Facebook Instagram
02/09/2026
Facebook Instagram

Μεγάλη ανασκόπηση της Cochrane: Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη αυξάνουν τις πιθανότητες διακοπής του καπνίσματος

Οι καπνιστές που θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα έχουν περισσότερες πιθανότητες να τα καταφέρουν εάν χρησιμοποιήσουν ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη, σύμφωνα με μεγάλη επιστημονική ανασκόπηση.

Σύμφωνα με επικαιροποιημένη ανασκόπηση της ομάδας Cochrane, με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, εξετάστηκαν 80 μεγάλες κλινικές μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν σχεδόν 30.000 άτομα, και διαπιστώθηκε ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη ήταν αποτελεσματικότερα από τις παραδοσιακές μεθόδους υποκατάστασης νικοτίνης, όπως τα επιθέματα νικοτίνης και οι τσίχλες, καθώς και από τις παρεμβάσεις υποστήριξης συμπεριφοράς.

Σύμφωνα με τα εν λόγω ευρήματα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη αύξησαν το ποσοστό επιτυχούς διακοπής του καπνίσματος κατά περίπου 60%. Από περίπου έξι στους 100 καπνιστές που καταφέρνουν να διακόψουν το κάπνισμα με άλλες μεθόδους, το ποσοστό αυξάνεται σε περίπου έναν στους 10 με τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων με νικοτίνη.

Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη αποδείχθηκαν επίσης αποτελεσματικότερα από εκείνα χωρίς νικοτίνη, αν και οι ερευνητές αναφέρουν ότι η μετάβαση σε προϊόντα χωρίς νικοτίνη σε μεταγενέστερο στάδιο θα μπορούσε να βοηθήσει στη σταδιακή απεξάρτηση από τη νικοτίνη.

Ενδέχεται επίσης να αποδειχθούν αποτελεσματικότερα και από την κυτισίνη, το νέο φαρμακευτικό σκεύασμα για τη διακοπή του καπνίσματος που έχει αρχίσει να διαθέτει το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS), αν και απαιτείται περαιτέρω έρευνα.

Οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι δεν είναι ακόμη σαφείς

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα ρυθμιζόμενα ηλεκτρονικά τσιγάρα θεωρούνται σημαντικά λιγότερο επιβλαβή από το κάπνισμα για τους ενήλικες καπνιστές που διαφορετικά θα συνέχιζαν να καπνίζουν.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα άτομα άνω των 16 ετών που χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πλέον περισσότερα από εκείνα που καπνίζουν συμβατικά τσιγάρα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία. Περίπου 5,3 εκατομμύρια άνθρωποι, ή το 10% των ενηλίκων, δηλώνουν ότι καπνίζουν, ενώ περίπου 5,4 εκατομμύρια χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα είτε καθημερινά, είτε περιστασιακά.

Η Dr Nicola Lindson, επικεφαλής συγγραφέας της ανασκόπησης και Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Oxford Tobacco Addiction Group του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης αναφέρει: «Η διακοπή του καπνίσματος είναι δύσκολη και πολλοί καπνιστές έχουν προσπαθήσει επανειλημμένα να το διακόψουν χωρίς επιτυχία. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να υπάρχουν διαφορετικές διαθέσιμες επιλογές που μπορούν να βοηθήσουν κάποιον να σταματήσει το κάπνισμα, καθώς αυτό μπορεί να τον ενθαρρύνει να συνεχίσει τις προσπάθειες. Παρότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με νικοτίνη είναι απίθανο να είναι εντελώς απαλλαγμένα από κινδύνους, είναι λιγότερο επιβλαβή από το κάπνισμα. Και αυτή είναι η σημαντικότερη σύγκριση που πρέπει να γίνεται για τους ανθρώπους που εξακολουθούν να καπνίζουν προϊόντα καπνού».

Η ανασκόπηση, η οποία συγκεντρώνει τα πιο πρόσφατα και υψηλότερης ποιότητας επιστημονικά δεδομένα μέχρι σήμερα, αφορά ρυθμιζόμενα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα οποία υπόκεινται σε ποιοτικούς ελέγχους και συμμορφώνονται με αυστηρούς κανόνες ασφάλειας. Δεν εξετάζει μη ρυθμιζόμενα προϊόντα, τα οποία μπορεί να περιέχουν παράνομες ουσίες, όπως συνθετικά κανναβινοειδή τύπου «spice» ή THC.

Μία από τις συγγραφείς της έκθεσης, η Dr Jamie Hartmann-Boyce, προειδοποίησε: «Τα μη αδειοδοτημένα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορεί να είναι επικίνδυνα, με προβλήματα που περιλαμβάνουν ασταθείς μπαταρίες και επιβλαβείς χημικές ουσίες. Όποιος επιθυμεί να χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικά τσιγάρα για να διακόψει το κάπνισμα θα πρέπει να αγοράζει μόνο συσκευές που έχουν ελεγχθεί και εγκριθεί από την αρμόδια ρυθμιστική αρχή της χώρας του».

Η ανασκόπηση δεν εντόπισε στοιχεία που να υποδεικνύουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρής βλάβης από τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων για τη διακοπή του καπνίσματος.

Οι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι του ατμίσματος, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί και το NHS επισημαίνει ότι τα παιδιά και οι μη καπνιστές δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Οι γιατροί προειδοποιούν ότι το άτμισμα μπορεί να προκαλέσει βλάβες στην υγεία των παιδιών και υποστηρίζουν ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα θα πρέπει να καταστούν «λιγότερο ελκυστικά» για τις μικρότερες ηλικίες. Περίπου δύο στους τρεις ανθρώπους που καπνίζουν μακροχρόνια θα πεθάνουν από ασθένεια που σχετίζεται με το κάπνισμα, σύμφωνα με τη βρετανική οργάνωση Action on Smoking and Health. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το κάπνισμα αποτελεί την κυριότερη αιτία ασθενειών και θανάτων που μπορούν να προληφθούν, προκαλώντας περισσότερους από επτά εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο.

Η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τον κίνδυνο σοβαρών ασθενειών, όπως οι καρδιοπάθειες, ο καρκίνος του πνεύμονα και τα εγκεφαλικά επεισόδια.

Πηγή: BBC.com / University of Oxford

Πίτερ Χιγκς: Ο άνθρωπος που έδωσε μάζα στην εικόνα μας για το Σύμπαν

Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν πέντε δεκαετίες για να επιβεβαιωθεί μία ιδέα που ο Πίτερ Χιγκς διατύπωσε το 1964 με μολύβι και χαρτί. Ο σεμνός Βρετανός θεωρητικός φυσικός, που απέφευγε τη δημοσιότητα και δυσφορούσε όταν άκουγε τον όρο «σωματίδιο του Θεού», άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ύλη. Η ανακάλυψη του μποζονίου που φέρει το όνομά του αποτέλεσε έναν από τους μεγαλύτερους επιστημονικούς θριάμβους του 21ου αιώνα και του χάρισε, το 2013, το Νόμπελ Φυσικής.

Υπάρχουν επιστήμονες που κατακτούν τη δημοσιότητα και άλλοι που περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους προσπαθώντας να την αποφύγουν. Ο Πίτερ Χιγκς ανήκε αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Χαμηλών τόνων, σχεδόν υπερβολικά σεμνός και αποστασιοποιημένος από τη σύγχρονη τεχνολογία, είδε το όνομά του να συνδέεται με ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα στην ιστορία της Φυσικής.

Ο Βρετανός θεωρητικός φυσικός γεννήθηκε στις 29 Μαΐου 1929 στο Νιούκασλ της Αγγλίας. Τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από προβλήματα υγείας, αλλά και από τις συνεχείς μετακινήσεις της οικογένειάς του κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Σπούδασε Φυσική στο King’s College του Λονδίνου και απέκτησε το διδακτορικό του το 1954. Ακολούθησε ακαδημαϊκή σταδιοδρομία, η οποία τον οδήγησε τελικά στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, με το οποίο συνέδεσε το μεγαλύτερο μέρος της επιστημονικής ζωής του.

Εκεί, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, επιχείρησε να απαντήσει σε ένα από τα δυσκολότερα ερωτήματα της σωματιδιακής φυσικής: πώς ορισμένα θεμελιώδη σωματίδια αποκτούν μάζα;

Η ιδέα που περίμενε 48 χρόνια

Το 1964 ο Χιγκς πρότεινε την ύπαρξη ενός αόρατου πεδίου που διαπερνά ολόκληρο το Σύμπαν. Τα στοιχειώδη σωματίδια, σύμφωνα με τη θεωρία, αποκτούν μάζα μέσα από την αλληλεπίδρασή τους με αυτό το πεδίο. Όσο ισχυρότερη είναι η αλληλεπίδραση, τόσο μεγαλύτερη είναι η μάζα τους. Το φωτόνιο, για παράδειγμα, δεν αλληλεπιδρά με το πεδίο και γι’ αυτό δεν έχει μάζα.

Η θεωρία προέβλεπε ότι το πεδίο αυτό θα έπρεπε να συνδέεται και με ένα σωματίδιο: το μποζόνιο Χιγκς.

Η εκλαϊκευμένη περιγραφή ότι ο Χιγκς «εξήγησε από πού προέρχεται όλη η μάζα του Σύμπαντος» δεν είναι απολύτως ακριβής. Ο μηχανισμός Brout–Englert–Higgs εξηγεί πώς αποκτούν μάζα θεμελιώδη σωματίδια, όπως τα ηλεκτρόνια, τα κουάρκ και τα μποζόνια W και Z. Το μεγαλύτερο μέρος, όμως, της μάζας των πρωτονίων και των νετρονίων προκύπτει από την ενέργεια της ισχυρής πυρηνικής αλληλεπίδρασης.

Την ίδια περίοδο, παρόμοιες ιδέες ανέπτυξαν ανεξάρτητα και άλλοι επιστήμονες, μεταξύ των οποίων οι Φρανσουά Ανγκλέρ και Ρομπέρ Μπρου. Ο Χιγκς ήταν εκείνος που επισήμανε με σαφήνεια ότι το νέο πεδίο θα έπρεπε να έχει ένα παρατηρήσιμο κβαντικό ίχνος, ένα νέο σωματίδιο. Η θεωρητική αυτή σύλληψη εξελίχθηκε σε βασικό θεμέλιο του Καθιερωμένου Προτύπου της σωματιδιακής φυσικής.

Η ημέρα που η θεωρία έγινε πραγματικότητα

Για σχεδόν μισό αιώνα, το μποζόνιο Χιγκς παρέμενε μια εξαιρετικά ισχυρή θεωρητική πρόβλεψη χωρίς πειραματική επιβεβαίωση. Για να εντοπιστεί, χρειάστηκε η κατασκευή του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων στο CERN, της ισχυρότερης μηχανής σύγκρουσης σωματιδίων στον κόσμο.

Στις 4 Ιουλίου 2012, οι επιστήμονες των πειραμάτων ATLAS και CMS ανακοίνωσαν ότι είχαν ανακαλύψει ένα νέο σωματίδιο με χαρακτηριστικά συμβατά με εκείνα του μποζονίου Χιγκς. Το σωματίδιο εμφανίζεται εξαιρετικά σπάνια —περίπου σε μία ανά ένα δισεκατομμύριο συγκρούσεις στον επιταχυντή— και διασπάται σχεδόν αμέσως. Η παρουσία του αναγνωρίστηκε μέσα από τα ίχνη των σωματιδίων στα οποία διασπάστηκε.

Ο Χιγκς βρισκόταν στην αίθουσα του CERN όταν ανακοινώθηκε η ανακάλυψη. Συγκινημένος, σκούπισε τα δάκρυά του, ενώ οι επιστήμονες γύρω του χειροκροτούσαν όρθιοι. Ήταν η στιγμή που μία εξίσωση γραμμένη το 1964 μετατρεπόταν σε αποδεδειγμένη επιστημονική πραγματικότητα.

«Ποτέ δεν πίστευα ότι αυτό θα συνέβαινε όσο ζούσα», είχε δηλώσει. Ήταν τότε 83 ετών.

Η ανακάλυψη χαρακτηρίστηκε από το CERN ως η κορυφαία επιβεβαίωση του Καθιερωμένου Προτύπου, της θεωρίας που περιγράφει τα θεμελιώδη σωματίδια και τρεις από τις τέσσερις γνωστές δυνάμεις της φύσης. Παράλληλα, το μποζόνιο Χιγκς εξακολουθεί να αποτελεί πιθανή πύλη προς άγνωστες περιοχές της Φυσικής, όπως η σκοτεινή ύλη και η αναζήτηση σωματιδίων πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο.

Το Νόμπελ και ο επιστήμονας που… εξαφανίστηκε

Στις 8 Οκτωβρίου 2013, η Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών ανακοίνωσε ότι το Νόμπελ Φυσικής απονεμόταν από κοινού στον Πίτερ Χιγκς και τον Βέλγο φυσικό Φρανσουά Ανγκλέρ, «για τη θεωρητική ανακάλυψη ενός μηχανισμού που συμβάλλει στην κατανόηση της προέλευσης της μάζας των υποατομικών σωματιδίων».

Την ώρα της ανακοίνωσης, όμως, κανείς δεν μπορούσε να εντοπίσει τον Χιγκς. Δεν χρησιμοποιούσε κινητό τηλέφωνο και είχε βγει μόνος του για φαγητό. Έμαθε ότι είχε κερδίσει το Νόμπελ όταν ένας πρώην γείτονάς του τον σταμάτησε στον δρόμο και τον συνεχάρη.

Το περιστατικό αποτύπωνε με ακρίβεια τον χαρακτήρα του. Παρά την παγκόσμια αναγνώριση, παρέμεινε ένας άνθρωπος λιτός, εσωστρεφής και καχύποπτος απέναντι στη διασημότητα. Οι συνάδελφοί του μιλούσαν για έναν επιστήμονα σπάνιας σεμνότητας, έναν δάσκαλο που μπορούσε να εξηγήσει σύνθετες έννοιες με απλό και ουσιαστικό τρόπο.

Ο ίδιος δεν συμπαθούσε ιδιαίτερα ούτε την έκφραση «σωματίδιο του Θεού», που καθιερώθηκε από τα μέσα ενημέρωσης και τη διεθνή εκδοτική βιομηχανία. Θεωρούσε ότι προκαλούσε σύγχυση ανάμεσα στην επιστήμη και τη θρησκεία, ενώ απομάκρυνε τη δημόσια συζήτηση από την πραγματική σημασία της ανακάλυψης.

Μια ήσυχη ζωή, μια τεράστια κληρονομιά

Ο Πίτερ Χιγκς αποσύρθηκε από την ενεργό πανεπιστημιακή δράση το 1996 και ανακηρύχθηκε ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου. Παρέμεινε, ωστόσο, σημείο αναφοράς για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Πέθανε στις 8 Απριλίου 2024 στο Εδιμβούργο, σε ηλικία 94 ετών, έπειτα από σύντομη ασθένεια. Η γενική διευθύντρια του CERN, Φαμπιόλα Τζιανότι, τον περιέγραψε ως άνθρωπο «σπάνιας σεμνότητας», σπουδαίο δάσκαλο και πηγή έμπνευσης για φυσικούς σε ολόκληρο τον κόσμο.

Η σπουδαιότητα του Χιγκς δεν βρίσκεται μόνο στο γεγονός ότι προέβλεψε ένα σωματίδιο. Βρίσκεται κυρίως στο ότι πρόσφερε στην ανθρωπότητα ένα κρίσιμο κομμάτι της απάντησης σε ένα θεμελιώδες ερώτημα: πώς μπόρεσε να σχηματιστεί η ύλη και, τελικά, ο κόσμος γύρω μας.

Ο άνθρωπος που απέφευγε τα φώτα της δημοσιότητας έδωσε το όνομά του σε ένα πεδίο που, σύμφωνα με τη θεωρία του, βρίσκεται παντού. Και κάπως έτσι, ο σεμνός καθηγητής από το Εδιμβούργο απέκτησε τη δική του θέση στην επιστημονική αιωνιότητα.

 

Το αυγό του Κολόμβου: Η ιστορία πίσω από τη διάσημη έκφραση

Από μια φαινομενικά απλή δοκιμασία γεννήθηκε μία από τις γνωστότερες εκφράσεις στον κόσμο. Το «αυγό του Κολόμβου» περιγράφει την ευφυή λύση που μοιάζει αυτονόητη όταν πλέον έχει αποκαλυφθεί. Πίσω από τη φράση ωστόσο, κρύβεται μια ενδιαφέρουσα ιστορία, αλλά και αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτή συνέβη πραγματικά.

«Το αυγό του Κολόμβου» είναι μία από τις γνωστότερες εκφράσεις που χρησιμοποιούνται διεθνώς. Περιγράφει μια λύση η οποία, όταν αποκαλυφθεί, φαίνεται αυτονόητη και εξαιρετικά απλή, παρότι μέχρι εκείνη τη στιγμή κανείς δεν είχε καταφέρει να τη σκεφτεί.

Πίσω από τη φράση κρύβεται μια χαρακτηριστική ιστορία, η οποία αποδίδεται στον Χριστόφορο Κολόμβο, τον Γενουάτη θαλασσοπόρο που το 1492 έφτασε στην αμερικανική ήπειρο, πιστεύοντας ότι είχε ανακαλύψει έναν νέο θαλάσσιο δρόμο προς τις Ινδίες.

Η πρόκληση στο επίσημο δείπνο

Σύμφωνα με την πιο διαδεδομένη εκδοχή, μετά την επιστροφή του Κολόμβου από το πρώτο του ταξίδι, οργανώθηκε προς τιμήν του επίσημο δείπνο. Ανάμεσα στους καλεσμένους βρίσκονταν άνθρωποι που προσπάθησαν να υποβαθμίσουν το επίτευγμά του.

Υποστήριζαν ότι η ανακάλυψή του δεν ήταν κάτι τόσο σπουδαίο και ότι, εφόσον γνώριζε κανείς προς ποια κατεύθυνση έπρεπε να ταξιδέψει, θα μπορούσε να πετύχει ακριβώς το ίδιο. Με άλλα λόγια, θεωρούσαν ότι το ταξίδι του δεν απαιτούσε κάποια ιδιαίτερη ιδιοφυΐα, αλλά αποτελούσε απλώς θέμα τύχης.

Ο Κολόμβος δεν επιχείρησε να απαντήσει με μια μακρά επιχειρηματολογία. Ζήτησε να του φέρουν ένα αυγό και προκάλεσε τους παρευρισκομένους να το στηρίξουν όρθιο πάνω στο τραπέζι, χωρίς τη βοήθεια κάποιου αντικειμένου.

Οι καλεσμένοι δοκίμασαν με διάφορους τρόπους, όμως κανείς δεν τα κατάφερε. Τότε ο Κολόμβος πήρε το αυγό, το χτύπησε ελαφρά στη μία άκρη, ώστε να σπάσει λίγο το κέλυφος και να δημιουργηθεί μια επίπεδη επιφάνεια, και το τοποθέτησε όρθιο.

Όταν οι υπόλοιποι διαμαρτυρήθηκαν ότι αυτό ήταν πανεύκολο και ότι θα μπορούσαν να το κάνουν και οι ίδιοι, εκείνος φέρεται να απάντησε πως η διαφορά ήταν απλή: εκείνοι θα μπορούσαν να το κάνουν αφού είδαν τη λύση, αλλά ο ίδιος ήταν αυτός που τη σκέφτηκε πρώτος.

Η πρώτη καταγεγραμμένη αναφορά

Η ιστορία έγινε ευρύτερα γνωστή μέσα από το έργο του Ιταλού εξερευνητή και συγγραφέα Τζιρόλαμο Μπεντσόνι, «Historia del Mondo Nuovo», το οποίο εκδόθηκε το 1565, αρκετές δεκαετίες μετά τον θάνατο του Κολόμβου.

Το γεγονός ότι η αφήγηση καταγράφηκε τόσο αργότερα δημιουργεί εύλογες αμφιβολίες για το κατά πόσο το περιστατικό συνέβη πραγματικά. Αρκετοί μελετητές το αντιμετωπίζουν περισσότερο ως έναν διδακτικό θρύλο παρά ως πλήρως τεκμηριωμένο ιστορικό γεγονός.

Μάλιστα, μια παρόμοια ιστορία είχε συνδεθεί προηγουμένως με τον μεγάλο Ιταλό αρχιτέκτονα Φίλιππο Μπρουνελλέσκι. Όταν του ζητήθηκε να αποκαλύψει πώς σκόπευε να κατασκευάσει τον εντυπωσιακό τρούλο του καθεδρικού ναού της Φλωρεντίας, φέρεται να προκάλεσε τους ανταγωνιστές του να κάνουν ένα αυγό να σταθεί όρθιο. Αφού απέτυχαν, το χτύπησε στη βάση και το στερέωσε, δείχνοντας ότι μια πρωτοποριακή ιδέα φαίνεται απλή μόνο όταν κάποιος άλλος την έχει ήδη αποκαλύψει.

Επομένως, δεν αποκλείεται η παλαιότερη αυτή αφήγηση να προσαρμόστηκε αργότερα και να αποδόθηκε στον Κολόμβο.

Τι σημαίνει σήμερα η έκφραση

Στη σύγχρονη γλώσσα, «το αυγό του Κολόμβου» χαρακτηρίζει μια ευφυή αλλά απλή λύση σε ένα δύσκολο πρόβλημα. Πρόκειται για εκείνη την ιδέα που προκαλεί στους άλλους τη σκέψη: «Ήταν τόσο εύκολο – πώς δεν το είχαμε σκεφτεί;».

Η ουσία της έκφρασης βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη διαφορά. Άλλο να αντιλαμβάνεται κανείς μια λύση όταν του παρουσιαστεί και άλλο να είναι ο πρώτος που θα την επινοήσει. Η πραγματική καινοτομία δεν είναι πάντοτε περίπλοκη. Συχνά κρύβεται στην ικανότητα κάποιου να παρατηρήσει το πρόβλημα από διαφορετική οπτική γωνία.

Είτε το περιστατικό συνέβη πραγματικά είτε αποτελεί έναν καλοφτιαγμένο θρύλο, το «αυγό του Κολόμβου» επέζησε μέσα στους αιώνες επειδή συμπυκνώνει μια διαχρονική αλήθεια: κάθε μεγάλη ιδέα μοιάζει απλή, αλλά μόνο μετά τη σύλληψή της.

 

 

Αθηνά Μιχαηλίδου: Ανοιχτή σε διάλογο για τους διορισμούς – Στροφή στην κριτική σκέψη

Ανοιχτό σε διάλογο παραμένει το περίγραμμα της πρότασης του Υπουργείου Παιδείας για το νέο σύστημα διορισμού εκπαιδευτικών, ενόψει της κατάργησης του καταλόγου διοριστέων από το 2027, διαβεβαίωσε η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου.

Μιλώντας στην εκπομπή «Ελεύθερα κι Ωραία» με τον Γιώργο Παυλίδη, στο Κανάλι 6, η κ. Μιχαηλίδου απέρριψε την εικόνα ενός «καζανιού που βράζει» στον χώρο της εκπαίδευσης. Όπως σημείωσε, διαφωνίες υπήρχαν και στο παρελθόν, ωστόσο σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη ωριμότητα και ουσιαστικό περιθώριο για διάλογο.

Κάλεσε, παράλληλα, τις εκπαιδευτικές οργανώσεις να καταθέσουν τις ανησυχίες και τις εισηγήσεις τους, ώστε, μέσα από τη διαβούλευση, να διαμορφωθεί μια περισσότερο συναινετική και λειτουργική λύση.

Η Υπουργός υπενθύμισε ότι η αλλαγή του συστήματος διορισμού προβλέπεται από νομοθεσία που ψηφίστηκε από τη Βουλή, με τη δεκαετή μεταβατική περίοδο να ολοκληρώνεται το 2027. Τόνισε, επίσης, ότι το Υπουργείο εργάζεται για τη βελτίωση των εξετάσεων, ώστε αυτές να αξιολογούν όχι μόνο τις γνώσεις των υποψηφίων, αλλά και την ετοιμότητα, τις δεξιότητες και την ικανότητά τους να διδάξουν.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε η κ. Μιχαηλίδου στην ανάγκη αλλαγής της φιλοσοφίας του εκπαιδευτικού συστήματος, με στροφή από την αποστήθιση στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης.

Όπως ανέφερε, οι αλλαγές που προωθούνται στα αναλυτικά προγράμματα περιλαμβάνουν περιορισμό της περιττής ύλης και μεγαλύτερη έμφαση στις δεξιότητες, στη δημιουργικότητα, στην ενεργό πολιτότητα και στην αξιοποίηση πολλαπλών πηγών πληροφόρησης. Στόχος, πρόσθεσε, είναι οι μαθητές να μπορούν να αξιολογούν και να διασταυρώνουν τις πληροφορίες και να καταλήγουν στα δικά τους τεκμηριωμένα συμπεράσματα.

Αναφερόμενη στην τεχνητή νοημοσύνη, η Υπουργός υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να απαγορευτεί, αλλά θα πρέπει να αξιοποιείται με υπευθυνότητα ως εργαλείο μάθησης και διδασκαλίας. Την ίδια ώρα, εξέφρασε ανησυχία για την εξάρτηση των παιδιών από τις νέες τεχνολογίες, καθώς και για τις πιθανές επιπτώσεις στην απόδοση και την ψυχική τους υγεία.

Η κ. Μιχαηλίδου ανέφερε, τέλος, ότι ενισχύεται η αγωγή του πολίτη στο εκπαιδευτικό σύστημα, με στόχο οι μαθητές να προετοιμάζονται ουσιαστικά για τον ρόλο και τις ευθύνες τους ως ενεργοί πολίτες.

Πηγή: Εκπομπή «Ελεύθερα κι Ωραία» με τον Γιώργο Παυλίδη, Κανάλι 6.

Παρακολουθήστε ολόκληρη την εκπομή στον σύνδεσμο :

https://fb.watch/JfADwzd4dd/

 

Ο Έμπολα θερίζει την Κεντρική Αφρική: Χιλιάδες νεκροί στη χειρότερη επιδημία του Κονγκό

Μια από τις σοβαρότερες υγειονομικές κρίσεις των τελευταίων ετών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Η σπάνια παραλλαγή Bundibugyo εξαπλώνεται με ανησυχητική ταχύτητα, αφήνοντας πίσω της χιλιάδες νεκρούς, την ώρα που οι ένοπλες συγκρούσεις, η παραπληροφόρηση και η κατάρρευση των τοπικών υποδομών δυσχεραίνουν δραματικά την προσπάθεια περιορισμού της επιδημίας.

Ο Έμπολα επιστρέφει στο πιο σκληρό του πρόσωπο. Η νέα επιδημία, η οποία εκδηλώθηκε τον Μάιο του 2026 στη βορειοανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, έχει ήδη εξελιχθεί στη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων, έως τις 24 Αυγούστου είχαν επιβεβαιωθεί στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό 5.656 κρούσματα και 2.715 θάνατοι. Η θνητότητα προσεγγίζει, συνεπώς, το 48%, ενώ εκατοντάδες ασθενείς νοσηλεύονται σε συνθήκες απομόνωσης.

Ο πραγματικός απολογισμός ενδέχεται να είναι ακόμη βαρύτερος, καθώς αρκετοί ασθενείς πεθαίνουν μέσα στις κοινότητές τους, χωρίς να μεταφερθούν σε θεραπευτικά κέντρα ή να καταγραφούν εγκαίρως. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε ότι περίπου έξι στους δέκα θανάτους των τελευταίων εβδομάδων σημειώθηκαν εκτός των ειδικών μονάδων αντιμετώπισης του Έμπολα.

Η παραλλαγή Bundibugyo

Η νέα επιδημία προκαλείται από τον ιό Bundibugyo, ένα σπανιότερο και λιγότερο μελετημένο είδος του ιού Έμπολα. Εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2007 στην ομώνυμη περιοχή της δυτικής Ουγκάντας.

Σε αντίθεση με το είδος Zaire, το οποίο προκάλεσε τη μεγάλη επιδημία στη Δυτική Αφρική μεταξύ 2014 και 2016, για τον Bundibugyo δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ειδικά εγκεκριμένο εμβόλιο ή στοχευμένη θεραπεία. Αυτό περιορίζει σημαντικά τα όπλα που έχουν στη διάθεσή τους οι γιατροί και οι υγειονομικές αρχές.

Η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό παρέλαβε χιλιάδες δόσεις του εμβολίου Ervebo, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί με επιτυχία εναντίον του είδους Zaire. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι προσφέρει επαρκή προστασία απέναντι στον Bundibugyo. Μέρος των διαθέσιμων δόσεων αναμένεται να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο κλινικής δοκιμής, ενώ προτεραιότητα δίνεται στο υγειονομικό προσωπικό και σε όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Από την Ιτούρι σε έξι επαρχίες

Η επιδημία ξεκίνησε στην επαρχία Ιτούρι και σταδιακά επεκτάθηκε σε άλλες περιοχές του ανατολικού και βορειοανατολικού Κονγκό. Κρούσματα έχουν καταγραφεί, μεταξύ άλλων, στο Βόρειο και Νότιο Κίβου, στο Άνω Ουέλε, στο Τσόπο και στο Κάτω Ουέλε.

Πρόκειται για μια τεράστια γεωγραφική περιοχή, σε μεγάλο βαθμό απομακρυσμένη και δύσκολα προσβάσιμη. Πολλά χωριά δεν διαθέτουν οργανωμένες υπηρεσίες υγείας, επαρκές οδικό δίκτυο ή ασφαλή πρόσβαση σε εργαστήρια και θεραπευτικά κέντρα.

Η επιδημία πέρασε επίσης τα σύνορα προς την Ουγκάντα, όπου καταγράφηκαν επιβεβαιωμένα περιστατικά και θάνατοι. Κρούσματα που συνδέονται με τη συγκεκριμένη έξαρση διαγνώστηκαν και στην Ευρώπη, σε ανθρώπους που είχαν ταξιδέψει από την πληγείσα περιοχή. Οι υγειονομικές αρχές εκτιμούν, πάντως, ότι ο κίνδυνος ευρείας μετάδοσης στην Ευρώπη παραμένει χαμηλός.

Ένοπλες συγκρούσεις και επιθέσεις κατά γιατρών

Η μάχη εναντίον του ιού διεξάγεται σε μία από τις πλέον ασταθείς περιοχές του κόσμου. Ένοπλες οργανώσεις δραστηριοποιούνται σε αρκετές από τις πληγείσες επαρχίες, χιλιάδες άνθρωποι εγκαταλείπουν τις εστίες τους και η συνεχής μετακίνηση πληθυσμών καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την παρακολούθηση των επαφών κάθε ασθενούς.

Οι επιθέσεις εναντίον υγειονομικών μονάδων, ασθενοφόρων και εργαζομένων δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Δεκάδες επαγγελματίες υγείας έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ περισσότεροι από 150 έχουν προσβληθεί από τον ιό.

Την ίδια στιγμή, η δυσπιστία απέναντι στις αρχές, οι θεωρίες συνωμοσίας και η παραπληροφόρηση εμποδίζουν τη συνεργασία των τοπικών κοινοτήτων. Ορισμένες οικογένειες αποκρύπτουν ασθενείς ή πραγματοποιούν παραδοσιακές τελετές ταφής, κατά τις οποίες συγγενείς έρχονται σε άμεση επαφή με το σώμα του νεκρού. Η πρακτική αυτή μπορεί να προκαλέσει νέες αλυσίδες μετάδοσης, καθώς ο ιός παραμένει εξαιρετικά μεταδοτικός μετά τον θάνατο.

Πώς μεταδίδεται ο Έμπολα

Ο Έμπολα δεν μεταδίδεται με τον αέρα όπως η γρίπη ή η COVID-19. Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω άμεσης επαφής με το αίμα ή άλλα σωματικά υγρά μολυσμένου ανθρώπου, καθώς και με αντικείμενα και επιφάνειες που έχουν μολυνθεί.

Τα πρώτα συμπτώματα περιλαμβάνουν αιφνίδιο πυρετό, έντονη αδυναμία, μυϊκούς πόνους, πονοκέφαλο και πονόλαιμο. Στη συνέχεια μπορεί να εμφανιστούν εμετοί, διάρροια, εξανθήματα και διαταραχές στη λειτουργία του ήπατος και των νεφρών. Σε ορισμένους ασθενείς προκαλείται εσωτερική ή εξωτερική αιμορραγία.

Η περίοδος επώασης κυμαίνεται συνήθως από δύο έως 21 ημέρες. Ένας άνθρωπος δεν μεταδίδει τον ιό πριν εμφανίσει συμπτώματα, όμως από τη στιγμή που θα νοσήσει, η έγκαιρη απομόνωση και η ανίχνευση των στενών επαφών του είναι καθοριστικές για τον περιορισμό της διασποράς.

Η μεγαλύτερη επιδημία στην ιστορία του Κονγκό

Πρόκειται για τη 17η επιδημία Έμπολα που καταγράφεται στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό από το 1976, όταν ο ιός αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά. Ο αριθμός των κρουσμάτων έχει ήδη ξεπεράσει εκείνον της επιδημίας του 2018-2020, η οποία μέχρι σήμερα θεωρούνταν η μεγαλύτερη στην ιστορία της χώρας.

Η σημερινή κρίση δεν έχει ακόμη ξεπεράσει σε απόλυτους αριθμούς τη μεγάλη επιδημία της Δυτικής Αφρικής, που προκάλεσε περισσότερους από 11.000 θανάτους μεταξύ 2014 και 2016. Η ταχύτητα εξάπλωσης, όμως, προκαλεί έντονη ανησυχία στις διεθνείς υγειονομικές αρχές.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει χαρακτηρίσει την επιδημία κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος. Η εξέλιξή της θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα ενισχυθούν τα θεραπευτικά κέντρα, θα εντοπιστούν οι επαφές των ασθενών και θα αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των τοπικών κοινωνιών.

Για τους κατοίκους των πληγεισών περιοχών, πάντως, ο Έμπολα δεν είναι πλέον ένας αόρατος κίνδυνος ούτε μια μακρινή απειλή. Είναι μια καθημερινή τραγωδία που αδειάζει σπίτια, αποδεκατίζει οικογένειες και δοκιμάζει ένα ήδη εξαντλημένο σύστημα υγείας.

 

Ερμαφρόδιτοι οργανισμοί: Όταν η φύση δεν χωρίζει τα φύλα

Από τα λουλούδια και τα σαλιγκάρια μέχρι τα ψάρια που αλλάζουν φύλο, ο ερμαφροδιτισμός αποτελεί μία από τις πιο εντυπωσιακές αναπαραγωγικές στρατηγικές της φύσης. Δεν πρόκειται για βιολογική «παραξενιά», αλλά για μια εξελικτική προσαρμογή που αυξάνει τις πιθανότητες αναπαραγωγής, ιδιαίτερα όταν η αναζήτηση συντρόφου είναι δύσκολη.

Στη φύση, τα όρια ανάμεσα στο αρσενικό και το θηλυκό δεν είναι πάντοτε τόσο αυστηρά όσο φανταζόμαστε. Σε χιλιάδες είδη φυτών και ζώων, το ίδιο άτομο μπορεί να παράγει τόσο αρσενικούς όσο και θηλυκούς γαμέτες, είτε ταυτόχρονα είτε σε διαφορετικές περιόδους της ζωής του.

Οι οργανισμοί αυτοί χαρακτηρίζονται ερμαφρόδιτοι. Ο ερμαφροδιτισμός παρατηρείται ευρέως στα φυτά, αλλά και σε αρκετές ομάδες ζώων, όπως τα σαλιγκάρια, οι γαιοσκώληκες, ορισμένα θαλάσσια ασπόνδυλα και αρκετά είδη ψαριών. Στα ζώα υπολογίζεται ότι εμφανίζεται σε περίπου 5% έως 6% των γνωστών ειδών, με σημαντικές διαφοροποιήσεις από ομάδα σε ομάδα.

Δύο διαφορετικές μορφές

Ο ερμαφροδιτισμός διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες: τον ταυτόχρονο και τον διαδοχικό.

Στον ταυτόχρονο ερμαφροδιτισμό, ένας οργανισμός διαθέτει συγχρόνως λειτουργικά αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα. Μπορεί, δηλαδή, να παράγει τόσο σπερματοζωάρια όσο και ωάρια κατά την ίδια περίοδο της ζωής του. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι πολλά σαλιγκάρια, γυμνοσάλιαγκες και γαιοσκώληκες.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι οργανισμοί αυτογονιμοποιούνται. Στις περισσότερες περιπτώσεις εξακολουθούν να αναζητούν σύντροφο και ανταλλάσσουν γενετικό υλικό μεταξύ τους. Με τον τρόπο αυτό διατηρείται η γενετική ποικιλότητα, η οποία βοηθά τους πληθυσμούς να προσαρμόζονται σε αλλαγές του περιβάλλοντος και να αντιμετωπίζουν ασθένειες.

Το εξελικτικό πλεονέκτημα είναι εμφανές: όταν συναντηθούν δύο άτομα του ίδιου είδους, δεν χρειάζεται να ανήκουν σε διαφορετικό φύλο. Θεωρητικά, κάθε συνάντηση μπορεί να οδηγήσει σε αναπαραγωγή. Η στρατηγική αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για οργανισμούς που κινούνται αργά, ζουν απομονωμένοι ή συναντούν σπάνια άλλους εκπροσώπους του είδους τους.

Οι οργανισμοί που αλλάζουν φύλο

Ακόμη πιο εντυπωσιακός είναι ο διαδοχικός ερμαφροδιτισμός. Στην περίπτωση αυτή, ο οργανισμός γεννιέται ή ωριμάζει αναπαραγωγικά ως ένα φύλο και αργότερα μετατρέπεται λειτουργικά στο άλλο.

Όταν η αλλαγή γίνεται από αρσενικό σε θηλυκό, ονομάζεται πρωτανδρία. Το γνωστότερο παράδειγμα είναι τα ψάρια-κλόουν. Οι κοινωνικές τους ομάδες οργανώνονται γύρω από ένα κυρίαρχο θηλυκό και ένα αναπαραγωγικό αρσενικό, ενώ τα υπόλοιπα άτομα παραμένουν μικρότερα και υποδεέστερα στην ιεραρχία.

Εάν το κυρίαρχο θηλυκό πεθάνει, το μεγαλύτερο αρσενικό αλλάζει φύλο και παίρνει τη θέση του. Στη συνέχεια, το επόμενο άτομο στην ιεραρχία εξελίσσεται σε αναπαραγωγικό αρσενικό. Έτσι, η ομάδα μπορεί να συνεχίσει να αναπαράγεται χωρίς να χρειάζεται να αναζητήσει νέο θηλυκό.

Η αντίθετη διαδικασία, δηλαδή η αλλαγή από θηλυκό σε αρσενικό, ονομάζεται πρωτογυνία και παρατηρείται σε αρκετά είδη χειλούδων, ροφών και παπαγαλόψαρων. Σε ορισμένες κοινωνικές ομάδες, ένα μεγάλο αρσενικό ελέγχει μια περιοχή και ζευγαρώνει με αρκετά θηλυκά. Όταν αυτό εξαφανιστεί, το μεγαλύτερο ή κοινωνικά ισχυρότερο θηλυκό μπορεί να αλλάξει φύλο και να αναλάβει τον ρόλο του.

Η μεταβολή δεν περιορίζεται μόνο στα αναπαραγωγικά όργανα. Μπορεί να συνοδεύεται από αλλαγές στις ορμόνες, στη συμπεριφορά, στο μέγεθος και στον χρωματισμό του σώματος. Σε αρκετά είδη ψαριών η κοινωνική θέση, η ηλικία ή το μέγεθος λειτουργούν ως το ερέθισμα που ενεργοποιεί αυτή τη σύνθετη βιολογική διαδικασία. Οι επιστήμονες τη θεωρούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της εντυπωσιακής πλαστικότητας των ζωντανών οργανισμών.

Η κυριαρχία του ερμαφροδιτισμού στα φυτά

Στα ανθοφόρα φυτά ο ερμαφροδιτισμός είναι εξαιρετικά διαδεδομένος. Ένα ερμαφρόδιτο άνθος διαθέτει τόσο στήμονες, που παράγουν τη γύρη, όσο και ύπερο, στον οποίο βρίσκονται οι δομές που σχετίζονται με την παραγωγή των θηλυκών γαμετών.

Τριανταφυλλιές, ντοματιές, μηλιές και πολλά ακόμη φυτά σχηματίζουν άνθη με αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα. Ο όρος, όμως, δεν πρέπει να συγχέεται με τα μόνοικα φυτά, τα οποία φέρουν ξεχωριστά αρσενικά και θηλυκά άνθη πάνω στο ίδιο φυτό.

Παρότι ένα ερμαφρόδιτο άνθος μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αυτογονιμοποιηθεί, πολλά φυτά έχουν αναπτύξει μηχανισμούς που ευνοούν τη σταυρογονιμοποίηση. Για παράδειγμα, τα αρσενικά και τα θηλυκά όργανα μπορεί να ωριμάζουν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές ή να βρίσκονται σε τέτοια θέση ώστε να περιορίζεται η μεταφορά γύρης μέσα στο ίδιο άνθος.

Με αυτόν τον τρόπο, τα φυτά συνδυάζουν δύο πλεονεκτήματα: διατηρούν τη δυνατότητα αναπαραγωγής όταν οι επικονιαστές ή οι πιθανοί σύντροφοι σπανίζουν, αλλά ταυτόχρονα ενισχύουν τη γενετική ποικιλότητα όταν οι συνθήκες επιτρέπουν τη διασταύρωση.

Μια εξελικτική λύση και όχι βιολογική εξαίρεση

Ο ερμαφροδιτισμός ευνοείται ιδιαίτερα όταν οι πιθανότητες συνάντησης με κατάλληλο σύντροφο είναι περιορισμένες. Για έναν αργοκίνητο γαιοσκώληκα, ένα απομονωμένο σαλιγκάρι ή έναν οργανισμό μόνιμα προσκολλημένο στον βυθό, η αναζήτηση ατόμου του αντίθετου φύλου μπορεί να είναι δύσκολη. Όταν κάθε μέλος του είδους αποτελεί δυνητικό σύντροφο, οι πιθανότητες επιτυχούς αναπαραγωγής αυξάνονται σημαντικά.

Στα ψάρια που ζουν σε οργανωμένες κοινωνικές ομάδες, η αλλαγή φύλου εξυπηρετεί μια διαφορετική εξελικτική ανάγκη. Ένας οργανισμός μπορεί να αναπαράγεται αρχικά με το φύλο που ευνοεί το μικρότερο μέγεθός του και να αλλάζει όταν μεγαλώσει αρκετά ώστε να αποκτήσει μεγαλύτερη αναπαραγωγική επιτυχία με το άλλο.

Δεν πρόκειται, συνεπώς, για μια τυχαία ιδιομορφία της φύσης. Είναι μια στρατηγική που διαμορφώθηκε μέσα από την εξέλιξη και επιτρέπει στα είδη να αξιοποιούν καλύτερα τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες στις οποίες ζουν.

Η μελέτη των ερμαφρόδιτων οργανισμών βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς καθορίζεται το φύλο, πώς οι ορμόνες επηρεάζουν το σώμα και πώς τα είδη προσαρμόζουν την αναπαραγωγική τους λειτουργία στις αλλαγές του περιβάλλοντος. Αποκαλύπτει, πάνω απ’ όλα, ότι η ζωή δεν ακολουθεί πάντοτε τα αυστηρά σχήματα με τα οποία επιχειρεί ο άνθρωπος να την περιγράψει.

 

Τα πέντε πιο ωφέλιμα φρούτα για την υγεία μας

Όλα τα φρούτα έχουν τη θέση τους σε μια ισορροπημένη διατροφή. Ορισμένα, όμως, ξεχωρίζουν επειδή συνδυάζουν υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνες, φυτικές ίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικές ουσίες. Με βάση τη συνολική θρεπτική τους αξία, πέντε από τις καλύτερες επιλογές είναι οι ακόλουθες:

  1. Μούρα: ισχυρή αντιοξειδωτική προστασία

Τα μύρτιλα, οι φράουλες, τα βατόμουρα και τα σμέουρα θεωρούνται από τα πιο θρεπτικά φρούτα. Περιέχουν βιταμίνη C, φυτικές ίνες και μεγάλες ποσότητες ανθοκυανινών – των φυσικών χρωστικών που τους δίνουν το κόκκινο, μπλε και μοβ χρώμα.

Οι ουσίες αυτές έχουν αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση. Η τακτική κατανάλωση μούρων έχει συνδεθεί με καλύτερη λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων και οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία. Οι φυτικές ίνες τους βοηθούν επίσης στη λειτουργία του εντέρου, στον κορεσμό και στον καλύτερο έλεγχο του σακχάρου.

  1. Μήλο: ασπίδα για καρδιά και έντερο

Το ταπεινό μήλο αποτελεί μία από τις πιο ολοκληρωμένες καθημερινές επιλογές. Είναι πλούσιο σε πηκτίνη, μια διαλυτή φυτική ίνα που υποστηρίζει τη λειτουργία του εντέρου και ευνοεί την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων.

Οι φυτικές ίνες του μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο της χοληστερόλης και του σακχάρου, ενώ προκαλούν μεγαλύτερο αίσθημα κορεσμού. Το μήλο περιέχει επίσης πολυφαινόλες με αντιοξειδωτική δράση. Είναι προτιμότερο να καταναλώνεται καλά πλυμένο και με τη φλούδα, όπου βρίσκεται σημαντικό μέρος των πολύτιμων συστατικών του.

  1. Πορτοκάλι: πολύτιμη πηγή βιταμίνης C

Το πορτοκάλι ξεχωρίζει για την υψηλή περιεκτικότητά του σε βιταμίνη C, η οποία συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στη σύνθεση κολλαγόνου και στην καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου από φυτικές τροφές.

Περιέχει ακόμη φυλλικό οξύ, κάλιο, φυτικές ίνες και φλαβονοειδή, τα οποία συνδέονται με την προστασία της καρδιάς και των αιμοφόρων αγγείων. Περισσότερο ωφέλιμο είναι το ολόκληρο πορτοκάλι και όχι μόνο ο χυμός του, καθώς διατηρεί τις φυτικές ίνες του και προκαλεί μεγαλύτερο κορεσμό.

  1. Ακτινίδιο: μικρό φρούτο με μεγάλη θρεπτική δύναμη

Το ακτινίδιο αποτελεί εξαιρετική πηγή βιταμίνης C και προσφέρει επίσης βιταμίνη Κ, κάλιο, φυλλικό οξύ και φυτικές ίνες. Συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού, στην υγεία του δέρματος και στη φυσιολογική λειτουργία του πεπτικού συστήματος.

Περιέχει ακόμη ακτινιδίνη, ένα ένζυμο που βοηθά στη διάσπαση των πρωτεϊνών και μπορεί να διευκολύνει την πέψη. Για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν δυσκοιλιότητα, η τακτική κατανάλωσή του μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.

  1. Αβοκάντο: το φρούτο με τα καλά λιπαρά

Το αβοκάντο διαφέρει από τα περισσότερα φρούτα, καθώς είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά, τα οποία θεωρούνται ωφέλιμα για την καρδιαγγειακή υγεία όταν αντικαθιστούν τα κορεσμένα λιπαρά.

Περιέχει επίσης σημαντική ποσότητα φυτικών ινών, κάλιο, φυλλικό οξύ και βιταμίνες Ε και Κ. Βοηθά στον κορεσμό και μπορεί να συμβάλει σε ένα πιο υγιές λιπιδαιμικό προφίλ. Επειδή, ωστόσο, έχει περισσότερες θερμίδες από τα περισσότερα φρούτα, πρέπει να καταναλώνεται σε λογικές ποσότητες.

Δεν υπάρχει «θαυματουργό» φρούτο

Η συγκεκριμένη κατάταξη δεν είναι απόλυτη. Κανένα φρούτο δεν περιέχει όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται ο οργανισμός ούτε μπορεί από μόνο του να προλάβει ή να θεραπεύσει μια ασθένεια. Η μεγαλύτερη ωφέλεια προκύπτει από την καθημερινή κατανάλωση διαφορετικών φρούτων, κατά προτίμηση εποχικών και διαφορετικών χρωμάτων.

Το σημαντικότερο είναι να προτιμούμε ολόκληρο το φρούτο αντί του χυμού. Με αυτόν τον τρόπο λαμβάνουμε περισσότερες φυτικές ίνες, χορταίνουμε ευκολότερα και αποφεύγουμε τη γρήγορη κατανάλωση των σακχάρων που περιέχουν πολλά φρούτα συγκεντρωμένα σε ένα ποτήρι.

 

Αυτά είναι τα δέκα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου – Οι πρωτιές Κύπρου και Ελλάδας

Το MIT διατηρεί την παγκόσμια πρωτιά, ενώ πανεπιστήμια από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία κυριαρχούν στην κορυφαία δεκάδα. Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο καταλαμβάνει την υψηλότερη θέση μεταξύ των ελληνικών ιδρυμάτων και το Πανεπιστήμιο Κύπρου προηγείται στην κυπριακή κατάταξη.

Τα μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας πανεπιστημιακής εκπαίδευσης εξακολουθούν να διατηρούν τα πρωτεία, σύμφωνα με την τελευταία έκδοση της διεθνούς κατάταξης QS World University Rankings 2027. Στην κορυφή βρίσκεται, για ακόμη μία χρονιά, το Massachusetts Institute of Technology, γνωστότερο ως MIT, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική υπεροχή του στην έρευνα, στην τεχνολογική καινοτομία και στη σύνδεση της πανεπιστημιακής γνώσης με την αγορά εργασίας.

Στη δεύτερη θέση ισοβαθμούν το Imperial College London και το Stanford University. Ακολουθεί στην τέταρτη θέση το ιστορικό Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ενώ την πρώτη πεντάδα συμπληρώνει το Harvard University.

Στην έκτη θέση βρίσκεται το Πανεπιστήμιο του Cambridge και στην έβδομη το California Institute of Technology, γνωστό ως Caltech. Την όγδοη θέση μοιράζονται το ελβετικό ETH Zurich και το University College London, ενώ τη δεκάδα συμπληρώνει το National University of Singapore, το μοναδικό ασιατικό πανεπιστήμιο που κατάφερε να εισέλθει στο Top 10.

Η παγκόσμια δεκάδα διαμορφώνεται ως εξής:

  1. Massachusetts Institute of Technology – MIT, ΗΠΑ
  2. Imperial College London, Ηνωμένο Βασίλειο
  3. Stanford University, ΗΠΑ
  4. University of Oxford, Ηνωμένο Βασίλειο
  5. Harvard University, ΗΠΑ
  6. University of Cambridge, Ηνωμένο Βασίλειο
  7. California Institute of Technology – Caltech, ΗΠΑ
  8. ETH Zurich, Ελβετία
  9. University College London – UCL, Ηνωμένο Βασίλειο
  10. National University of Singapore – NUS, Σιγκαπούρη

Η εικόνα της κατάταξης επιβεβαιώνει την ισχυρή παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών και της Βρετανίας στην παγκόσμια ανώτατη εκπαίδευση. Από τα δέκα κορυφαία ιδρύματα, τέσσερα βρίσκονται στις ΗΠΑ και άλλα τέσσερα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ελβετία και η Σιγκαπούρη εκπροσωπούνται με ένα πανεπιστήμιο η καθεμία.

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου στην κορυφή της κυπριακής κατάταξης

Στην Κύπρο, την καλύτερη επίδοση καταγράφει το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το οποίο κατατάσσεται στην 525η θέση παγκοσμίως. Ακολουθεί το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, το οποίο βρίσκεται μεταξύ των θέσεων 701 και 710.

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου συγκεντρώνει την υψηλότερη βαθμολογία μεταξύ των κυπριακών ιδρυμάτων σε σημαντικούς δείκτες, όπως η ακαδημαϊκή φήμη, η απήχηση της έρευνας, οι διεθνείς ερευνητικές συνεργασίες και η επαγγελματική πορεία των αποφοίτων του.

Πρώτο στην Ελλάδα το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Μεταξύ των ελληνικών πανεπιστημίων, την υψηλότερη θέση καταλαμβάνει το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Το ΕΜΠ βρίσκεται στην 378η θέση παγκοσμίως και αποτελεί το μοναδικό ελληνικό ίδρυμα που περιλαμβάνεται στις πρώτες 400 θέσεις της κατάταξης.

Ακολουθεί το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στην 402η θέση, ενώ το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης βρίσκεται στην 502η θέση. Η πρωτιά του ΕΜΠ συνδέεται κυρίως με τις επιδόσεις του στους τομείς της μηχανικής, της τεχνολογίας και της ερευνητικής παραγωγής.

Η κατάταξη της QS αξιολογεί περισσότερα από 1.500 πανεπιστήμια από ολόκληρο τον κόσμο, λαμβάνοντας υπόψη την ακαδημαϊκή και εργοδοτική φήμη, την ερευνητική δραστηριότητα, τη διεθνοποίηση, την αναλογία διδασκόντων και φοιτητών, την απασχολησιμότητα των αποφοίτων και τη βιωσιμότητα. Όπως συμβαίνει με κάθε διεθνή κατάταξη, τα αποτελέσματα αποτυπώνουν τη συγκεκριμένη μεθοδολογία της QS και δεν αποτελούν απόλυτο μέτρο της ποιότητας κάθε πανεπιστημίου.

xr:d:DAFMOdqAPHM:37,j:36397417117,t:22092703

Ιστορικό επίτευγμα: Γονιδιακή θεραπεία αποκαθιστά την ακοή σε ανθρώπους με κληρονομική κώφωση

Μια εφάπαξ θεραπεία, η οποία διορθώνει τη γενετική αιτία μιας σπάνιας μορφής κώφωσης, εγκρίθηκε για πρώτη φορά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στις κλινικές δοκιμές, το 80% των παιδιών παρουσίασε σημαντική βελτίωση της ακοής, ενώ ορισμένα κατάφεραν να ακούν ακόμη και ψιθύρους.

Ένα επίτευγμα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζε να ανήκει στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην Ιατρική. Ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ ενέκρινε την Otarmeni, την πρώτη γονιδιακή θεραπεία για συγκεκριμένη μορφή κληρονομικής απώλειας ακοής.

Η θεραπεία απευθύνεται σε παιδιά και ενήλικες που έχουν γεννηθεί με βαριά ή πλήρη νευροαισθητήρια κώφωση εξαιτίας μεταλλάξεων και στα δύο αντίγραφα του γονιδίου OTOF. Πρόκειται για ένα γονίδιο που είναι υπεύθυνο για την παραγωγή της ωτοφερλίνης, μιας πρωτεΐνης απαραίτητης για τη μεταφορά των ηχητικών σημάτων από τα κύτταρα του εσωτερικού αυτιού προς το ακουστικό νεύρο και, τελικά, τον εγκέφαλο.

Στους ανθρώπους με τη συγκεκριμένη γενετική διαταραχή, οι δομές του αυτιού μπορεί να παραμένουν άθικτες, αλλά η επικοινωνία ανάμεσα στο εσωτερικό αυτί και τον εγκέφαλο διακόπτεται. Μέχρι σήμερα, η αντιμετώπιση βασιζόταν κυρίως σε ακουστικά βοηθήματα και κοχλιακά εμφυτεύματα, χωρίς όμως να διορθώνεται η αιτία της κώφωσης.

Πώς λειτουργεί η θεραπεία

Η Otarmeni χορηγείται μία φορά, με χειρουργική έγχυση απευθείας στον κοχλία του αυτιού. Χρησιμοποιεί δύο ειδικά τροποποιημένους αδενοσχετιζόμενους ιούς ως «οχήματα», τα οποία μεταφέρουν ένα λειτουργικό αντίγραφο του γονιδίου OTOF στα κύτταρα του εσωτερικού αυτιού.

Με τον τρόπο αυτό αποκαθίσταται η παραγωγή ωτοφερλίνης και επιτρέπεται ξανά η μετάδοση των ηχητικών σημάτων προς τον εγκέφαλο. Ο στόχος, επομένως, δεν είναι απλώς η ενίσχυση των ήχων, αλλά η επαναφορά της φυσικής διαδικασίας της ακοής.

Παιδιά άκουσαν ακόμη και ψιθύρους

Η έγκριση βασίστηκε στα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης CHORD, στην οποία συμμετείχαν 24 παιδιά ηλικίας από 10 μηνών μέχρι 16 ετών. Από τους 20 συμμετέχοντες που μπορούσαν να αξιολογηθούν ως προς την αποτελεσματικότητα, οι 16, ποσοστό 80%, παρουσίασαν σημαντική βελτίωση της ακοής μέσα σε 24 εβδομάδες.

Μετά από μεγαλύτερο χρονικό διάστημα παρακολούθησης, το 42% όσων είχαν διαθέσιμα αποτελέσματα έφθασε σε επίπεδα φυσιολογικής ακοής, αποκτώντας τη δυνατότητα να αντιλαμβάνεται ακόμη και ψιθύρους. Όσοι ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία διατήρησαν τη βελτίωσή τους κατά την περίοδο παρακολούθησης.

Δεν αποτελεί θεραπεία για κάθε μορφή κώφωσης

Παρά τον ιστορικό χαρακτήρα της εξέλιξης, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η Otarmeni δεν μπορεί να αντιμετωπίσει όλες τις μορφές απώλειας ακοής. Αφορά αποκλειστικά ασθενείς με επιβεβαιωμένες μεταλλάξεις του γονιδίου OTOF, λειτουργικά εξωτερικά τριχωτά κύτταρα και χωρίς προηγούμενο κοχλιακό εμφύτευμα στο αυτί που πρόκειται να υποβληθεί σε θεραπεία.

Η αμερικανική έγκριση δόθηκε με επιταχυνόμενη διαδικασία. Αυτό σημαίνει ότι η οριστική διατήρησή της θα εξαρτηθεί από την επιβεβαίωση του κλινικού οφέλους κατά τη συνέχιση της μελέτης. Παράλληλα, όπως κάθε χειρουργική και γονιδιακή θεραπεία, συνοδεύεται από πιθανούς κινδύνους και ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η θεραπεία έχει εγκριθεί προς το παρόν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων εξετάζει σχετική αίτηση για κυκλοφορία της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η σημασία της ανακάλυψης, πάντως, υπερβαίνει τη συγκεκριμένη σπάνια πάθηση. Για πρώτη φορά, μια εγκεκριμένη θεραπεία δεν παρακάμπτει απλώς το πρόβλημα με μια εξωτερική συσκευή, αλλά παρεμβαίνει στη γενετική αιτία του, δημιουργώντας ελπίδες ότι στο μέλλον θα μπορούν να αντιμετωπιστούν και άλλες μορφές κληρονομικής κώφωσης.

 

Δύο ζωές, ένα σώμα: Οι ιστορίες που συγκλόνισαν τον κόσμο. Οι πιο διάσημες περιπτώσεις ενωμένων διδύμων (σιαμαίων) στον κόσμο

Από τον Τσανγκ και τον Ενγκ Μπάνκερ, οι οποίοι έδωσαν στον κόσμο τον όρο «σιαμαία δίδυμα», μέχρι την Άμπι και την Μπρίτανι Χένσελ, που σπούδασαν, εργάζονται ως εκπαιδευτικοί και διεκδικούν μια φυσιολογική ζωή, οι ιστορίες των ενωμένων διδύμων εξακολουθούν να προκαλούν δέος. Πρόκειται για δύο διαφορετικούς ανθρώπους που μπορεί να μοιράζονται όργανα και μέλη του σώματος, διατηρώντας όμως ξεχωριστές προσωπικότητες, επιθυμίες και όνειρα.

Ο επιστημονικά ορθότερος όρος σήμερα είναι «ενωμένα δίδυμα». Η παλαιότερη ονομασία «σιαμαία» προήλθε από τους διασημότερους ίσως ενωμένους διδύμους στην Ιστορία, τον Τσανγκ και τον Ενγκ Μπάνκερ.

Τσανγκ και Ενγκ Μπάνκερ – Τα «πρωτότυπα σιαμαία»

Γεννήθηκαν το 1811 στο Σιάμ, τη σημερινή Ταϊλάνδη, ενωμένοι στο στέρνο και με κοινό τμήμα του ήπατος. Περιόδευσαν στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ ως θέαμα, αποκτώντας παγκόσμια φήμη. Αργότερα εγκαταστάθηκαν στη Βόρεια Καρολίνα, παντρεύτηκαν δύο αδελφές και απέκτησαν συνολικά 21 παιδιά. Πέθαναν το 1874, σε ηλικία 62 ετών, με διαφορά λίγων ωρών. Η καταγωγή τους έκανε τον όρο «σιαμαία δίδυμα» να επικρατήσει διεθνώς.

Άμπι και Μπρίτανι Χένσελ – Δύο προσωπικότητες σε ένα σώμα

Γεννήθηκαν το 1990 στη Μινεσότα των ΗΠΑ. Έχουν δύο κεφάλια και δύο διαφορετικές προσωπικότητες, αλλά μοιράζονται το μεγαλύτερο μέρος του σώματός τους. Η καθεμία ελέγχει κυρίως τη δική της πλευρά, έχοντας αναπτύξει εντυπωσιακό συντονισμό στο περπάτημα, στην οδήγηση και στην κολύμβηση.

Σπούδασαν παιδαγωγικά και εργάζονται ως δασκάλες. Έγιναν γνωστές από εκπομπές της Όπρα Γουίνφρεϊ και τη σειρά του TLC Abby & Brittany. Η Άμπι παντρεύτηκε το 2021 τον νοσηλευτή και βετεράνο του αμερικανικού στρατού Τζος Μπόουλινγκ. Ο γάμος δημοσιοποιήθηκε το 2024.

Ρόνι και Ντόνι Γκέιλον – Ρεκόρ μακροζωίας

Οι Αμερικανοί αδελφοί Ρόνι και Ντόνι Γκέιλον γεννήθηκαν το 1951, ενωμένοι στην κοιλιακή χώρα. Έζησαν μέχρι την ηλικία των 68 ετών και αναγνωρίστηκαν ως τα μακροβιότερα ενωμένα δίδυμα στην καταγεγραμμένη ιστορία. Πέθαναν το 2020 με διαφορά λίγων λεπτών.

Λαντάν και Λαλέχ Μπιτζανί – Η τραγική απόπειρα διαχωρισμού

Οι Ιρανές αδελφές γεννήθηκαν το 1974, ενωμένες στο κεφάλι. Είχαν διαφορετικές φιλοδοξίες: η Λαντάν ήθελε να ακολουθήσει τη νομική, ενώ η Λαλέχ επιθυμούσε να γίνει δημοσιογράφος.

Το 2003, σε ηλικία 29 ετών, υποβλήθηκαν στη Σιγκαπούρη σε εξαιρετικά δύσκολη επέμβαση διαχωρισμού, η οποία διήρκεσε περισσότερο από 50 ώρες. Παρά τις προσπάθειες περίπου 28 γιατρών και περισσότερων από 100 βοηθών, πέθαναν από ακατάσχετη αιμορραγία με διαφορά 90 λεπτών.

Κρίστα και Τατιάνα Χόγκαν – Οι δίδυμες με τη «γέφυρα» στον εγκέφαλο

Οι δύο Καναδές γεννήθηκαν το 2006 ενωμένες στο κεφάλι. Διαθέτουν χωριστούς εγκεφάλους, οι οποίοι όμως συνδέονται μέσω μιας σπάνιας νευρικής «γέφυρας» στον θάλαμο. Οι επιστήμονες έχουν καταγράψει ενδείξεις ότι μπορούν να μοιράζονται ορισμένα αισθητηριακά ερεθίσματα —η μία, για παράδειγμα, φαίνεται να αντιλαμβάνεται κάτι που βλέπει ή γεύεται η άλλη. Η περίπτωσή τους μελετάται και σε σχέση με τη φύση της ανθρώπινης συνείδησης.

Μάσια και Ντάσια Κριβοσλιάποβα – αντικείμενα ιατρικών πειραμάτων

Γεννήθηκαν στη Μόσχα το 1950 με δύο κεφάλια, τέσσερα χέρια και κοινό κάτω μέρος του σώματος. Απομακρύνθηκαν από τη μητέρα τους και υποβλήθηκαν επί χρόνια σε ιατρικά πειράματα, καθώς οι επιστήμονες μελετούσαν τις διαφορετικές αντιδράσεις δύο οργανισμών που μοιράζονταν την ίδια κυκλοφορία αίματος. Η ιστορία τους θεωρείται μία από τις  περιπτώσεις παραβίασης της ιατρικής δεοντολογίας. Πέθαναν το 2003, με διαφορά περίπου 17 ωρών.

 

123...22Page 1 of 22

Most Popular

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΣΕ ΕΙΚΟΝΕΣ

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Επικοινωνία: [email protected]
Facebook Instagram
©