Του Λοϊζου Λοϊζίδη*
Έξι γράμματα. Τρεις συλλαβές. Μία λέξη.
ΑΓΩΝΑΣ
Μικρή σε έκταση, τεράστια σε νόημα. Η επίπονη προσπάθεια για την επίτευξη ενός στόχου. Ο δικός μου αγώνας είναι ένας μαραθώνιος. Όπως όλοι οι μαραθώνιοι έχει αφετηρία. Σε αντίθεση όμως με τους γνωστούς αγώνες δρόμου, δεν γνωρίζω ακόμη πού βρίσκεται ο τερματισμός.
Όλα ξεκίνησαν ένα παγωμένο πρωινό πριν από οκτώ χρόνια.
Θα έπρεπε να ήταν μια συνηθισμένη μέρα. Δεν ήταν.
Ξύπνησα με μια έντονη αίσθηση αποπροσανατολισμού και μια ανεξήγητη εσωτερική ανησυχία. Σαν κάτι να είχε αλλάξει γύρω μου χωρίς να μπορώ να καταλάβω τι ακριβώς. Σαν να βρισκόμουν σε έναν κόσμο γνώριμο αλλά ταυτόχρονα ξένο.
Λίγο αργότερα το σώμα μου άρχισε να στέλνει τα πρώτα προειδοποιητικά σήματα. Το αριστερό μου χέρι τιναζόταν ξαφνικά και ανεξέλεγκτα, χωρίς καμία προειδοποίηση. Τότε κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτό το φαινομενικά ασήμαντο περιστατικό ήταν η πρώτη πράξη μιας ιστορίας που θα άλλαζε τη ζωή μου.
Στην αρχή όλοι αναζητήσαμε απλές εξηγήσεις.
Ένα ποτήρι γάλα κατέληγε συχνά στο τραπέζι, στις καρέκλες ή στο πάτωμα. Τα γυάλινα ποτήρια αντικαταστάθηκαν από πλαστικά και οι πιο απλές καθημερινές κινήσεις μετατρέπονταν σε μικρές δοκιμασίες.
Όλοι στο σπίτι θεωρήσαμε πως επρόκειτο απλώς για εφηβική αδεξιότητα.
Άλλωστε, ποιος περιμένει ότι κάτι σοβαρό μπορεί να συμβεί στη δική του οικογένεια;
Οι μέρες περνούσαν δημιουργώντας μια ψευδαίσθηση κανονικότητας. Μέχρι τη στιγμή που μια απλή εργασία στον υπολογιστή ανέτρεψε τα πάντα.
Καθώς προσπαθούσα να πληκτρολογήσω, το αριστερό μου χέρι άρχισε ξανά να τρέμει ανεξέλεγκτα. Αυτή τη φορά κανείς δεν μπορούσε να αγνοήσει αυτό που συνέβαινε.
Μετά τα πρώτα λεπτά σιωπής, απορίας και αμηχανίας, οι γονείς μου συνειδητοποίησαν ότι χρειαζόταν άμεση ιατρική διερεύνηση.
Χωρίς να το γνωρίζω, είχα ήδη ξεκινήσει τον δικό μου μαραθώνιο.
Η επίσκεψη στον παιδίατρο οδήγησε σε εξετάσεις. Και οι εξετάσεις σε μια διάγνωση.
Νεανική Μυοκλονική Επιληψία.
Τρεις λέξεις που έπεσαν πάνω μας σαν βάρος ασήκωτο.
Το σοκ ήταν μεγάλο. Η αμηχανία ακόμη μεγαλύτερη. Και η αβεβαιότητα για το μέλλον σχεδόν ανυπόφορη.
Την ίδια στιγμή, όμως, πολλά κομμάτια του παζλ άρχισαν να μπαίνουν στη θέση τους. Το γάλα που χυνόταν κάθε πρωί. Οι χαμένες μπαλιές στο τένις. Η μόνιμη κόπωση. Η δυσκολία να ξυπνήσω. Η αδυναμία συγκέντρωσης στο σχολείο.
Όλα απέκτησαν ξαφνικά εξήγηση.
Είχα διανύσει μόλις τα πρώτα χιλιόμετρα της διαδρομής, όμως ήδη καταλάβαινα ότι με περίμενε ένας μακρύς δρόμος.
Το κυρίαρχο συναίσθημα ήταν η απόγνωση.
Η κυρίαρχη σκέψη ήταν μία.
Γιατί;
Γιατί σε μένα;
Τι θα έλεγα στους φίλους μου; Στους συγγενείς; Στους καθηγητές μου;
Μέσα μου συγκρούονταν δύο αντίθετες δυνάμεις. Από τη μία η ανάγκη να ενημερώσω τους ανθρώπους γύρω μου για την πραγματικότητα που βίωνα. Από την άλλη ο φόβος του στιγματισμού.
Γιατί να αποκτήσω την ταμπέλα του «διαφορετικού»; Γιατί να δώσω χώρο στην προκατάληψη να ανθίσει;
Για ένα διάστημα κράτησα τη διάγνωση μυστική. Την έκρυψα από φίλους, συμμαθητές και δασκάλους. Σαν να επρόκειτο για κάτι που έπρεπε να παραμείνει κρυφό. Σαν να μπορούσε να εξαφανιστεί αρκεί να μην το συζητούσα.
Σήμερα γνωρίζω ότι η σιωπή δεν ήταν λύση.
Το κατάλαβα με τον πιο δύσκολο τρόπο.
Ήταν μια συνηθισμένη μέρα στο σχολείο. Ένα πρωινό που ξεκίνησε με έντονη ανησυχία και μια αδιόρατη αίσθηση ότι κάτι δεν πήγαινε καλά.
Λίγες ώρες αργότερα στεκόμουν μπροστά στον πίνακα.
Και τότε ο χρόνος σταμάτησε.
Αυτό τουλάχιστον ένιωσα.
Οι εικόνες που ακολούθησαν είναι θολές. Θραύσματα μνήμης. Αποσπασματικές σκέψεις. Σκιές γεγονότων που δεν μπορώ να ανασυνθέσω πλήρως.
Όταν άνοιξα ξανά τα μάτια μου βρισκόμουν στο νοσοκομείο.
Μια επιληπτική κρίση με είχε ρίξει βίαια στο πάτωμα της αίθουσας και ασθενοφόρο με είχε μεταφέρει εσπευσμένα για νοσηλεία.
Ευτυχώς, λίγες ημέρες νωρίτερα είχα πάρει τη δύσκολη απόφαση να ενημερώσω κάποιους φίλους και εκπαιδευτικούς για την κατάστασή μου. Είχα εξηγήσει τι έπρεπε να κάνουν σε περίπτωση κρίσης.
Εκείνη τη μέρα κατάλαβα ότι η υπευθυνότητα είναι συχνά πιο σημαντική από τον φόβο.
Παρόμοια επεισόδια ακολούθησαν και στο μέλλον.
Υπήρχαν στιγμές που οι γύρω μου έβλεπαν μια σοβαρή κρίση και εγώ βυθιζόμουν σε έναν παράξενο κόσμο μεταξύ συνείδησης και ασυνειδησίας. Έναν κόσμο όπου η πραγματικότητα διαστρεβλωνόταν και οι εικόνες έχαναν το νόημά τους.
Οι σχολικές ημέρες έγιναν δύσκολες.
Κάθε πρωινό ήταν μια δοκιμασία.
Κάθε διαδρομή προς το σχολείο μια μικρή μάχη.
Κάθε επιστροφή στο σπίτι μια μικρή νίκη.
Ο στόχος ήταν απλός και ταυτόχρονα τεράστιος. Να περάσω έξι ώρες στο σχολείο και να επιστρέψω σωματικά και ψυχικά ακέραιος.
Μέσα σε εκείνη τη δύσκολη περίοδο υπήρξαν, ευτυχώς, και φωτεινές εξαιρέσεις.
Πέρα από την οικογένειά μου, κάποιοι συμμαθητές και λίγοι καθηγητές στάθηκαν πραγματικά δίπλα μου. Με στήριξαν, με ενθάρρυναν και μου έδωσαν τη δύναμη να συνεχίσω.
Ταυτόχρονα γνώρισα και μια άλλη πραγματικότητα.
Την άγνοια.
Σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που συχνά δυσκολεύεται να χωρέσει τη διαφορετικότητα, δεν έλειψαν οι παρερμηνείες και τα στερεότυπα. Άκουσα απόψεις που επιχειρούσαν να εξηγήσουν την κατάστασή μου μέσα από μύθους, προκαταλήψεις ή απλοϊκές θεωρίες.
Αν κάτι έμαθα από αυτές τις εμπειρίες, είναι ότι η άγνοια δεν αντιμετωπίζεται με θυμό, αλλά με ψυχραιμία και αξιοπρέπεια.
Καθώς τα συμπτώματα συνέχιζαν να επιδεινώνονται, κρίθηκε αναγκαίο να αναζητηθεί εξειδικευμένη ιατρική γνώμη στο εξωτερικό.
Θυμάμαι ακόμη μία συγκεκριμένη εξέταση.
Έπρεπε να παραμείνω ξύπνιος ολόκληρο το προηγούμενο βράδυ και στη συνέχεια να κοιμηθώ κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Το επόμενο πρωί το σώμα μου έτρεμε ασταμάτητα από την εξάντληση.
Κι όμως, όταν ήρθε η ώρα να κοιμηθώ, δεν κατάφερα να κλείσω μάτι.
Ίσως έφταιγε το άγχος. Ίσως ο φόβος. Ίσως το άβολο κρεβάτι που μου φαινόταν σκληρό σαν ατσάλι.
Θυμάμαι ακόμη μια νοσοκόμα να πλησιάζει τους γονείς μου εμφανώς εκνευρισμένη και να λέει στα αγγλικά:
«Shall I strike him?»
Δεν ξέρω γιατί, αλλά η φράση αυτή χαράχτηκε βαθιά στη μνήμη μου. Παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο ζωντανά στιγμιότυπα εκείνης της περιόδου.
Αργότερα ήρθε μια ακόμη δύσκολη απόφαση.
Η αύξηση της φαρμακευτικής αγωγής.
Ο γιατρός μου ήταν ειλικρινής.
«Ή θα έχεις την υγεία σου ή θα χάσεις τα μαλλιά σου».
Το τίμημα ήταν βαρύ.
Σταδιακά άρχισα να βλέπω τα μαλλιά μου να πέφτουν. Μέχρι που μια μέρα δεν είχαν απομείνει σχεδόν καθόλου.
Κι όμως, μέσα από αυτή τη δοκιμασία βρήκα κάτι που δεν περίμενα.
Γαλήνη.
Έμαθα να αποδέχομαι τον εαυτό μου όπως είναι. Να συμφιλιώνομαι με την εικόνα μου. Να μην εξαρτώ την αξία μου από το βλέμμα των άλλων.
Και κάπου εκεί κατάλαβα ότι ο πραγματικός αγώνας δεν δίνεται μόνο απέναντι στην ασθένεια.
Δίνεται απέναντι στον φόβο.
Απέναντι στην αβεβαιότητα.
Απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.
Ο δικός μου μαραθώνιος δεν μοιάζει με τους άλλους.
Δεν μετριέται σε χιλιόμετρα. Δεν απαιτεί χρονόμετρο. Δεν έχει θεατές στις άκρες του δρόμου.
Στον δικό μου αγώνα κάθε ανηφόρα με κάνει πιο δυνατό. Κάθε στροφή με φέρνει πιο κοντά στην κατανόηση. Κάθε πτώση με μαθαίνει να σηκώνομαι ξανά.
Και μπορεί ο τερματισμός να μη φαίνεται ακόμη στον ορίζοντα, όμως είμαι βέβαιος για κάτι.
Ο νικητής υπάρχει ήδη.
Γιατί μέσα σε αυτή τη διαδρομή έμαθα να ξεχωρίζω τη συμπόνια από τον οίκτο.
Έμαθα πόσο πολύτιμη είναι η αληθινή φιλία.
Έμαθα ότι δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι. Κάποιοι δεν καταλαβαίνουν. Κάποιοι δεν μπορούν να καταλάβουν. Κάποιοι δεν θέλουν να καταλάβουν.
Υπάρχουν όμως και εκείνοι οι λίγοι, οι ξεχωριστοί, που καταλαβαίνουν χωρίς πολλές εξηγήσεις. Και αυτοί οι άνθρωποι κάνουν τον κόσμο πιο όμορφο.
Έμαθα να ελπίζω όταν σκοντάφτω.
Να σηκώνομαι όταν πέφτω.
Να συνεχίζω όταν όλα δείχνουν δύσκολα.
Έμαθα ότι το να ζητάς βοήθεια δεν είναι αδυναμία. Είναι θάρρος.
Έμαθα να είμαι ευγνώμονας για κάθε μικρή νίκη.
Έμαθα να ζω με την αβεβαιότητα χωρίς να παραδίνομαι σε αυτή.
Έμαθα ότι η κανονικότητα και η διαφορετικότητα είναι δίδυμες αδελφές.
Ότι η επιμονή και η υπομονή είναι σπάνιες αρετές.
Ότι η αποδοχή είναι δύναμη.
Και πάνω απ’ όλα έμαθα πως η ομορφιά του αγώνα δεν βρίσκεται στη νίκη.
Βρίσκεται στον ίδιο τον αγώνα.
Γι’ αυτό είμαι ευγνώμονας για τον δικό μου μαραθώνιο.
Όχι επειδή ήταν εύκολος.
Όχι επειδή δεν πόνεσε.
Αλλά επειδή μου χάρισε εμπειρίες, μαθήματα και αλήθειες που ίσως να μην ανακάλυπτα ποτέ διαφορετικά.
Σήμερα, κοιτάζοντας πίσω, δεν βλέπω μόνο μια δύσκολη περίοδο της ζωής μου.
Βλέπω μια διαδρομή που με διαμόρφωσε.
Μια διαδρομή που μου υπενθυμίζει καθημερινά ότι ακόμη και στις πιο σκοτεινές στιγμές μπορεί να υπάρξει εξέλιξη, κατανόηση, ελπίδα και τελικά ισορροπία.
*Ο Λοϊζος Λοϊζίδης είναι δευτεροετής φοιτητής δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου
