και μετασχηματιστών αντιμετωπίζει τα σημεία όπου το ίδιο το δίκτυο δυσκολεύεται να μεταφέρει το ρεύμα.
Το μέτρο της προόδου είναι πόση ενέργεια αξιοποιείται όταν παράγεται και πόση μεταφέρεται στις ώρες που τη χρειάζεται το νησί. Ο αριθμός των νέων φωτοβολταϊκών είναι μόνο ένα μέρος αυτής της εικόνας.
Της Ολοίβιας
