Υπάρχει μια παλιά, χαρακτηριστική σκηνή στην ταινία «To Have and Have Not» του 1944, όπου η Λορίν Μπακόλ κοιτάζει τον Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και του λέει τη θρυλική ατάκα: «Ξέρεις πώς να σφυρίζεις, έτσι δεν είναι, Στιβ; Απλώς βάζεις τα χείλη σου κοντά και φυσάς» (You know how to whistle, don’t you, Steve? You just put your lips together and blow). Για δεκαετίες, η ατάκα αυτή πέρασε στην ποπ κουλτούρα ως η απόλυτη απόδειξη ότι το σφύριγμα είναι ό,τι πιο απλό και φυσικό μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος.
Δεν μπορείς να σφυρίξεις; Δεν φταις εσύ, φταίει… η γεωμετρία του στόματος
Μόνο που για ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, τα πράγματα δεν είναι καθόλου έτσι.
Σε ένα δημοφιλές βίντεο που κυκλοφορεί στο YouTube, 100 τυχαίοι άνθρωποι καλούνται να σφυρίξουν μπροστά στην κάμερα. Σχεδόν οι μισοί αποτυγχάνουν παταγωδώς. Κι όμως, όσοι το καταφέρνουν, φαίνεται να μοιράζονται ένα πολύ συγκεκριμένο, σχεδόν πανομοιότυπο μοτίβο.
Τελικά, είναι θέμα ταλέντου, τύχης ή μήπως κάτι άλλο; Η επιστήμη έχει την απάντηση, και είναι μάλλον ανακουφιστική: αν δεν μπορείτε να σφυρίξετε, δεν φταίει η αδεξιότητά σας.
Φταίει η γεωμετρία του στόματος.
Όταν τραγουδάμε ή μιλάμε, ο ήχος παράγεται από τις φωνητικές χορδές στο λαιμό μας. Στο σφύριγμα όμως, οι φωνητικές χορδές παραμένουν εντελώς σιωπηλές και αδρανείς. Το βάρος μετατοπίζεται εξ ολοκλήρου στην κοιλότητα του στόματος, η οποία μετατρέπεται σε αυτό που οι φυσικοί ονομάζουν «αντηχητή Helmholtz».
Είναι ακριβώς ο ίδιος μηχανισμός που ενεργοποιείται όταν φυσάμε διαγώνια πάνω από το στόμιο ενός άδειου γυάλινου μπουκαλιού. Για να παραχθεί ηχητικό κύμα, το στόμα πρέπει να δημιουργήσει δύο πολύ συγκεκριμένα περάσματα: ένα στα χείλη και ένα δεύτερο στο πίσω μέρος της γλώσσας, η οποία ανασηκώνεται προς τον ουρανίσκο. Ο αέρας που ταξιδεύει ανάμεσα σε αυτά τα δύο σημεία δημιουργεί έναν ταχύτατο βρόχο ακουστικής ανατροφοδότησης, αναπηδώντας εκατοντάδες φορές το δευτερόλεπτο μέχρι να συντονιστεί σε μια καθαρή νότα.
Το «θαύμα» της φυσικής
Για να συμβεί όμως αυτό το «θαύμα» της φυσικής, απαιτείται απόλυτη ακρίβεια. Τα χείλη δεν πρέπει να σχηματίζουν ένα μεγάλο, χαλαρό «Ο», αλλά να τραβιούνται ελαφρώς στις γωνίες, αφήνοντας στο κέντρο μια κυκλική οπή με διάμετρο περίπου όσο ένα μολύβι. Παράλληλα, η πίεση της αναπνοής πρέπει να βρει το λεγόμενο «sweet spot».
Αν φυσήξετε πολύ σιγά, δεν δημιουργείται συντονισμός. Αν φυσήξετε πολύ δυνατά, ο αέρας «σπάει» και ο ήχος εξαφανίζεται.
Γιατί είναι πιο δύσκολο για τους ενηλίκους;
Εκτός από σπάνιες ανατομικές περιπτώσεις η αδυναμία σφυρίγματος είναι σχεδόν πάντα θέμα μυϊκού συντονισμού. Και εδώ υπεισέρχεται ο παράγοντας της ηλικίας.
Οι γλωσσολόγοι και οι επιστήμονες της ομιλίας παρομοιάζουν την εκμάθηση του σφυρίγματος στην ενηλικίωση με την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας. Ένα μικρό παιδί απορροφά τους φθόγγους και προσαρμόζει τους μυς του στόματος χωρίς προσπάθεια. Μετά την εφηβεία όμως, η μυϊκή ευπλασία της γλώσσας και των χειλιών μειώνεται αισθητά. Αν δεν έχετε αποκωδικοποιήσει τη «γεωμετρία» του σφυρίγματος στα παιδικά σας χρόνια, το να το πετύχετε στα τριάντα ή τα σαράντα απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια και εξάσκηση.
Υπάρχει ελπίδα;
Τα ευχάριστα νέα είναι ότι, για την πλειονότητα των ανθρώπων, το σφύριγμα δεν είναι μια έμφυτη ικανότητα με την οποία είτε γεννιέσαι είτε όχι. Μοιάζει περισσότερο με το ποδήλατο: πέφτεις πολλές φορές, δοκιμάζεις διαφορετικές γωνίες, μέχρι ο εγκέφαλος να «κλειδώσει» τη σωστή κίνηση.
Σύμφωνα με τον Francisco Ruiz, καθηγητή μηχανολογίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ιλινόις, ο οποίος μελετά την ακουστική του σφυρίγματος, η πραγματική ανατομική αδυναμία είναι σπάνια. Για τους περισσότερους ανθρώπους, λέει, είναι απλώς θέμα εξάσκησης. «Είναι σαν να μαθαίνεις να κάνεις ποδήλατο», λέει. «Πέφτεις πολλές φορές, και τελικά το καταφέρνεις»
Την επόμενη φορά λοιπόν που θα προσπαθήσετε να σφυρίξετε και θα βγει μόνο αέρας, μην απογοητευτείτε. Δεν στερείστε ταλέντου, απλώς το στόμα σας ψάχνει ακόμα τις σωστές μοίρες στη γεωμετρία του.
Πηγή:in.gr
