Μπορεί μια τόσο απλή αλλαγή, όπως ο περιορισμός των ωρών κατά τις οποίες τρώμε μέσα στη μέρα, να συμβάλει στη διατήρηση της μνήμης και της πνευματικής διαύγειας όσο μεγαλώνουμε; Νέα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν πως η απάντηση ίσως είναι θετική, καθώς η διατροφή με χρονικό περιορισμό φαίνεται να ενισχύει την υγεία του εγκεφάλου και να μειώνει τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης στην τρίτη ηλικία
Μια σχετικά απλή αλλαγή στις καθημερινές διατροφικές μας συνήθειες ίσως αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική απ’ ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ο περιορισμός της χρονικής διάρκειας μέσα στην οποία καταναλώνεται η τροφή κάθε ημέρα – γνωστός ως time-restricted eating (TRE) ή διατροφή με χρονικό περιορισμό – ενδέχεται να συμβάλει στη διατήρηση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών κατά τη γήρανση, ανοίγοντας έναν νέο δρόμο στην πρόληψη της άνοιας και της γνωστικής έκπτωσης.
Τι είναι η διατροφή με χρονικό περιορισμό
Σε αντίθεση με τις κλασικές δίαιτες που επικεντρώνονται στο τι τρώμε ή στις θερμίδες που καταναλώνουμε, η συγκεκριμένη προσέγγιση εστιάζει στο πότε τρώμε.
Το μοντέλο που μελετήθηκε προβλέπει ότι όλα τα γεύματα της ημέρας καταναλώνονται μέσα σε ένα παράθυρο περίπου εννέα ωρών, ενώ ακολουθεί μια μεγαλύτερη περίοδος νηστείας μέχρι το επόμενο πρωινό. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να τρώει από τις 9 το πρωί μέχρι τις 6 το απόγευμα και στη συνέχεια να απέχει από τροφή κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η πρακτική αυτή έχει ήδη συνδεθεί με καλύτερο έλεγχο του σακχάρου, της αρτηριακής πίεσης και του σωματικού βάρους. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι ίσως ωφελεί και τον εγκέφαλο.
Η έρευνα που κίνησε το ενδιαφέρον
Η μελέτη παρουσιάστηκε στο ετήσιο συνέδριο της Alzheimer‘s Association International Conference (AAIC) και εξέτασε ηλικιωμένους που ακολουθούσαν επί μακρόν διατροφή με χρονικό περιορισμό.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι περιόριζαν καθημερινά το χρονικό διάστημα λήψης τροφής εμφάνιζαν καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και γνωστικών λειτουργιών σε σχέση με όσους έτρωγαν χωρίς συγκεκριμένο χρονικό πρόγραμμα.
Αν και η έρευνα δεν αποδεικνύει σχέση αιτίου-αποτελέσματος, οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά και δικαιολογούν μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές τα επόμενα χρόνια.
Γιατί επηρεάζεται ο εγκέφαλος
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο οργανισμός λειτουργεί καλύτερα όταν ακολουθεί τον φυσικό κιρκάδιο ρυθμό, δηλαδή το εσωτερικό βιολογικό του «ρολόι».
Η συνεχής κατανάλωση τροφής μέχρι αργά το βράδυ διατηρεί αυξημένα τα επίπεδα ινσουλίνης και επιβαρύνει τον μεταβολισμό. Αντίθετα, οι μεγαλύτερες περίοδοι αποχής από το φαγητό φαίνεται να ενεργοποιούν μηχανισμούς επιδιόρθωσης των κυττάρων, να μειώνουν τη χρόνια φλεγμονή και να βελτιώνουν τη λειτουργία των μιτοχονδρίων, δηλαδή των «εργοστασίων ενέργειας» των κυττάρων.
Ο εγκέφαλος, που καταναλώνει περίπου το 20% της συνολικής ενέργειας του οργανισμού, φαίνεται να επωφελείται ιδιαίτερα από αυτές τις μεταβολικές αλλαγές.
Ο ρόλος της μνήμης
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι οι συμμετέχοντες παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις στην επεισοδιακή μνήμη, δηλαδή στην ικανότητα να θυμούνται γεγονότα, πρόσωπα και εμπειρίες της καθημερινότητας.
Η συγκεκριμένη μορφή μνήμης είναι από τις πρώτες που επηρεάζονται στα αρχικά στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ, γεγονός που καθιστά τα αποτελέσματα ιδιαίτερα σημαντικά για τους νευροεπιστήμονες.
Δεν αρκεί μόνο το ωράριο
Οι ειδικοί επισημαίνουν πάντως ότι η χρονική κατανομή των γευμάτων δεν αντικαθιστά τη σωστή διατροφή.
Η καλύτερη προστασία για τον εγκέφαλο εξακολουθεί να βασίζεται σε ένα συνολικό υγιεινό διατροφικό πρότυπο, όπως η Μεσογειακή διατροφή ή η δίαιτα MIND, που περιλαμβάνει:
- άφθονα λαχανικά και φρούτα,
- όσπρια,
- δημητριακά ολικής άλεσης,
- ελαιόλαδο,
- ξηρούς καρπούς,
- ψάρια πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά,
- περιορισμό του κόκκινου κρέατος,
- ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα και ζάχαρη.
Πλήθος επιστημονικών δεδομένων δείχνουν ότι τέτοια διατροφικά πρότυπα συνδέονται με μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Ποιοι πρέπει να είναι προσεκτικοί
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η διατροφή με χρονικό περιορισμό δεν είναι κατάλληλη για όλους.
Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη που λαμβάνουν συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή, ηλικιωμένοι με υποσιτισμό, ασθενείς με σοβαρές χρόνιες παθήσεις ή όσοι λαμβάνουν πολλά φάρμακα θα πρέπει να συμβουλεύονται τον θεράποντα ιατρό ή κλινικό διαιτολόγο πριν αλλάξουν το πρόγραμμα των γευμάτων τους.
Οι προοπτικές
Οι ερευνητές εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι. Η άνοια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της δημόσιας υγείας, καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γερνά με ταχείς ρυθμούς.
Αν επιβεβαιωθούν τα σημερινά ευρήματα από μεγαλύτερες και πολυετείς κλινικές μελέτες, μια τόσο απλή αλλαγή στον χρόνο κατανάλωσης των γευμάτων θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα οικονομικό, ασφαλές και εύκολα εφαρμόσιμο μέτρο για τη διατήρηση της γνωστικής υγείας εκατομμυρίων ανθρώπων.
Μέχρι τότε, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η καλύτερη «συνταγή» για έναν υγιή εγκέφαλο παραμένει ο συνδυασμός ισορροπημένης διατροφής, τακτικής σωματικής άσκησης, επαρκούς ύπνου, πνευματικής δραστηριότητας και κοινωνικής ζωής, με τη διατροφή με χρονικό περιορισμό να αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη νέα προσθήκη στο οπλοστάσιο της πρόληψης
