Το νερό που ανεβαίνει από τα βάθη του ωκεανού μπορεί να είναι πιο κρύο, αλλά να στηρίζει πολύ περισσότερη ζωή στην επιφάνεια. Μεταφέρει θρεπτικές ουσίες που αξιοποιεί το φυτοπλαγκτόν, οι μικροσκοπικοί φωτοσυνθετικοί οργανισμοί στη βάση μεγάλου μέρους της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας.
Το φαινόμενο ονομάζεται ανάβλυση ή upwelling. Συμβαίνει όταν τα επιφανειακά νερά απομακρύνονται και αντικαθίστανται από νερό βαθύτερων στρωμάτων. Ο άνεμος είναι βασικός μηχανισμός, ιδιαίτερα κοντά σε ακτές όπου η διεύθυνσή του και η περιστροφή της Γης ευνοούν αυτή τη μετατόπιση.
Τα θρεπτικά συναντούν το φως
Στα βαθύτερα νερά συσσωρεύονται ουσίες από την αποδόμηση οργανικού υλικού. Το φως όμως δεν φτάνει αρκετά βαθιά για να τις αξιοποιεί εκεί το φυτοπλαγκτόν με τον ίδιο τρόπο. Η ανάβλυση φέρνει μαζί τα δύο απαραίτητα στοιχεία: θρεπτικές ουσίες και ηλιακή ενέργεια.
Γι’ αυτό περιοχές με συχνή ανάβλυση συνδέονται με υψηλή βιολογική παραγωγικότητα και σημαντικά αλιευτικά πεδία. Η διαδρομή συνεχίζεται από τους μικροσκοπικούς οργανισμούς σε ζωοπλαγκτόν, ψάρια, πτηνά και θαλάσσια θηλαστικά.
Το παράδειγμα των Γκαλαπάγκος
Δυτικά των Γκαλαπάγκος, το υποεπιφανειακό ρεύμα Κρόμγουελ συναντά το νησιωτικό ανάγλυφο και βοηθά την άνοδο ψυχρού νερού. Δορυφορικοί χάρτες του Μαρτίου 2009 κατέγραψαν την αντίθεση ανάμεσα στη θερμοκρασία της επιφάνειας και στις συγκεντρώσεις χλωροφύλλης, ένδειξη του φυτοπλαγκτού.
Οι χάρτες δεν είναι κοινές φωτογραφίες με τα χρώματα που θα έβλεπε ένας επιβάτης πλοίου. Οι χρωματικές κλίμακες αναπαριστούν μετρήσεις διαφορετικών μεγεθών. Για να διαβαστούν σωστά, χρειάζεται η λεζάντα της κλίμακας και η ημερομηνία των δεδομένων.
Η ανάβλυση αλλάζει με τους ανέμους και την κυκλοφορία του ωκεανού. Ετσι μια θάλασσα μπορεί να φαίνεται εξίσου γαλάζια σε δύο χρονιές, ενώ η τροφοδοσία της με θρεπτικά συστατικά έχει μεταβληθεί σημαντικά.
