Στον ανοιξιάτικο πάγο της λίμνης Βαϊκάλης εμφανίζονται μερικές φορές κύκλοι διαμέτρου αρκετών χιλιομέτρων. Από ψηλά μοιάζουν με μεγάλα δαχτυλίδια. Στην επιφάνεια της λίμνης, όμως, δεν είναι εύκολο να αναγνωριστούν και μπορεί να κρύβουν επικίνδυνα λεπτό πάγο.
Δύο τέτοια σχήματα φωτογραφήθηκαν από αστροναύτες το 2009, προσελκύοντας ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ακολούθησε μελέτη παλαιότερων δορυφορικών εικόνων και επιτόπιες μετρήσεις, που βοήθησαν να εξηγηθεί ο μηχανισμός τους.
Τι κινείται κάτω από το δαχτυλίδι
Η έρευνα συνέδεσε τους κύκλους με μεγάλες δίνες νερού κάτω από τον πάγο. Η κίνηση φέρνει σχετικά θερμότερο νερό σε επαφή με την κάτω επιφάνεια και αλλάζει το πάχος του πάγου.
Η λέπτυνση δεν είναι ομοιόμορφη. Στην περιφέρεια της δίνης τα ρεύματα είναι ισχυρότερα, ενώ στο κέντρο μπορεί να είναι ασθενέστερα. Ετσι σχηματίζεται ένα δαχτυλίδι πιο λεπτού πάγου, αντί να λιώνει με τον ίδιο τρόπο ολόκληρος ο κύκλος.
Το σχήμα δεν φαίνεται από τον δρόμο
Η εξέταση δεκαετιών εικόνων εντόπισε δεκάδες δαχτυλίδια, συχνότερα τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Αλλα κράτησαν λίγο και άλλα επέμειναν για εβδομάδες. Το μέγεθός τους εξηγεί γιατί γίνονται πολύ πιο ευδιάκριτα από δορυφόρο παρά σε κάποιον που βρίσκεται πάνω στον πάγο.
Η Βαϊκάλη είναι μια εξαιρετικά βαθιά λίμνη μέσα σε τεκτονική τάφρο. Το ανάγλυφο του πυθμένα και οι συνθήκες κυκλοφορίας επηρεάζουν το πού μπορούν να σχηματιστούν και να παγιδευτούν οι δίνες.
Για την ασφάλεια, η εικόνα έχει σαφή σημασία: μια φαινομενικά ενιαία παγωμένη επιφάνεια δεν έχει αναγκαστικά παντού το ίδιο πάχος. Η δορυφορική παρατήρηση αναδεικνύει διαφορές που από κοντά μπορεί να περάσουν απαρατήρητες.
